Kolagen tworzy rodzinę białek, na którą składa się jego 28 typów. Różnice, jakie między nimi się pojawiają, dotyczą przede wszystkim ich struktury. Jednak wszystkie w swojej cząsteczce zawierają przynajmniej jedną identyczną sekwencję składającą się z potrójnej, lewoskrętnej helisy z proliną, hyroksyproliną, a także glicyną w składzie. 90% kolagenu wytwarzane jest przez fibroblasty. Charakteryzuje się on dużą wytrzymałością, a także odpornością na rozciąganie. Pozostałe typy kolagenu wytwarzane są przez błonę podstawną. Są one mniej elastyczne, a do ich głównych funkcji należy stabilizacja mięśni i naczyń krwionośnych, a także odpowiedzialność za komunikację między komórkami nerwowymi.
Kolagen występuje praktycznie we wszystkich tkankach organizmu, jednak jego największe ilości znajdują się w ścięgnach, stawach, kościach, naczyniach krwionośnych, a także w skórze. Białko to odpowiada również za utrzymanie struktury narządów wewnętrznych (m.in. wątroby, śledziony, płuc), a także za prawidłowe widzenie (występuje w ciele szklistym i stabilizuje rogówkę).
Funkcje kolagenu w organizmie człowieka
Kolagen najczęściej kojarzony jest z utrzymaniem funkcjonalności stawów. Bóle kolan, czy kręgosłupa mogą być właśnie efektem niedoboru tego białka w organizmie. Głównym składnikiem chrząstki stawowej, która pokrywa zakończenia kości jest kolagen typu II (fibrylarny). Dzięki jego wysokiej odporności na rozciąganie umożliwia on przekazywanie obciążeń, jakie występują pomiędzy kośćmi w czasie ruchu. Co więcej, białko to wraz z kwasem hialuronowym wchodzi w skład mazi stawowej odpowiadającej w głównej mierze za zmniejszenie tarcia pojawiającego się w stawach. Chrząstka stawowa ulega przez cały czas regeneracji, w związku z tym utrzymywany jest stan równowagi między syntezą kolagenu, a jego biodegradacją. Jednak zdarzają się sytuacje, w których ten proces zostaje zaburzony. Można tutaj wymienić przede wszystkim wiek, nadmierny wysiłek fizyczny, czy okres menopauzalny u kobiet. Przyczyną niedoboru kolagenu w tych sytuacjach jest przede wszystkim zbyt wolne tempo syntezy kolagenu w odniesieniu do zapotrzebowania. Spowodowane może być ono zbyt małą podażą odpowiednich substratów lub zbyt powolnym tempem zachodzących reakcji metabolicznych.
Kolagen pełni niezwykle istotną funkcję w układzie krwionośnym. Wszystkie naczynia wchodzące w jego skład muszą charakteryzować się dużą sprężystością i odpornością na odkształcenia. Dlatego jest tak ważnym składnikiem ich struktury. Niedostateczna synteza kolagenu wpływa na osłabienie elastyczności, a także szczelności naczyń krwionośnych. W efekcie mogą pojawiać się obrzęki, żylaki, pajączki a osoba zmagająca się z takimi problemami jest narażona na odczuwanie ciężkości nóg, a także ich drętwienie.
Wygląd skóry także w dużej mierze zależy od kolagenu, który wchodzi w jej skład. Tak jak w powyższych przypadkach, w młodym i zdrowym organizmie, degradowany kolagen jest szybko zastępowany przez nowo zsyntetyzowany. Dlatego niezauważalne są żadne zmiany w wyglądzie skóry, która stale jest gładka i młoda. Dopiero, z upływem lat organizm traci zdolność do syntezy kolagenu, a działanie czynników zewnętrznych na skórę (promieniowanie słoneczne, toksyny) wpływają na jeszcze szybsze niszczenie tego białka. Nie bez znaczenia na kondycję skóry ma również stres oraz wysiłek fizyczny, które także oddziałują destrukcyjnie wobec kolagenu. To wszystko sprawia, że jego ilość zmniejsza się, skóra traci jędrność, elastyczność, zmniejsza się jej nawodnienie, co prowadzi do pojawienia się zmarszczek, bruzd i ogólnego jej postarzenia.
W jaki sposób można zwiększyć podaż kolagenu do organizmu?
Na rynku aptecznym dostępne są preparaty zawierające w swoim składzie hydrolizat kolagenu. Jest on substratem w syntezie włókien kolagenowych. Wspomaga on naturalne procesy zachodzące w organizmie, które są niewystarczające do zachowania równowagi. Ważnym aspektem jest również właściwa podaż do organizmu kwasu askorbinowego, który jest niezbędny w procesie prawidłowej syntezy kolagenu, a także stabilizacji oraz krzyżowania się włókien kolagenowych.
Co istotne, kolagen podawany na skórę w postaci kremów, czy innej, nie uzupełnia jego niedoborów w organizmie. Jego rola polega na przenikaniu do naskórka, gdzie wiąże wodę, tym samym zabezpieczając skórę przed jej utratą.
Kolagen może poszczycić się nie tylko mianem najobficiej występującego białka w organizmie człowieka, ale i pełniącego niezwykle ważne dla niego funkcje.
