10 najbardziej trujących roślin w historii

5 października 2018 06:22

Znajomość roślin już od najdawniejszych czasów fascynowała ludzi. Wykorzystywane nie tylko w celach leczniczych, ale również jako środki narkotyczne lub trucizny, często przewijały się na kartach historii. Wiedza na temat roślin wiązała się z mistyką i wiarą w ich magiczną moc, w późniejszych czasach powstało wiele opracowań i legend, z których czerpano informacje o ich właściwościach. Przedstawiamy 10 najciekawszych roślin trujących, o których przeczytamy w literaturze.

Oto lista trujących roślin, które przewijały się najczęściej na kartach historii (fot. Shutterstock)

Szczwół plamisty (Conium maculatum L.) i szalej jadowity (Cicuta virosa L.)

Do jednej z najstarszych trucizn wykorzystywanych w starożytnej Grecji i Egipcie możemy zaliczyć cykutę otrzymywaną z szaleju jadowitego. Podawano ją osobom skazanym na śmierć w postaci wyciągu z trujących roślin. Tak zginął słynny filozof Sokrates (469-399 p. Chr.), nauczyciel Platona, któremu podano w więzieniu trujący napój połączony z wyciągiem, z pokrewnej rośliny szczwołu plamistego (Conium maculatum L.). Każdy obywatel, który miał zamiar popełnić samobójstwo, dostawał truciznę od władz państwowych.

Działanie toksyczne wynika z obecności alkaloidów m.in. koniiny, która początkowo pobudza, a następnie poraża wegetatywne zwoje nerwów obwodowych oraz wywołuje upośledzenie ośrodka oddechowego.

________________

Tojad (Aconitum L.)

Trujące właściwości tojadu znane były za pośrednictwem bogini Hekate oraz kapłanki Medei. Usiłowała ona otruć swojego pasierba Tezeusza używając tojadu, aby jej rodzony syn mógł odziedziczyć tron jej męża. Ofiarą trujących właściwości tojadu padł również rzymski cesarz Klaudiusz. Jego małżonce Agrypinie nie podobało się, że Klaudiusz chce wyznaczyć jako następcę swego syna Brytanika, pochodzącego z wcześniejszego małżeństwa z Messaliną. Chciała osadzić na tronie swego syna Nerona, w tym celu wynajęła trucicielkę Lokustę, by ta przygotowała truciznę, którą cesarzowa własnoręcznie wtarła w jadalne grzyby.
Tojad jest rośliną bardzo silnie trującą, a zawarta w nim akonityna początkowo działa pobudzająco, a potem paraliżująco na nerwy czuciowe i ruchowe, dodatkowo może powodować śmierć wskutek paraliżu mięśni oddechowych i zatrzymania pracy serca.

________________

Mandragora lekarska (Mandragora officinarum L.)

Korzeniowi mandragory przypisywano niezwykłe właściwości – miał krzyczeć i jęczeć, kiedy wyciągało się go z ziemi. Wierzono, że każdy, kto usłyszy taki krzyk szybko popadanie w obłęd i umrze. W średniowieczu uważano ją za zioło czarnej magii, dlatego też znalazła się na liście Inkwizycji. Czarownice używały jej do przygotowywania zaklęć i rzucania mrocznych czarów, podczas sabatu czerpano z niej energię i magiczną moc. Wierzono, że liście mandragory świecą w ciemności i ten, kto spróbuje je zerwać w przełomowym momencie dnia lub roku, może zostać obdarzony wielką siłą.

Korzeń mandragory zawiera alkaloidy takie jak: atropina, hioscyjamina, skopolamina, które w dużych dawkach blokują przewodnictwo nerwowe i wywołują halucynacje. Przedawkowanie skutkuje majaczeniem, paraliżem układu nerwowego i finalnie śmiercią w wyniku niewydolności oddechowej, bądź sercowej. W małych ilościach działa rozkurczowo, rozszerza źrenice i przyspiesza akcję serca.

________________

Oleander pospolity (Nerium oleander L.)

Oleander – Jeden z najpiękniejszych kwiatów, w czasach średniowiecznych cieszył się niesłabnącą sławą wśród trucicieli. Z jego historią wiąże się również opowieść z XIX wieku, gdy wojska Napoleona ruszyły przez Hiszpanię aby zająć Madryt. W jednym z oddziałów żołnierze postanowili urządzić kolację, którą było jagnię przygotowywane na ogniu, gdzie rożen stanowiły gałęzie z pobliskiego krzewu. Okazał się nim oleander. Po kolacji pojawiły się u nich objawy zatrucia, czyli biegunki i dreszcze, według źródeł ośmiu żołnierzy nie przeżyło, a Napoleon zakazał zbliżania się do tego pięknego krzewu.

Działanie toksyczne wiąże się z zawartą w roślinie oleandryną, która powoduje brak czucia w ustach, mdłości, wymioty, zaburzenia pracy serca, rozszerzenie źrenic i duszności. Śmierć może nastąpić po spożyciu większej ilości rośliny.

________________

Kulczyba wronie oko (Strychnos nux-vomica L.)

Sok z kulczyby, zawierający niebezpieczną kurarę, wykorzystywany był przez południowoamerykańskich Indian do nasączania grot strzał i strzałek do dmuchawek. Trucizna, która tym sposobem dostawała się do krwioobiegu stopniowo paraliżowała mięśnie, a na koniec serce. Spożycie kurary nie jest szkodliwe, gdyż nie wchłania się ona z przewodu pokarmowego, jednak po dostaniu się do krwioobiegu wywołuje natychmiastowe wiotczenie mięśni.

________________

Rącznik pospolity (Ricinus communis L.)

O toksycznych właściwościach rycyny przekonał się bułgarski pisarz Georgij Markow, który uciekł do Londynu pod koniec lat 60 XX w., zostając tam dziennikarzem BBC. Pewnego dnia na przystanku autobusowym spotkał mężczyznę z parasolem, a po chwili poczuł nagłe ukłucie w nodze. Gdy w nocy poczuł się źle, został przewieziony do szpitala, gdzie zmarł po 3 dniach. Okazało się, że w jego łydce znaleziono kulkę zawierającą rycynę, którą agent KGB wstrzyknął mu do nogi za pomocą szpikulca w parasolu.

Rącznik zawiera w swoim składzie alkaloid rycynę, a pierwszymi objawami zatrucia są: uczucie palenia w ustach, wymioty i biegunka. Początkowo słabe, mogą przypominać symptomy grypy, śmierć następuje nieoczekiwanie po 5-8 dniach w wyniku krwotoku z wątroby i nerek.

________________

Cis pospolity (Taxus baccata L.)

Jad z nasion owoców cisu wykorzystywany był przez średniowiecznych Europejczyków do zatruwania strzał. Juliusz Cezar wspomina w swoich pismach o samobójczej śmierci wodza jednego z plemion galijskich, wybitych przez Rzymian, który zadał sobie śmierć, wypijając sok z jego owoców. Podobne uwag zapisali w swych dziełach Pliniusz Starszy (w Historia naturalis) i słynny rzymski lekarz Klaudiusz Galen, który opisywał, że cis to podstępna trucizna, czyhająca w igłach i w „jagodach”: zarówno na człowieka, jak i na zwierzę.

Cis zawiera trujący alkaloid taksynę, zaburzający pracę serca, żołądka i jelit, a także porażający ośrodek oddechowy. Wywołuje śmierć już po 2h w wyniku utraty świadomości i zawału serca.

________________

Pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna L.)

Pokrzyk wykorzystywany był w średniowieczu jako kosmetyk do rozszerzania źrenic u dam, które chciały mieć bardziej zmysłowe spojrzenie. Historia zatruć z jej udziałem sięga również do 55 r. n.e., gdzie następca Klaudiusza na cesarskim tronie, Neron, chciał się pozbyć swojego konkurenta- Brytanika. Wynajęta przez niego słynna trucicielka Lokusta, sporządziła wywar z wilczych jagód, a po wymieszaniu go z wodą podała Brytanikowi.

Zawiera w swoim składzie toksyczne alkaloidy: hioscyjaninę, atropinę i skopolaminę. Zbyt duża dawka atropiny poraża zakończenia układu nerwowego i prowadzi do zaburzeń widzenia, a w wielu przypadkach wprowadza w stan śpiączki atropinowej. Do zatrucia dochodzi zwykle po przypadkowym zjedzeniu owoców.

________________

Zimowit jesienny (Colchicum autumnale)

W starożytności roślinę nazywano colchicum od krainy u podnóża Kaukazu – Kolchidy. Zgodnie z grecką legendą zimowity zakwitły w tym miejscu z czarodziejskiego napoju Medei, którego kilka kropel upadło na ziemię i przemieniło się w różowo fioletowe kwiaty Ziemowita.

Zawiera silnie trującą kolchicynę, do pierwszych objawów jej zatrucia należą: uczucie pieczenia w ustach, ból brzucha, biegunka i wymioty. Do śmierci dochodzi w wyniku porażenia oddechu i niewydolności wielonarządowej.

Źródła:


  • Herbert M., Jagiełło- Wójtowicz E., Znajomość roślin leczniczych na przestrzeni wieków, Farmaceutyczny Przegląd Nauk, 2009, 6, 47-50
  • https://m.onet.pl/wiedza-swiat/nauka,nh387

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Królowa gór – Anna Czerwińska Królowa gór – Anna Czerwińska

Anna Czerwińska to ikona polskiego himalaizmu. Niewiele osób jednak wie, że pierwsza Polka, która zd...

Czy składniki roślinne są skuteczne na objawy menopauzy? Czy składniki roślinne są skuteczne na objawy menopauzy?

Hormonalna Terapia Zastępcza wiąże się z wieloma działaniami niepożądanymi. Wśród wymienić można ryz...

Co by było gdyby… Co by było gdyby…

1 stycznia 2018 roku dobiegnie końca okres przejściowy, który zaczął się w 2015 r. wejściem w życie ...