Od dziesięciu lat w dniu urodzin Blumberga w ponad 100 krajach na świecie obchodzony jest Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby. Wtedy to Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła dzień obchodów oraz rozpoczęła globalną kampanię informacyjną na rzecz tej choroby – obok malarii, gruźlicy oraz HIV/AIDS jest to czwarta jednostka chorobowa, dla której WHO próbuje podnieść świadomość zdrowotną społeczeństwa.
Epidemiologia WZW
96% zgonów związanych z wirusowym zapaleniem wątroby wywoływanych jest przez dwa główne typy wirusa: HBV oraz HCV. Statystyki Światowej Organizacji Zdrowia mówią o 260 mln osób żyjących z przewlekłym WZW B i blisko 900 tysiącach zgonów rocznie oraz 71 mln pacjentów z przewlekłym WZW C i 400 tysiącach śmiertelnych przypadków zakażenia HCV. Szacuje się, że dwa miliardy osób przebyło w swoim życiu zakażenie HBV.
W czerwcu 2019 r. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ang. European Centre for Disease Prevention and Control, ECDC) opublikowało na swoich stronach raport roczny opisujący sytuację epidemiologiczną wirusowego zapalenia wątroby typu B w 2017 r. w krajach Unii Europejskiej. W oparciu o dane zawarte w raporcie opublikowano również podsumowanie wskazujące na niepokojącą stałą tendencję wzrostową w zakresie zgłaszanych przypadków przewlekłego WZW B w minionej dekadzie. Jak wynika z danych opublikowanych w raporcie, większość spośród nowo zgłoszonych przypadków WZW B stanowią zakażenia przewlekłe – 6 na 10 raportowanych zdarzeń – co świadczy to o utrzymującej się transmisji WZW B.
W większości krajów retrospektywnie obserwuje się stały spadek zgłaszanych ostrych zachorowań na WZW B. Średnia europejska to spadek zapadalności z 1,1/100 000 do 0,6/100 000 na przestrzeni dziesięciu lat, w Polsce to spadek z 0,7/100 000 do 0,15/100 000 w okresie 2008-2017. Zmniejszanie się liczby ostrych zachorowań jest tendencją światową i w większości krajów jest następstwem udanych programów szczepień przeciwko WZW B, prowadzonych od lat 90. ubiegłego wieku.
Informacją kluczową dla zrozumienia epidemiologii WZW B są dane na temat drogi transmisji zakażeń. W 2017 r. w przypadkach ostrego WZW B, dla których uzyskano pełną informację o okolicznościach kontaktu z wirusem, najczęściej podawaną drogą zakażenia były kontakty heteroseksualne (27%) oraz zakażenia w związku z wykonywaniem procedur medycznych (16%). Najwięcej zakażeń ostrych nabytych w związku z zabiegami medycznymi w 2017 r. zgłosiły trzy kraje: Włochy, Polska i Rumunia – zachorowania z tych krajów łącznie stanowiły 74% wszystkich ostrych WZW B, nabytych w placówkach ochrony zdrowia. Polska należy do krajów o najwyższym udziale zakażeń nabytych podczas zabiegów medycznych.
W 2017 roku w Polsce zgłoszono 3363 przypadki wirusowego zapalenia wątroby typu B, w tym 29 zakażeń, w których wystąpiło współzakażenie HCV. Zarejestrowano 56 zachorowań ostrych, które stanowiły 1,7% ogółu odnotowanych przypadków. Zarówno zakażenia ostre, jak i przewlekłe występowały częściej wśród mężczyzn niż wśród kobiet oraz częściej wśród mieszkańców miast niż wsi. Zabiegi medyczne nadal pozostają dominującą drogą transmisji zakażeń. W 2017 r. stan zaszczepienia dzieci w drugim roku życia trzema dawkami szczepionki przeciw WZW B po raz pierwszy od wielu lat spadł poniżej wymaganych w strategii eliminacji WZW, czyli 95%.
Światowy dzień WZW 2020
Tegorocznym hasłem przewodnim jest „Znaleźć brakujące miliony” – „Find The Missing Millions”. Na całym świecie żyje prawie 300 milionów ludzi nieświadomych zarażenia wirusowym zapaleniem wątroby. Misją najbliższego Światowego Dnia WZW jest wezwanie ludzi z całego świata do podjęcia działań i zwiększenia świadomości w celu znalezienia „zaginionych milionów”. W 2016 roku rządy państw zobowiązały się do wyeliminowania wirusowego zapalenia wątroby do 2030 roku. Na mniej niż 10 lat postęp utknął w martwym punkcie. Stąd też postuluje się przywrócenie właściwego priorytetu tematowi WZW.
28 lipca to dzień, w którym świat świętuje postępy, które do tej pory udało się osiągnąć na polu walki z WZW oraz okazja aby podkreślić znaczenie koniecznych zmian politycznych, które ułatwią zapobieganie, diagnozowanie i leczenie tej choroby w przyszłości. To zachęta do zintensyfikowania krajowych i międzynarodowych wysiłków oraz podkreślania potrzeby większej globalnej reakcji, co określono w globalnym raporcie WHO z 2017 r. Z ramienia Światowej Organizacji Zdrowia tegorocznym tematem przewodnim jest przyszłość bez WZW, ze szczególnym naciskiem na zapobieganie wirusowemu zapaleniu wątroby typu B wśród matek i noworodków. 28 lipca WHO opublikuje nowe zalecenia dotyczące zapobiegania przenoszeniu wirusa z matki na dziecko.
To także doskonała sposobność do podniesienia społecznej świadomości na temat poznania swojego statusu odnośnie WZW i rozpowszechnienia informacji o dostępnych terapiach. W wielu miastach placówki państwowe i prywatne instytucje oferują bezpłatną możliwość wykonania testu na obecność HBV i HCV – warto namawiać każdego, kto tylko ma możliwość, aby wziął udział w tych aktywnościach i dał światu szansę znalezienia kolejnych elementów z „brakujących milionów”.
