Magazyn mgr.farm

5 leków, które mogą być groźne podczas upałów

6 sierpnia 2018 11:33

Lato to nie tylko wakacje i wymarzony wypoczynek. Ostatnio coraz częściej nawet w Polsce można odczuć tropikalne upały. Podczas takiej pogody osoby, które stosują leki, powinny zachować szczególną ostrożność. Upał może wpływać na skuteczność oraz bezpieczeństwo ich zażywania. Niektóre leki mogą wywoływać groźne reakcje, nawet pomimo przechowywania w odpowiedniej temperaturze oraz stosowania ich zgodnie z zaleceniem lekarza [1].

Upały mogą zwiększać toksyczność lub/oraz zmniejszać efektywność stosowanych leków. (fot. Shutterstock)

Człowiek najbardziej komfortowo czuje się w temperaturze otoczenia 27-31ºC. Podwyższona temperatura otoczenia powoduje przyspieszenie reakcji metabolicznych, a także grozi nieodwracalnymi zmianami w strukturze białek tworzących ludzkie ciało [3].

Termoregulacja, czyli zdolność do utrzymywania stałej temperatury organizmu w optymalnych granicach, jest jednym z podstawowych elementów składowych homeostazy ustrojowej. W przypadku zwiększonej produkcji cieplnej, np. podczas upałów i wysokiej wilgotności albo w czasie zwiększonego wysiłku fizycznego, może dochodzić do zaburzenia bilansu cieplnego ustroju. Szczególnie narażone są osoby starsze, dzieci, jak również pacjenci z chorobami ogólnoustrojowymi np. z zaawansowaną niewydolnością serca, a także z upośledzoną zdolnością wydzielania potu [4].

Upały mogą zwiększać toksyczność lub/oraz zmniejszać efektywność stosowanych leków. Dodatkowo leki mogą wpływać na zaostrzenie stanu przegrzania organizmu, a odwodnienie oraz zmiany w dystrybucji krwi w organizmie, wywołane nadmierną ekspozycją na ciepło i reakcjami termoregulacyjnymi, mogą mieć wpływ na poziom leku w organizmie, jego kinetykę, a także wydalanie, a więc jego aktywność farmakologiczną [2]. Niektóre preparaty mogą powodować zaburzenie mechanizmu termoregulacji, a także sprzyjać odwodnieniu [1].

[h4]1. Furosemid[/h4]

Furosemid, podobnie jak i inne diuretyki, jest często stosowany u pacjentów z niewydolnością serca oraz nadciśnieniem tętniczym [5]. Działając na nerki powodują zmiany w wydalaniu ilości wody oraz elektrolitów z moczem. Gdy ilość wydalanego moczu zwiększy się nadmiernie w stosunku do ilości przyjmowanych płynów, może to doprowadzić do odwodnienia. Szczególnie narażone są osoby starsze, gdyż z wiekiem ulegają upośledzeniu mechanizmy regulacji pragnienia i osoba w podeszłym wieku może go nie odczuwać, pomimo iż organizm potrzebuje większej ilości płynów [6]. Często także zaburzeniu ulega gospodarka elektrolitowa – spada poziom sodu oraz potasu, co może powodować skutki groźne dla zdrowia, a nawet życia. Istotne jest dostosowanie oraz optymalizacja farmakoterapii tymi lekami w zależności od pory roku albo temperatury pomieszczeń oraz otoczenia [4].

[h4]2. Metoprolol[/h4]

Leki betaadrenolityczne, do których należy metoprolol, to grupa leków, które blokują receptory adrenergiczne ß1 (głównie w mięśniu sercowym) i ß2 (w naczyniach i oskrzelach). Hamują aktywność układu współczulnego, czego efektem jest między innymi skurcz naczyń oraz zwiększenie oporu obwodowego [7]. Mikrokrążenie skórne również podlega regulacji układu współczulnego [8]. Podstawową funkcja łożyska skórnego jest termoregulacja (90% skórnych przepływów odpowiada za termoregulację) [9]. Miejscowe ogrzanie skóry prowadzi do bezpośredniej i znaczącej wazodylatacji (rozkurcz mięśni gładkich w ścianie naczyń krwionośnych). Razem z wazodylatacją skórną i wyparowywaniem potu obniża się temperatura skóry oraz następuje ochłodzenie krwi w rozszerzonych naczyniach [10]. Większość betablokerów wykazuje działanie kurczące mięśniówkę naczyń i upośledzające jej rozkurcz, poprzez to osłabiają przepływ krwi w skórze i powodują, iż organizmowi jest trudniej się chronić przed przegrzaniem [1, 8].

[h4]3. Amitryptylina[/h4]

Amitryptylina, należąca do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD), jest inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny [11]. TLPD działają na wiele receptorów także na ośrodki odpowiedzialne za regulację ciepła. Mogą tłumić wysyłane przez organizm sygnały ostrzegawcze przed udarem takie jak bóle głowy, uczucie rozbicia czy wymioty [12]. Zgłaszano również występowanie wysokiej gorączki podczas terapii trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi razem z lekami neuroleptycznymi albo przeciwcholinergicznymi, szczególnie podczas upałów [11].

[h4]4. Ditropan[/h4]

Ditropan (oksybutynina) to lek przeciwcholinergiczny. On, jak i inne leki z tej grupy, silnie blokują pocenie się [2]. Pocenie jest to najważniejszy czynny mechanizm utraty ciepła [13]. Stosowanie oksybutyniny podczas upałów albo w bardzo ciepłym pomieszczeniu może spowodować udar cieplny, będący wynikiem zmniejszenia wydzielania potu [14]. Podczas terapii cholinolitykami należy zachować ostrożność stosując antyperspiranty na zbyt duże powierzchnie ciała, gdyż podczas upałów może to doprowadzić do przegrzania organizmu [15].

[h4]5. Chlorprotiksen[/h4]

Neuroleptyki należą do grupy leków, które mogą sprzyjać mogą zaburzeniom termoregulacji, szczególnie gdy są stosowane z razem z lekami o działaniu antycholinergicznym [4, 16]. W czasie upałów obserwowano (opisane podczas terapii chlorprotiksenem, chlorpromazyną, promazyną, haloperidolem łączonych z benzatropiną) zagrażające życiu podwyższenie temperatury razem z wrażeniem uderzeń fal gorąca, suchością błon śluzowych, tachykardią. Objawy te są efektem upośledzenia mechanizmów termoregulacyjnych podwzgórza, które odpowiadają za utrzymanie stałej niezależnie od temperatury otoczenia ciepłoty cala [16].

Literatura:


  • Upał a leki- zobacz,jak wysoka temperatura wpływa na działanie medykamentów, senior.pl
  • Niekorzystne skutki działania leków podczas upałów www.pis.lodz.pl/wieruszow/dokumenty/RekomendacjeUpaly.pdf
  • Schetz D., Foerster J. Przyczyny, rodzaje i zasady postępowania w hipertermii
  • Kretowicz M, Manitus J. Odwodnienie jako przyczynek do rozważań nad chorobą przegrzania- opis przypadku
  • Leki podczas upałów mogą działać inaczej, http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C405823%2Cleki-podczas-upalow-moga-dzialac-inaczej.html
  • Gąsowski J., Kasprzyk Z. Leki moczopędne
  • Tyrka A. Beta-blokery, https://chorobawiencowa.mp.pl/leczenie/62378,beta-blokery
  • Dubiel M. Czynniki wpływające na mikrokrążenie skórne u pacjentów z niewydolnością serca
  • Szygula R. Mikrokrązenie skorne https://wydawnictwa.awf.krakow.pl/pdf/wstepy/ws_mon_19.pdf
  • Gryglewska B. Znaczenie mikrokrążenia w nadciśnieniu tętniczym
  • Sartogen CHPL
  • Antydepresanty tłumią uczucie przegrzania http://www.rynekaptek.pl/farmakologia/antydepresanty-tlumia-uczucie-przegrzania,22188.html
  • Nieradko-Iwanicka B. Układ termoregulacji człowieka i wpływ czynników atmosferycznych na odczucia ciepła człowieka
  • Ditropan CHPL
  • Krzystanek M. Prydynol- leczenie poneuroleptycznych objawów pozapiramidowych
  • Rzewuska M. Podstawy leczenia schizofrenii

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Kto nie chodzi do apteki? Kto nie chodzi do apteki?

Naszło mnie ostatnio pytanie o to czy istnieje taka grupa osób, które do apteki nie chodzą. W końcu ...

Farmaceuci apelują o legalizację medycznej marihuany Farmaceuci apelują o legalizację medycznej marihuany

Farmaceuci wystosowali do premier Ewy Kopacz petycję w sprawie wprowadzenia w polskim ustawodawstwie...

Gdy pacjent umiera w oczach Gdy pacjent umiera w oczach

Nie ma nic gorszego w naszej pracy niż przyglądanie się jak powoli umiera nasz pacjent. Tydzień po t...