Właściwe przygotowanie jelita do kolonoskopii warunkuje jego odpowiednie oczyszczenie, przez co wpływa na skuteczność i powodzenie badania [2]. Niewłaściwe oczyszczenie jelita jest stwierdzane nawet u 30% pacjentów, u których wykonywana jest kolonoskopia [1]. Badanie trwa wtedy dłużej, jest trudniejsze techniczne oraz obarczone ryzykiem przeoczenia zmian chorobowych, szczególnie drobnych polipów (<5mm) [2, 3]. Do najczęściej pojawiających się mitów dotyczących przygotowania do kolonoskopii należą:
MIT 1
Kilka dni przed kolonoskopią należy stosować dietę płynną
Przygotowanie jelita do tego badania to złożony proces obejmujący modyfikację diety, a także podanie środka przeczyszczającego [1]. Do niedawna w dniu poprzedzającym przed badaniem zalecane było przyjmowane jedynie klarownych płynów. Jednak dieta ubogoresztkowa jest zdecydowanie lepiej tolerowana przez pacjentów, a dodatkowo nie powoduje pogorszenia jakości przygotowania, a nawet może je poprawiać. W tym czasie należy wykluczyć z menu pokarmy, które zawierają drobne ziarna albo pestki (truskawki, winogrona, kiwi, ziarna sezamu, siemienia lnianego itp.), gdyż mogą one zatykać kanał roboczy endoskopu podczas badania [2].
MIT 2
Przygotowanie do kolonoskopii powinno być zawsze rozłożone na 2 dni
Istotnym czynnikiem, który wpływa na jakość oczyszczenia jelita jest sposób podania środka przeczyszczającego, a w szczególności czas pomiędzy zakończeniem przygotowania, a rozpoczęciem badania. Nie powinien on przekraczać 4 godzin. Każde 4 godziny opóźnienia badania, powoduje o około 10% zmniejszenie prawdopodobieństwa, iż jelito będzie odpowiednio oczyszczone. Gdy kolonoskopia jest zaplanowana w godzinach przedpołudniowych, to zalecane jest podanie 3-4 litrów PEG w 2 porcjach: 2-3 litrów wieczorem oraz pozostałego litra rano. Z kolei jeśli badanie odbywa się po południu to całość leku powinna być przyjęta w dniu badania. W celu poprawy smaku płyn może być schłodzony w lodowce oraz można do niego dodać sok z cytryny. Od momentu kiedy pacjent zaczyna przyjmowanie PEG nie należy nic jeść, ale płyny można przyjmować w dowolnej ilości (klarowne, niegazowane). Można także ssać landrynki, cukier, miód [2].
MIT 3
Przed badaniem należy zastosować wlewkę oczyszczającą
Zgodnie z zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Endoskopii Przewodu Pokarmowego (ESGE) rutynowe przygotowanie jelita do badania kolonoskopowego polega na wypiciu 4l roztworu glikolu polietylenowego (PEG) [1]. Mechanizm działania ma związek z aktywnością osmotyczną leku. PEG wiąże wodę i nie wchłania się ona z przewodu pokarmowego, czego efektem jest jej napływ do jelita oraz upłynnienie mas kałowych [3]. 1 saszetka PEG (Fortrans) powinna być rozpuszczona w 1 litrze wody. Zgodnie z zaleceniem dawkowanie PEG wynosi 1l roztworu na 15-20 kg masy ciała czyli pacjent powinien przyjąć średnio 3-4 litry roztworu (1 szklanka na 15 min.) [2, 4]. Pacjenci zwykle lepiej tolerują połączenie PEG z kwasem askorbinowym i cytrynianem magnezu, które wymaga rozpuszczenia w 2l płynu [3]. Alternatywą może być zastosowanie 2l PEG z kwasem askorbinowym (np. Moviprep) albo pikosiarczanu sodu z cytrynianem magnezu (np. Citrafleet) [1]. W takich przypadkach pozostałe 2l powinno się przyjąć w postaci klarownych płynów albo wody [3].
Ze względów bezpieczeństwa (ryzyko uszkodzenia nerek) rutynowo nie są zalecane doustne preparaty fosforanu sodu (NaP), mimo iż są lepiej tolerowane oraz pozwalają uzyskać właściwe oczyszczenie u nieco większego odsetka pacjentów iż w przypadku PEG [2]. Wlewki doodbytnicze nie powinny być rutynowo stosowane u pacjentów przygotowujących się do badania doustnymi środkami przeczyszczającymi. Nie poprawiają one oczyszczenia jelita, a jedynie powodują gorszą akceptację przygotowania oraz mogą powodować zmiany błony śluzowej utrudniające interpretację obrazu endoskopowego [1, 2].
MIT4
Jako przygotowanie do kolonoskopii wystarczająca jest ilość płynu wypita razem z preparatem przeczyszczającym
Poza ilością dodaną do PEG pacjenci powinni wypijać dodatkowe ilości płynów, ponieważ ograniczanie ilości spożywanych cieczy wpływa na gorsze przygotowanie do badania [3]. Należy pamiętać, iż płyn dostarczany z preparatem nie ulega wchłonięciu przez organizm i służy jedynie oczyszczeniu jelita [3].
MIT 5
Przed kolonoskopią należy odstawić wszystkie leki
Pacjenci, którzy wymagają regularnego przyjmowania leków (np. nadciśnienie tętnicze, astma, padaczka, choroby serca) powinni w trakcie przygotowania do kolonoskopii przyjmować je zgodnie z zaleceniem lekarza, lecz najlepiej 2 godziny przed albo po zażyciu preparatu przeczyszczającego. W przypadku osób chorujących na cukrzycę schemat przygotowania do badania powinien być skonsultowany z diabetologiem [5].
Literatura:
- Hassan C., Bretthauer M., Kaminski M.F., Polkowski M., Rembacken B., Saunders B., Benamouzig R., Holme O. , Green S., Kuiper T., Marmo R., Omar M., Petruzziello L., Spada C., Zullo A., Dumonceau J.M Przygotowanie jelita do kolonoskopii: Zalecenia Europejskiego Towarzystwa Endoskopii Przewodu Pokarmowego, Gastroenterologia Kliniczna 2013;5(2-3):123-136
- Polkowski M, Kamiński M. 62-letni mężczyzna niewłaściwie przygotowany do kolonoskopii przesiewowej, https://www.mp.pl/gastrologia/przypadki/92478,62-letni-mezczyzna-niewlasciwie-przygotowany-do-kolonoskopii-przesiewowej,1
- Szura M. Badania diagnostyczne. Kolonoskopia. Część I: Kwalifikacja i przygotowanie, https://www.mp.pl/medycynarodzinna/praktyka-kliniczna/161233,kolonoskopia-kwalifikacja-i-przygotowanie
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fortrans
- Instrukcja przygotowania do kolonoskopii preparatem Fortrans, http://pbp.org.pl/wp-content/uploads/2017/12/Instrukcja-przygotowania-FORTRANS.pdf
