REKLAMA
Magazyn mgr.farm

5 mitów o ukąszeniach owadów

czw. 26 lipca 2018, 10:45

Czy komary najczęściej gryzą osoby o „słodkiej krwi”? Czy obrzęk po ukąszeniu przez pszczoły świadczy o uczuleniu na jad? Żądło najlepiej wyciągnąć pęsetą? Rozprawiamy się z najpopularniejszymi mitami na ukąszeniach owadów, które można usłyszeć w aptece…

Aktualnie wyróżnia się 3 typy reakcji po ukąszeniu przez te owady: typowo lokalne reakcje skórne, zespół skeeter, a także reakcje układowe (fot. Shutterstock)
Aktualnie wyróżnia się 3 typy reakcji po ukąszeniu przez te owady: typowo lokalne reakcje skórne, zespół skeeter, a także reakcje układowe (fot. Shutterstock)

Lato sprzyja wypoczynkowi na łonie natury, niestety te piękne chwile często są przerywane przez natrętne owady, których ugryzienia często związane są z nieprzyjemnymi dolegliwościami (czytaj też: Apteczka wakacyjna – co w niej znajdziesz?). W naszych warunkach klimatycznych najczęściej można spotkać się z ukąszeniem przez komary, kleszcze, meszki, pchły oraz pluskwy. Podczas ugryzienia albo ukłucia przez owada do tkanki ludzkiej dociera jego ślina [1]. Ukąszenia owadów wywoływać mogą miejscowe odczyny wynikające z toksycznego działania białek zawartych w ślinie owadów, alergicznej reakcji na nie albo zainfekowania miejsca ukąszenia [2]. Na ten temat krąży kilka popularnych mitów.

1. Komary najczęściej gryzą osoby o „słodkiej krwi”

Często pacjenci, których szczególnie często gryzą komary twierdzą, że mają „słodką krew”. Jednak to nie skład krwi przyciąga te owady. Samice komarów wabi zwiększone stężenie dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu, a także kwas mlekowy oraz inne składniki potu [3]. Zawarte w pocie organiczne związki zapachowe określają jego atrakcyjność dla komarów [4]. Owady te również posługują się termodetekcją i do poszukiwania ofiary wykorzystują bardzo czułe receptory temperatury. Bardziej narażeni na ukąszenia są młodzi mężczyźni, dzieci, kobiety w trakcie owulacji oraz osoby po spożyciu alkoholu [3, 4, 5].

REKLAMA

2. Reakcja po ukąszeniu komara to zawsze niewielkie miejscowy odczyn skórny

Aktualnie wyróżnia się 3 typy reakcji po ukąszeniu przez te owady: typowo lokalne reakcje skórne, zespół skeeter (od potocznej angielskiej nazwy owadów krwiopijnych – duża lokalna reakcja skórna), a także reakcje układowe.

REKLAMA

Pierwszy typ to typowa lokalna reakcja skórna z natychmiastowym wystąpieniem bąbla z otaczającym go rumieniem. Powszechnym rodzajem reakcji alergicznej po ukąszeniu przez komary jest także zespół skeeter, objawiający się swędzącym oraz bolesnym obszarem skóry z zaczerwienieniem, zwiększonym ociepleniem oraz obrzękiem o średnicy od kilku nawet kilku do kilkunastu centymetrów. Reakcja ta pojawia się zazwyczaj po kilku godzinach od ukąszenia, natomiast maksymalne nasilenie objawów występuje między 8 a 12 godziną i ustępuje ostatecznie w ciągu 3 do 10 dni Ukąszenie komara może wywołać również układową reakcję alergiczną, w tym grudkową albo ostrą uogólnioną pokrzywkę, chorobę posurowiczą, a nawet w rzadkich przypadkach wstrząs anafilaktyczny [3].

3. Obrzęk po ukąszeniu przez pszczoły świadczy o uczuleniu na jad

Najgroźniejsze w Polsce są owady błonkoskrzydłe: pszczoła, osa, szerszeń, których jad (nawet jednego owada) może wywołać anafilaksję, w tym, u osób nadwrażliwych, wstrząs anafilaktyczny [6]. Nie każda osoba reaguje uczuleniem, a to czy wystąpią u niej objawy alergii zależne jest od obecności w organizmie przeciwciał dla składników tej substancji czyli alergenów. U osoby uczulonej wystarczające jest użądlenie jednego owada do wywołania objawów choroby, niejednokrotnie ciężkich i zagrażających życiu [7]. Użądlenie przez kilka owadów, nawet u osoby nieuczulonej, może działać toksycznie, wywołując objawy jak przy anafilaksji [6]. Pojawiający się w miejscu użądlenia w rumień, ból oraz niewielki obrzęk (ustępujący w ciągu kliku godzin albo dni) to reakcja miejscowa zwyczajna (niealergiczna). Pojawienie się obrzęku o średnicy powyżej 10 cm utrzymującego się ponad 24h, któremu może towarzyszyć uczucie rozbicia, gorączka, dreszcze albo ból głowy, odczyn zapalny wzdłuż przebiegu naczyń chłonnych to objawy miejscowej dużej reakcji alergicznej [6].

4. Żądło najlepiej wyciągnąć pęsetą

Istotne jest umiejętne postępowanie bezpośrednio po użądleniu. Należy niezwłocznie usunąć żądło, gdyż woreczek jadowy może nadal wydzielać jad do skóry [8]. Żądło usunąć można podważając je płaskim przedmiotem np. czystym nożem, kartonikiem, kartą kredytową. Podczas usuwania nie należy go łapać chwytem pęsetowym, gdyż można ścisnąć woreczek jadowy i wyzwolić do skóry dodatkową porcję jadu. Zalecany jest miejscowy ucisk, który zmniejsza wchłanianie jadu oraz położenie zimnego kompresu albo kostki lodu [6, 8]. Niska temperatura prowadzi do obkurczenia naczyń skóry i chroni przed przemieszaniem się składników jadu dalej do naczyń krwionośnych, a następnie wraz z krwią do całego organizmu [7].

5. W przypadku leczenia odczynu zapalnego niezbędne jest zastosowanie antybiotyku

Nie zaleca się standardowo stosowania antybiotyków aplikowanych miejscowo, ani ogólnoustrojowych. Takie postępowanie jest rekomendowane jedynie w przypadku podejrzenia rozwoju infekcji w wyniku nadkażenia uszkodzonej skóry poprzez drapanie okolic miejsca ukąszenia.

REKLAMA

Miejsce ukąszenia najlepiej przemyć wodą z mydłem i ewentualnie zdezynfekować. We wczesnej fazie reakcji można na ukąszone miejsce zastosować zimny okład, lek obkurczający naczynia, ewentualnie środek znieczulający miejscowo np. mentol czy przeciwświądowy [2]. W terapii dużych alergicznych reakcji po ukąszeniach owadów skuteczne są leki przeciwhistaminowe II generacji. Zmniejszają one uczucie świądu, ograniczają rumień, obrzęk, a także naciek [9]. Stosowane są również glikokortykosteroidy miejscowo, jak i systemowo, które podobnie jak leki przeciwhistaminowe zmniejszają obrzęk i rumień oraz łagodzą świąd [9]. Leki przeciwhistaminowe stosowane miejscowo mogą hamować odczyny miejscowe w stopniu proporcjonalnym do udziału w powstawaniu odczynu mechanizmów histaminozależnych i zwykle łagodzą jedynie świąd występujący po ukąszeniu [2].

Bibliografia:

  1. Majewski M. Ukąszenia przez owady- pierwsza pomoc i profilaktyka
  2. Pytania do eksperta. Alergologia http://www.mp.pl/artykuly/73650,pytania-do-eksperta-alergologia
  3. Piechota M, Zagorska W. Nadmierne reakcje miejscowe po ukąszeniu przez komary- jak diagnozować i leczyć?
  4. Buczyłko K., Majsiak E., Wagner A. Alergia na owady niebłonkoskrzydłe
  5. Burda K. Słodka krew, czyli problem z komarami http://www.newsweek.pl/wiedza/nauka/slodka-krew–czyli-problem-z-komarami,106615,1,1.html
  6. Użądlenie przez owady, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.III.23.22.3.
  7. Jutel M.,Cichocka-Jarosz E. Alergia na jad owadów, https://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/choroby/59841,alergia-na-jad-owadow
  8. Jak leczyć u dzieci miejscowe odczyny po użądleniach i ukąszeniach przez owady, https://www.dermatologia-praktyczna.pl/a1624/Jak-leczyc-u-dzieci-miejscowe-odczyny-po-uzadleniach-i-ukaszeniach-przez-owady-.html/m138
  9. Jedynak-Wąsowicz U. Czy leki przeciwhistaminowe lub stosowane miejscowo glikokortykosteroidy są skuteczne w leczeniu nasilonych odczynów po ukąszeniu przez owada?
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

24 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

jeszcze inwazji owadów nie ma być może że ze wzgledu na niską temperaturę ale niebawem sezon zacznie się w pełni więc bardzo korzystne jest usystematyzowanie wiedzy w tym temacie
Niestety, już pojawiły się komary, o kleszczach nie wspomnę. Podejrzewam, że ten sezon upłynie pod znakiem ukąszeń :(
Zazdroszczę, w Łodzi już zaczęło się polowanie na to paskudztwo ;)
po swoim dziecku stwierdzam, że ukąszenie przez komara może być równie niebezpieczne ....szczególnie gdy jest się uczulonym na jego jad
Jak byłem dzieckiem to po ugryzieniu przez komara potrafiła mi spuchnąć cała ręka :) z wiekiem samo przeszło.
teraz po każdym ukąszenia robi się duży odczyn
Jakieś mutanty te komary teraz ;)
Zima niestety z takimi temperaturami nie zmniejszyła populacji owadów, dlatego została nam prewencja😵
O tak. Tez zakładam że w to lato możemy spodziewać się jakiejś plagi.
będziemy cierpieć ;p myślę że ten rok upłynie pod znakiem komara ;)
I upałów. Skoro nie ma zimy to i lato będzie intensywniejsze.
Jest zimny początek maja a komarów jak na początku lipca..A w Małopolsce i na Mazurach pandemia kleszczy..Arsenal preparatów p/owadom na ten rok powinien być spory..;)
Mugga czeka na półce😱 oby nie była użyta.
Chyba właśnie lepiej żeby BYŁA użyta jeśli chce się uniknąć jak największej ilości komarów.
Oj może być potrzebna w to lato. Ma być upalnie i owocnie w owady :)
teraz to chyba kurtki zimowe bardziej się przydadzą niż preparaty na komary
U nas pogoda potrafi być tak zmienna, że z dnia na dzień mogą zawitać upały. Ile to już razy temperatura skakała nawet o 10-15 stopni.
Czy ja wiem, ja w jesiennej chodzę cały czas ;) połowa stycznia :)
Dzisiaj słoneczko, kilka stopni na plusie. Spacer po lesie jak na wiosnę ;)
Na Święta Wielkanocne grilla będzie się odpalało ;)
Na upartego można by i teraz już. Skoro potrafi być 10 st.C
Nie kuś, nie kuś bo się rozmarzę i rozpalę przynajmniej ognisko ;) Znajomi ostatnio robili w weekend.