Jak donosi Światowa Organizacja Zdrowia, problem ten stanowi realne zagrożenie dla ludzkości w najbliższych kilkudziesięciu latach. Szacuje się, że co roku w samej Unii Europejskiej z powodu antybiotykooporności umiera ponad 25 tys. pacjentów, w tym w Polsce ok. 2 tys. Niestety, antybiotykooporność stale wzrasta, co jak się przypuszcza, może doprowadzić rocznie do nawet 10 milionów zgonów na całym świecie.
Aktualnie stwierdza się występowanie oporności bakterii wobec każdej grupy antybiotyków. Prowadzi to do sytuacji, w których coraz częściej konieczne staje się poszukiwanie alternatywnych form terapeutycznych. Jest to spowodowane tym, że dotychczas stosowane opcje stają się całkowicie nieskuteczne. Które z bakterii na kontynencie europejskim wykazują największy stopień oporności? Należy tutaj wymienić przede wszystkim:
- Staphylococcus aureus
- Staphylococcus pneumoniae
- Enterococcus faecalis
- Escherichia coli
- Klebsiella pneumoniae
Co ciekawe, oporność bakterii na działanie leków jest zróżnicowana nie tylko ze względu na rodzaj patogenu, ale i ze względu na region geograficzny. I tak w naszym kraju szczególnie występuje oporność E. coli na aminopenicyliny oraz fluorochinolony. W całej Europie natomiast obserwowana jest wzrastająca oporność Enterococcus faecium na wankomycynę.
Wzrastająca lekooporność bakterii sprawia, że geny ją kodujące coraz szybciej rozprzestrzeniają się nie tylko w obrębie jednego gatunku, ale i pomiędzy różnymi gatunkami. Sprzyjają temu częste podróże ludzi i prostota w wymianie towarów. Przez to dochodzi do globalizacji antybiotykooporności danych gatunków bakterii, mimo że początkowo występowała ona na bardzo ograniczonym obszarze.
Wszystko to prowadzi do coraz częstszych niepowodzeń terapeutycznych związanych ze stosowaniem antybiotyków. Lekarze są zmuszeni do tego, by eliminować z leczenia leki pierwszego i kolejnych wyborów. Stąd spada skuteczność zastosowanego leczenia, a ponadto wzrasta ryzyko wystąpienia skutków ubocznych.
Co więcej, wzrastają koszty prowadzenia tego typu terapii. Poszukiwanie nowych metod leczniczych wymaga zaangażowania większej liczby personelu fachowego. Dodatkowo wydłuża się okres leczenia pacjenta, co stanowi kolejne obciążenie dla budżetu. Należy także wziąć pod uwagę fakt zwiększonego prawdopodobieństwa wystąpienia działań niepożądanych, których zwalczanie również należy sfinansować. Ponadto, sama diagnostyka oporności wymaga zastosowania złożonych metod analitycznych oraz posiadania przez diagnostę szerokiej wiedzy pozwalające właściwie zinterpretować źródło infekcji i przyczynę niepowodzenia jej leczenia.
Celem Światowego Tygodnia Wiedzy o Antybiotykach jest, m.in. także zmniejszanie nasilenia powyższych konsekwencji. Czy założenia tej kampanii przynoszą zamierzony rezultat?
Patrząc na rosnącą na całym świecie skalę antybiotykooporności można mieć co do tego spore wątpliwości. Wydaje się, że stosowanie antybiotyków jest nadal nadmierne. Wykorzystanie tych substancji tylko w latach 2000-2015 wzrosło aż o 65%! I mowa tutaj nie tylko o antybiotykach stosowanych w medycynie, ale i w hodowli zwierząt, czy produkcji rolnej. Wzrastająca konsumpcja antybiotyków bezpośrednio przekłada się na wzrost antybiotykooporności. Co więcej, jest ona w wielu przypadkach niewłaściwa. Mimo szeroko zakrojonej kampanii edukacyjnej nadal częstym procederem wśród pacjentów jest samoleczenie antybiotykami bez jakiejkolwiek konsultacji lekarskiej. Ponadto, osoby stosujące antybiotyki nadal często nie stosują się do zaleceń dotyczących okresu i częstotliwości ich przyjmowania. To wszystko prowadzi do stałego wzrostu liczby opornych na działanie antybiotyków bakterii.
Zwalczaniu antybiotykooporności nie sprzyjają także braki kadrowe w szpitalach. Jest to bardzo istotne, gdyż koniecznym elementem walki z narastającą opornością bakterii powinno być powołanie zespołów zajmujących się kontrolą zakażeń wewnątrzszpitalnych, wśród których największy odsetek stanowią infekcje bakteriami lekoopornymi. Stąd zespoły te są bardzo często pozbawione obecności odpowiednich specjalistów i ich funkcjonowanie nie zawsze przynosi zakładane rezultaty.
Prowadzenie kampanii, takich jak Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach jest z pewnością niezbędne. Świadomość ludzi na całym świecie na temat zagrożeń związanych ze wzrastającą antybiotykoopornością stale rośnie. Patrząc, jednak przez pryzmat naszego społeczeństwa, wiedza na ten temat jest nadal niewystarczająca. Konieczne staje się prowadzenie kampanii edukacyjnych za pomocą masowych mediów, a także ciągłe uświadamianie pacjentów przez personel medyczny o stale rosnącym zagrożeniu, wynikającym z niewłaściwego stosowania antybiotyków.
