REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Apteki w Powstaniu Warszawskim – część II

15 listopada 2018 09:31

Historia Powstania Warszawskiego to nie tylko historia walki z oprawcą, ale również niezwykły przykład, jak farmacja miała mniejszy lub większy wpływ na przechylanie się szali zwycięstwa, nie tylko poprzez bycie magazynem leków i opatrunków. Niejednokrotnie apteki pełniły funkcję centrów dowodzenia, jak znana z krakowskiego getta Apteka „Pod Orłem” mgr Pankiewicza, lecz i powstańcza Warszawa ma swoją bliźniaczą historię…

Kamienica Krucza 25 róg Hoża 22, w której podczas okupacji i Powstania Warszawskiego mgr Wanda Głuchowska prowadziła aptekę (fot. 1994.pl)

Klientami otwartej w 1903 r. apteki Wojciecha i Stanisława Jezierskich przy ul. Kruczej 28 byli mieszkańcy okolicznych kamienic, a wśród nich Bolesław Prus, znany przedwojenny aktor Mieczysław Frankiel, oraz Henryk Sienkiewicz, zajmujący lokal na pierwszym piętrze nad apteką. Apteka pozostawała w rękach rodziny Jezierskich do chwili jej upaństwowienia, czyli do 1951 r. Jednak po śmierci młodszego z braci – Stanisława Jezierskiego w 1942 r. właścicielką koncesji i znacznej części udziału w spółce powołanej do prowadzenia apteki była mgr Wanda Głuchowska. I to właśnie ona kierowała apteką w czasie Powstania Warszawskiego.

W tym miejscu koniecznie musimy przyjrzeć się samej Głuchowskiej. Urodzona 13.03.1901 roku w Łodzi, już od czerwca 1916r. należała do Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), której biblioteka znajdowała się w jej pokoju. W 1920 roku zgłosiła się jako ochotniczka do Wojska Polskiego i została przydzielona do Szpitala Okręgowego w Łodzi, gdzie pracowała aż do wstąpienia na Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie uzyskała dyplom magistra farmacji. W 1924 wyszła za mąż za Stanisława Stefana Głuchowskiego. Dwa lata później, w związku z narodzinami syna Krzysztofa przestała pracować zawodowo, by poświęcić się jego wychowaniu. W okresie tym czynna była w pracy społecznej. W zmienionej przez wojnę sytuacji powróciła do pracy, początkowo w rodzinnej aptece w Łodzi, a następnie, po wysiedleniu, w Warszawie. Jeszcze w grudniu 1939 wstąpiła do komórki wywiadu Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), w której pracowała jako łączniczka. Z kolei w roku 1942 wstąpiła do oddziału dywersyjnego Związku Odwetu (ZO) KG AK „Dysk” (Dywersja i Sabotaż Kobiet), w którym została sekcyjną 1. sekcji, I plutonu.

REKLAMA

Co do jej pracy zawodowej, cennych informacji dostarcza relacja jej syna Krzysztofa, który również brał czynny udział w Powstaniu jako żołnierz plutonu 1112 dywizjonu „Jeleń”. W książce „Śladami pradziadków” opisuje: „Początkowo mama pracowała, jak to się mówiło, za pierwszym stołem, czyli w ekspedycji w aptece Bukowskiego, na rogu Marszałkowskiej i Piusa XI, które to miejsce stało się punktem kontaktowym dla „Leny” i wielu innych osób. Gdzieś pod koniec 1942 roku lub w początkach 1943 mama objęła licencję apteki przy ul. Kruczej 28 i od tego czasu miejsce to stało się prawdziwą przystanią AK.” Wspomniana „Lena” to pseudonim Wandy Gertz, major AK, dowódczyni „Dysku”, dobrej znajomej Głuchowskiej sprzed wojny. W książce znajdziemy również opis tego, co działo się w murach apteki przy Kruczej 28: „ (…) W aptece była często magazynowana broń i materiały wybuchowe, nocowało tam szereg członkiń „Dysku”, „Lena” używała ją jako lokal kontaktowy. Pamiętam jak stryj Lech używał aptekę na swoje kontakty 7. Pułku Ułanów Lubelskich – „Jeleń”. Ciotka Halszka „wisiała” tam ciągle na telefonie. Pamiętam też jak ciotka Irka Fiedorowicz – „Anda”, z zawodu lekarka, spotykała się w aptece w sprawach AK z młodymi klerykami z jakiegoś seminarium pod Warszawą” (ciotka Irka, czyli dr Irena Fiedorowicz PS. „Anda”, członkini AK i „Dysku”, sekcyjna, poległa w Powstaniu).

REKLAMA

Sama Głuchowska nie była w stania brać czynnego udziału w Powstaniu. Wcześniej brała udział w szeregu akcji sabotażowo-dywersyjnych, z których najważniejszymi są: wysadzenie toru kolejowego i transportu niemieckiego 18 listopada 1942 pod Jedlnią koło Radomia oraz akcja „Wilanów” 26 września 1943, w czasie której została ciężko ranna. 11 listopada 1943 za akcje „Jedlnia” i „Wilanów” została odznaczona Krzyżem Walecznych. W czasie Powstania nadal prowadziła swoją aptekę przy ul. Kruczej 28. Wspierała środkami medycznymi i opatrunkami lokalne oddziały AK Podobwodu „Sławbor” i ludność cywilną, do dnia, w którym apteka została zniszczona ogniem artyleryjskim. Lokal apteki składał się z pięciu pomieszczeń na parterze, wychodzących na ulicę Kruczą i Hożą, oraz z czterech piwnic. Trzy pomieszczenia parterowe były od ulicy, a dwa znajdowały się od strony podwórza.

W kamienicy, w której mieściła się apteka, nie czyniono wcześniej żadnych przygotowań, dopiero po rozpoczęciu powstania przystosowano piwnice na schrony i przebito przejścia. Aptekę, po kolejnym bombardowaniu – z braku elektryczności – oświetlano lampami spirytusowymi żarzeniowymi i świecami. Apteka była czynna nieprzerwanie do 7 października 1944 r. i przez cały ten czas na swoich stanowiskach pozostały dwie panie: Wanda Głuchowska i Maria Pietrzak. Pozostały personel zmieniał się, bowiem część pracowników odeszła, starając się przedostać do swoich domów, a opuszczone miejsca zajmowali inni fachowcy, jak np. Konstanty Potocki i pracownicy jego apteki, spalonej już 3 sierpnia. Na budynek przy Kruczej 28 pierwszy pocisk spadł 12 sierpnia, ale pożar, jaki wywołał, został szybko ugaszony przez mieszkańców. Łącznie w budynek, w którym znajdowała się apteka, uderzyło siedem pocisków.

Apteka szybko stała się nie tylko miejscem pracy, ale noclegownią i instytucją kulturalną. Ostatecznie przyszedł jednak jej kres… Pracownicy apteki, których upadek powstania zastał w miejscu pracy, zostali wywiezieni, a kamienica przy Kruczej 28 została całkowicie spalona. Po kapitulacji mgr Głuchowska pozostała przez jakiś czas w Warszawie i poprzez Pruszków przedostała się do Częstochowy. Tam nawiązała kontakt z organizacją i została jedną z łączniczek gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka”.

Po przyjściu sowietów przeniosła się do rodzinnej Łodzi. Tam została aresztowana przez UB, a po przesłuchaniach wysłana do obozu UB / NKWD w Rembertowie pod Warszawą. Po zwolnieniu, niezrażona Głuchowska w dniu 22 września 1945 r. poprosiła władze farmaceutyczne o umożliwienie jej otwarcia apteki w lokalu znajdującym się naprzeciwko starej siedziby. Odbudowała swą aptekę na nowym miejscu przy ul. Hożej 27. Po upaństwowieniu aptek, aż do emerytury pracowała jako kierowniczka apteki przy ul. Felińskiego. Odznaczona Srebrną Odznaką Służby Zdrowia, zmarła 15.12.1976r., a jej grób znajduje się na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach.

REKLAMA

Przeczytaj również:

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Magister House Magister House

Co tu wiele ukrywać – swego czasu zwariowałem na punkcie serialu „Dr House”. Zresztą nie byłem jedyn...

Dajemy sobie pluć w twarz Dajemy sobie pluć w twarz

Dosłownie i w przenośni – farmaceuci dają sobie pluć w twarz. Lista opluwających jest długa. Tyle te...

Telefonistka Telefonistka

Jedna z moich pracownic zaczęła ostatnio robić rzecz zdumiewającą. Otóż zaczęła w pracy nosić ze sob...

REKLAMA
?>

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz