Jak powstaje smog?
Powstanie smogu jest uzależnione od wystąpienia kilku różnych czynników. Po pierwsze powstający dym jest wynikiem niskoemisyjnego spalania paliw o niskiej jakości na małym obszarze. Pojawia się ono przede wszystkim w wyniku ogrzewania domów oraz eksploatacji samochodów. Po drugie pojawieniu się smogu musi towarzyszyć szereg czynników atmosferycznych, takich jak wysokie ciśnienie atmosferyczne, niskie temperatury powietrza, niski pułap chmur oraz brak ruchów powietrza.
Co wchodzi w skład smogu?
W skład smogowego powietrza wchodzą przede wszystkim pyły, które są zawieszone w gazach (tlenkach azotu, ozonie, tlenku węgla, tlenkach siarki) oraz w lotnych zanieczyszczeniach organicznych.
Negatywne skutki smogu dla zdrowia
Negatywne skutki dla zdrowia, jakie wywołuje smog są w dużej mierze wynikiem wnikania pyłów do różnych narządów ludzkiego organizmu. Większe pyły (o średnicy powyżej 10 µm) dostają się wraz z wdychanym powietrzem do górnych dróg oddechowych, a następnie do oskrzeli i oskrzelików. Działają one drażniące na nabłonek układu oddechowego, uszkadzają go i wywołują stan zapalny w jego obrębie. Skutkuje to pojawieniem się chorób układu oddechowego, a także skurczu oskrzeli i napadów astmatycznych.
Mniejsze cząsteczki pyłów (o średnicy poniżej 2,5 µm) drażnią nie tylko górne drogi oddechowe, ale i przedostają się do układu krwionośnego. Wynikiem takiego działania jest uszkodzenie nabłonka naczyń krwionośnych, co wiąże się z rozwojem stanu zapalnego i pojawienia się w tym miejscu skrzepu. Negatywnym tego skutkiem może być udar mózgu, zawał mięśnia sercowego, czy zator płucny.
Pyły zawarte w smogowym powietrzu mogą ponadto podrażniać narząd wzroku i prowadzić do przewlekłych i nawracających stanów zapalnych w jego obrębie.
Co więcej, składniki smogowego powietrza (w szczególności ołów) mogą wywoływać efekt teratogenny.
Bardzo niebezpieczne dla ludzkiego zdrowia są lotne związki, które są obecne w smogowym powietrzu. Wdychanie nadmiernych ilości tlenku węgla oraz tlenków azotu może skutkować niedotlenieniem poszczególnych narządów ludzkiego organizmu. Napady duszności, męczący suchy kaszel oraz reakcje astmatyczne mogą wynikać ze zbyt dużego stężenia we wdychanym powietrzu tlenków siarki oraz ozonu.
Do lotnych, organicznych zanieczyszczeń powietrza zaliczamy, m.in. benzen oraz benzopiren. Oba, wykazują działanie kancerogenne. Największy odsetek nowotworów jakie wywołuje smog dotyczy płuc.
Poszukiwanie skutecznych rozwiązań “smogowych problemów”
Naukowcy specjalizujący się w różnych dziedzinach, analizują szanse na ograniczenie powstawania smogu. Inni, badają czy istnieje możliwość, aby zniwelować zdrowotne skutki uboczne, będące efektem zanieczyszczeń obecnych we wdychanym przez ludzi powietrzu.
Jednym z rozwiązań, jakie można zastosować w tym celu jest podawanie osobom narażonym na smog, kwasu acetylosalicylowego. Naukowcy z Uniwersytetu Columbia w Stanach Zjednoczonych wykazali, że podawanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, w tym kwasu acetylosalicylowego osobom, które są narażone na oddziaływanie pyłów zawieszonych w powietrzu, znacznie zredukowało rozwój stanów zapalnych w obrębie dróg oddechowych w porównaniu do grupy osób, którym te leki nie były podawane w tym samym czasie i na tym samym obszarze. Co więcej, u osób, którym podawano NLPZ-y, stwierdzono, że znacznie zmniejszyła się liczba epizodów związanych z chorobami dotyczących górnych i dolnych dróg oddechowych.
Inną szansą na złagodzenie niekorzystnych objawów wynikających z wdychania zanieczyszczonego powietrza jest przyjmowanie przez osoby narażone na te czynniki, witamin z grupy B. Naukowcy z tego samego uniwersytetu, którzy wykazali dobroczynny wpływ kwasu acetylosalicylowego stwierdzili, że regularne przyjmowanie witamin z grupy B, niweluje ryzyko pojawienia się chorób nowotworowych, układu krążenia, układu oddechowego, które powstały w wyniku wdychania pyłów zawieszonych w powietrzu. Ponadto wykazano, że przyjmowanie witamin z grupy B zapobiega powstawaniu przeziębień, bólów głowy, czy osłabień organizmu będących wynikiem smogu. Naukowcy przypominają przy tym, że witaminy z grupy B można znaleźć w wielu produktach spożywczych, m.in. w produktach strączkowych, zbożach, mięsie, stąd warto zmodyfikować dietę na ich większą podaż w okresie narażenia na zanieczyszczenia powietrza.
Większa świadomość społeczeństwa na temat zanieczyszczenia powietrza i idących za tym negatywnych skutków, w tym zdrowotnych sprawia, że coraz częściej widać działania ograniczające powstawanie smogu. Niestety, proceder ten jest długi i wymaga dużej dozy cierpliwości. W tym czasie należy poszukiwać sposobów, aby znacznie ograniczyć rozwój chorób, będący efektem wdychania zanieczyszczonego powietrza.
