Alergicznym nieżytem nosa nazywamy reakcję zapalną błony śluzowej powstająca w efekcie na występującą reakcję alergiczną u osoby, u której zostało wcześniej zdiagnozowane uczulenie. Do najczęściej występujących symptomów tej choroby należy zaliczyć:
- silny wyciek z nosa;
- zablokowanie drożności nosa;
- świąd błony śluzowej nosa;
- napadowe kichanie;
Przewlekłe występowanie powyższych dolegliwości może prowadzić do wystąpienia szeregu przykrych powikłań, w tym:
- zapalenia spojówek;
- zapalenia gardła i krtani;
- zapalenia ucha;
- zapalenia zatok przyusznych i przynosowych;
- przewlekłego zmęczenia;
Diagnostyka ANN opiera się głównie na stwierdzeniu występowania typowych dolegliwości. W razie wątpliwości, dodatkowo przeprowadza się testy skórne lub oznaczenie swoistych IgE w surowicy krwi. Odpowiednio przeprowadzone rozpoznanie pozwala także na zróżnicowanie występującej postaci ANN:
- sezonowa: jest skutkiem uczulenia na alergeny sezonowe, np. pyłki roślin i zarodniki grzybów;
- całoroczna: jest skutkiem uczulenia na alergeny występujące niezależnie od pory roku: np. roztocze, sierść zwierząt;
Leczenie alergicznego nieżytu nosa
Na terapię alergicznego nieżytu nosa składa się kilka istotnych czynników. Po pierwsze ważna jest edukacja chorego i jego rodziny w kwestii unikania kontaktu z alergenem i z innymi czynnikami drażniącymi błonę śluzową nosa (np. zanieczyszczenie powietrza, dym papierosowy). Po drugie, wybór odpowiedniego sposobu leczenia należy zawsze skonsultować z lekarzem specjalistą. Odpowiednio prowadzona terapia powinna być nie tylko skuteczna, ale i w pełni bezpieczna. Ponadto, w przypadku przewlekłego charakteru ANN, należy rozważyć poddanie się immunoterapii swoistej.
W farmakoterapii ANN zastosowanie najczęściej znajdują:
- leki przeciwhistaminowe II generacji
- leki przeciwleukotrienowe;
- krople do nosa zawierające w składzie substancje obkurczające naczynia krwionośne;
- glikokortykosteroidy donosowe;
Glikokortykosteroidy donosowe w leczeniu alergicznego nieżytu nosa
Glikokortykosteroidy donosowe są uważane za najbardziej skuteczną grupę leków stosowanych w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Zaletami tych substancji jest to, że nie tylko poprawiają one drożność nosa, ale i są zdolne do przeciwdziałania wystąpieniu wszelkich reakcji zapalnych przyczyniających się do wystąpienia alergicznego nieżytu nosa.
Istotną zaletą glikokortykosteroidów podawanych miejscowo na błonę śluzową nosa jest to, że wykazują one duże powinowactwo do receptorów, które się na niej znajdują. Dzięki temu, ich działanie przeciwzapalne związane jest tylko z miejscem podania, przez co nie wywołują one ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Glikokortykosteroidami wykazującymi takie właściwości są przede wszystkim: furoinian mometazonu, furoinian flutikazonu oraz propionian flutikazonu, które wykazują bardzo niską biodostępność i dlatego prawie w ogóle nie są wchłaniane do krążenia ogólnego. A co jeśli w trakcie podania donosowego część leku ulegnie połknięciu i przedostanie się do układu pokarmowego? Tym sposobem również nie zostaną wchłonięte do krwi, gdyż ulegną biotransformacji w wątrobie, już w czasie I przejścia.
Przeciwzapalne działanie glikokortykosteroidów polega zarówno na modulowaniu wydzielania cytokin i mediatorów prozapalnych, jak i aktywacji transkrypcji genów o działaniu przeciwzapalnym, bądź represji transkrypcji genów o działaniu zapalnym. Natomiast odblokowanie nosa, w wyniku aplikacji glikokortykosteroidów następuje na skutek zmniejszenia przepuszczalności naczyń krwionośnych.
Co niezwykle istotne i o czym należy informować pacjentów- glikokortykosteroidy donosowe powinny być stosowane regularnie przez dłuższy okres czasu. Ze względu na to, że ich działanie przeciwzapalne jest zależne od transkrypcji genowej, efekt leczniczy pojawia się dopiero kilka- kilkanaście godzin po pierwszej aplikacji leku, a maksymalne działanie dopiero po kilku dniach regularnego stosowania! W związku, z tym należy uświadamiać pacjentów, że leki te nie są przeznaczone do stosowania doraźnego.
Czy od glikokortykosteroidów donosowych można się uzależnić? Wykazano, że po długotrwałym stosowaniu tego typu preparatów dochodzi do zmniejszenia liczby receptorów glikokortykosteroidowych znajdujących się na błonie śluzowej nosa. Dlatego mogłoby to wskazywać na konieczność podawania coraz większych dawek w celu uzyskania takiego samego efektu terapeutycznego. Jednak dotychczas nie wykazano, że w trakcie leczenia stanów zapalnych górnych dróg oddechowych preparatami zawierającymi glikokortykosteroidy dochodzi do rozwoju zjawiska tachyfilaksji.
Glikokortykosteroidy donosowe podawane zgodnie z zasadami są lekami bezpiecznymi. Dzięki temu, że nie przedostają się one do krwiobiegu, nie wpływają na oś podwzgórze- przysadka- nadnercza oraz tempo wzrostu dzieci. Ponadto, stosowane nawet przez długi okres czasu nie skutkują uszkodzeniem błony śluzowej nosa. Wszelkie podrażnienia śluzówki, świąd i krwawienie z nosa jest najczęściej efektem błędnej aplikacji tych leków polegającej na kierowaniu strumienia leku na przegrodę nosową.
Leczenie alergicznego nieżytu nosa jest procesem długotrwałym i wymaga dużej dozy zdyscyplinowania i cierpliwości. Odpowiednio dobrana terapia pozwala znacząco złagodzić występujące objawy i tym samym wpłynąć korzystnie na jakość życia.
