Fakty i mity o cukrzycy

30 maja 2017 08:20

Cukrzyca należy do najpowszechniej występujących chorób na świecie. Każdego roku umiera na nią i choroby z nią powiązane kilka milionów ludzi. Niestety coraz częściej cukrzyca typu 2 rozpoznawana jest także u dzieci. Strach przed insulinoterapią oraz utrudniony dostęp do specjalisty to czynniki powodujące, że pacjenci często bagatelizują nieprawidłowe wyniki glikemii.

Przy wyznaczonych stoiskach studenci farmacji udzielą porad na temat profilaktyki, objawów czy dobrych nawyków w terapii zaburzeń diabetologicznych.

Cukrzyca jest schorzeniem charakteryzującym się hiperglikemią, która wynika z defektu wydzielania i/lub upośledzenia obwodowego działania insuliny [1, 2]. Jest to choroba występująca w każdej grupie wiekowej począwszy do noworodków, a skończywszy na osobach w wieku starszym [3]. Do objawów wskazujących na możliwość występowania cukrzycy możemy zaliczyć:

• zmniejszenie masy ciała,
• wielomocz,
• wzmożone pragnienie,
• wzmożona senność i osłabienie,
• pojawienie się ropnych zmian na skórze oraz stanów zapalnych narządów moczowo-płciowych [1].

MIT 1 – Cukrzycę można stwierdzić po jednorazowym badaniu poziomu cukru w krwi.

Do rozpoznania cukrzycy wymagane jest 2-krotne stwierdzenie nieprawidłowej glikemii na czczo ≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l). Przy oznaczaniu glikemii należy wziąć pod uwagę wpływ czynników niezwiązanych z wykonywaniem badania, takich jak godzina ostatnio spożytego posiłku, wysiłek fizyczny, pora dnia. Jedynie stężenie glukozy ≥ 200mg/dl (11,1 mmol/l) oznaczone w osoczu krwi żylnej w próbce pobranej o dowolnej porze dnia, niezależnie od pory ostatnio spożytego posiłku (glikemia przygodna), w chwili występowania objawów hiperglikemii, jest od razu podstawą do rozpoznania cukrzycy. Gdy jedno- lub dwukrotny pomiar glikemii na czczo wyniesie 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l) należy wykonać doustny test tolerancji glukozy (OGTT, oral glucose tolerance test) [1].

MIT 2 – W dniu poprzedzającym doustny test tolerancji glukozy należy ograniczyć spożycie węglowodanów.

OGTT przeprowadza się rano na czczo (8-14 godzin od ostatniego posiłku), bez wcześniejszego ograniczania spożycia węglowodanów. W laboratorium podbiera się jedną próbkę krwi przed wypiciem w ciągu 5 minut roztworu zawierającego 75g glukozy rozpuszczonej w 250-300 ml wody, a drugą 120 minut od jego spożycia [1, 4]. Wynik OGTT ≥ 200mg/dl (11,1 mmol/l) jest podstawą do rozpoznania cukrzycy [1].

MIT 3 – Cukrzycę można rozpoznać na postawie oznaczeń glikemii glukometrem.

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego nie należy do celów diagnostycznych stosować oznaczeń glikemii wykonywanych przy pomocy glukometrów [1].

MIT 4 – Rozwojowi cukrzycy nie można zapobiec.

Mimo, że poszukiwania sposobów zapobiegania cukrzycy typu 1 nie wyszły poza badania na wąskich populacjach pacjentów lub na modelach zwierzęcych, to zupełnie inaczej przedstawiają się możliwości prewencji cukrzycy typu 2. W badaniach zarówno nierandomizowanych jak i randomizowanych wykazano skuteczność zarówno terapii behawioralnej, jak i farmakologicznej (metformina) [5].

MIT 5 – Nie ma znaczenia jak wcześnie rozpocznie się leczenie

Najlepsze efekty wynikające z modyfikacji stylu życia oraz farmakoterapii można osiągnąć u chorych ze „świeżo” wykrytą cukrzycą, u których nie doszło jeszcze do rozwoju powikłań. Zazwyczaj to pierwsze lata leczenia mają decydujące znaczenie dla losów pacjenta. Jednocześnie z wyników badań wynika, że u chorych na cukrzycę z powikłaną angiopatią (po przebytym zawale serca, udarze lub amputacji) podejmowanie intensywnego leczenia nie daje korzyści choremu, a czasem wręcz wiąże się ze skróceniem czasu przeżycia [6].

MIT 6 – Zastosowanie leczenia farmakologicznego zwalnia z potrzeby zmiany stylu życia.

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego terapia behawioralna jest nieodzownym elementem leczenia pacjentów z rozpoznaną cukrzycą, zarówno typu 1 jak i 2. Zastosowanie odpowiedniej diety oraz aktywność fizyczna mają istotne znaczenie w poprawie ogólnego stanu zdrowia, a także prewencji i leczeniu przewlekłych powikłań cukrzycy. Chorzy na cukrzycę typu 1, bez otyłości i nadwagi, powinni unikać spożywania węglowodanów prostych, łatwo przyswajalnych, a także przestrzegać zbilansowanej diety. Natomiast u pacjentów z cukrzycą typu 2 podstawowym elementem terapii jest utrzymanie optymalnej kontroli metabolicznej, redukcja nadmiaru masy ciała oraz utrzymanie pożądanej wagi. Ze względu na wielokierunkowe korzyści wysiłek fizyczny jest integralną częścią prawidłowego i kompleksowego postępowania w leczeniu tej choroby. Wypływa on korzystnie na kontrolę glikemii oraz wrażliwość na insulinę, a także profil lipidowy. Sprzyja także redukcji masy ciała i wpływa korzystnie na nastrój [1].

MIT 7 – Każdy chory na cukrzycę powinien zażywać suplementy witaminowe.

U pacjentów, u których nie stwierdza się niedoborów witamin lub mikroelementów, zgodnie w wytycznymi PTD, ich suplementacja jest niewskazana [1].

MIT 8 – Jedynie hiperglikemia zwiększa ryzyko powikłań.

Przewlekła hiperglikemia, a także duże wahania poziomu glukozy we krwi są przyczyną powstawania powikłań mikro- oraz makronaczyniowych, których konsekwencją mogą być powikłania sercowo-naczyniowe, utrata wzroku, niewydolność nerek, a także stopa cukrzycowa, która bez odpowiedniego leczenia może prowadzić do amputacji kończyny.
Ryzyko wystąpienia tych zdarzeń jest znacznie wyższe w populacji osób z cukrzycą niż u osób zdrowych. Warto zauważyć, że nawracające epizody hipoglikemii także mogą zwiększyć ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, mikronaczyniowych oraz neurologicznych. Występowanie ciężkich hipoglikemii ponad 2-krotnie zwiększa ryzyku zgonu w porównaniu do pacjentów, u których nie dochodzi do tego typu zdarzeń [2].

MIT 9 – Przed badaniem poziomu glukozy przy pomocy glukometru należy zdezynfekować dłonie.

Przed pomiarem pacjent powinien starannie umyć cała powierzchnię rąk ciepłą wodą z mydłem, bez użycia środków dezynfekcyjnych oraz dokładnie je osuszyć. Ciepło powoduje rozszerzenie naczyń, poprzez to zwiększa przepływ krwi w naczyniach i ułatwia jej pobranie. Należy do pomiaru użyć pierwszej kropli krwi, gdyż wielokrotne wyciskanie powoduje jej rozcieńczenie płynem tkankowym [7].

MIT 10 – Krew włośniczkową do badania glukometrem pobiera się ze środka opuszka palca.

Do badania niezbędne jest nakłucie skóry, najczęściej bocznych części opuszek palców lub płatków usznych [6]. Powinno się oszczędzać kciuk i palec wskazujący oraz nakłuwać powierzchnię boczną palców tak, by jak najdłużej zachować ich funkcję czuciową [7].

MIT 11 – W przypadku wystąpienia hipoglikemii najlepiej zjeść czekoladę lub batonik.

W zależności od stopnia hipoglikemii należy doustnie podać 10-15 g glukozy (glukoza płynna lub w tabletkach) lub napoju słodzonego glukozą. Nie powinno się zastępować węglowodanów prostych słodyczami zawierającymi tłuszcze (batonik, czekolada, cukierek czekoladowy) [7].

MIT 12 – Osoby otyłe muszą stosować dłuższe igły do iniekcji insulinowych.

Zalecane jest, by pacjenci dokonywali iniekcji igłami o długości 6mm lub 8 mm, które zapewniają podanie insuliny dokładnie do tkanki podskórnej, z której wchłania się ona w sposób przewidywalny. Stosowanie długich igieł (12 lub 12,7 mm) stwarza niebezpieczeństwo podania do tkanki mięśniowej. Nieuzasadniony jest lęk pacjentów otyłych przypuszczających, że krótsze igły zbyt płytko wbijają się w skórę, co może powodować wypłynięcia insuliny albo złe wchłanianie [8].

Nieleczona cukrzyca może prowadzić do licznych powikłań zagrażających zdrowiu, a także życiu pacjentów. Celem jej leczenia jest uzyskanie poziomów glukozy w samokontroli na czczo i przed posiłkami w przedziale 70-110 mg/dl, a 2 godziny po posiłku < 140 mg/dl [5]. Warto także pamiętać, że dokładność oznaczenia za pomocą glukometru nie jest idealna. Zalecane przez PTD jest używanie glukometrów, które przedstawiają jako wynik badania stężenie glukozy w osoczu, których deklarowany błąd oznaczenia nie przekracza 15% dla stężeń glukozy ≥ 100mg/dl (5,6 mmol/l) i 15 mg/ dl (0,8 mmmol/l) w przypadku stężeń <100mg/dl [1]. 1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2016. Stanowisko. Polskiego Towarzystwa. Diabetologicznego 2. Suplementy diety w leczeniu cukrzycy typu 2 -fakty i kontrowersje 3. Małecki M, Skupień J. Wytyczne dotyczące postępowania w cukrzycy typu 2 u osob starszych 4. Wytyczne ESC dotyczące cukrzycy, stanu przedcukrzycowego i chorób układu sercowo-naczyniowego opracowane we współpracy z EASD 5. Sieradzki J. Prewencja cukrzycy 6. Koziarska-Rościszewska M. Leczenie chorego na cukrzycę typu 2 w praktyce lekarza rodzinnego 7. Zalecenia w opiece diabetologicznej 2017 Polska Federacja Edukacji w Diabetologii 8. Chomka M. Iniekcje insulinowe a długość igieł

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Farmaceuta to piąte koło u wozu Farmaceuta to piąte koło u wozu

Coraz częściej odnoszę wrażenie, że my farmaceuci jesteśmy traktowani, jak przysłowiowe „piąte koło ...

Serwitor, uczony, sprzedawca Serwitor, uczony, sprzedawca

Nie da się rozmawiać o przyszłości zawodu farmaceuty bez znajomości jego pochodzenia i świadomości j...

Hashimoto. Jak w 90 dni pozbyć się objawów i odzyskać zdrowie Hashimoto. Jak w 90 dni pozbyć się objawów i odzyskać zdrowie

Amerykańska farmaceutka Izabella Wentz, u której zdiagnozowano chorobę Hashimoto, napisała książę pt...