Magazyn mgr.farm

Fakty i mity o grypie

10 listopada 2017 09:36

Gorączka, bóle mięśni, kaszel, katar… w okresie jesienno-zimowym z takim objawami do apteki zgłasza się coraz więcej pacjentów. Pojawiają się u nich wątpliwości – czy to grypa czy tylko przeziębienie? Wokół samej grypy oraz szczepień ochronnych przeciwko niej powstało także wiele mitów oraz niedomówień.

Grypa może być niebezpieczna dla każdego człowieka, bez względu na wiek. (fot. mgr.farm)

Dla części pacjentów każda infekcja przebiegająca z podwyższona temperaturą ciała to grypa. Utwierdzają ich w tym przekonaniu reklamy oraz nazwy preparatów zawierających w nazwie czystkę „grip”.

Grypa to choroba wielokrotnie siejąca w dziejach ludzkości spustoszenie, zabijając ogromne rzesze ludzi, przynosząc przy tym straty społeczne oraz materialne [1]. Charakteryzuje się bardzo dużą zakaźnością. Wydzielina dróg oddechowych wydalona podczas kichania lub kaszlu może zostać przeniesiona na odległość 2-3 metrów z prędkością około 150 km/h. Grypa może być niebezpieczna dla każdego człowieka, bez względu na wiek. Jednym z czynników, które sprzyjają rozprzestrzenianiu się wirusów jest wzrastająca ilość osób podróżujących droga lotniczą, co umożliwia przemieszczanie się ich pomiędzy kontynentami w okresie krótszym niż okres wylęgania grypy [2].

FAKT
To co uważamy za grypę, często jest tylko przeziębieniem

Grypa jest chorobą wirusową przenoszoną drogą kropelkową, wywoływaną przez wirus z rodziny Orthomyxoviridae. Często jest mylona ze zwykłym przeziębieniem i z tego względu bagatelizowana, a jej niewłaściwe leczenie może prowadzić do ciężkich powikłań [1].

W przebiegu grypy najczęściej pojawiają się nagle objawy takie jak: gorączka powyżej 38ºC, kaszel, ból mięśni i/lub ból głowy [2]. Mogą im towarzyszyć objawy ogólne takie jak dreszcze, osłabienie, uczucie ogólnego rozbicia, brak apetytu, a także bóle kostno-stawowe. U niemowląt i małych dzieci niejednokrotnie występuje senność (50% przypadków u dzieci poniżej 4 roku życia), apatia, niechęć do jedzenia, objawy żoładkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), zaburzenia oddychania związane z niedrożnością nosa [2]. Jednak powyższe objawy nie dają pewności, iż mamy do czynienia z zakażeniem wywołanym przez wirusa grypy. Choroby przebiegające z podobnymi symptomami, lecz wywołane przez inne typy wirusów są określane mianem grypopodobnych. W okresach endemicznych objawami pozwalającymi z największym prawdopodobieństwem rozpoznać grypę są współistniejący kaszel oraz gorączka (dodatnia wartość predykcyjna 79%). U pacjentów z temperaturą <38ºC oraz bez kaszlu rozpoznanie grypy jest mało prawdopodobne. Wyjątkiem są osoby starsze, u których gorączka może nie występować [2]. [center][size=30][b][color=#FF0000]MIT[/color][/b][/size] [b]Osoba, u której nie występują objawy grypy, nie może być źródłem zakażenia [/b][/center] Okres inkubacji grypy wynosi od 1 do 4 dni, natomiast okres zakaźności zależy od wielu czynników. U osób dorosłych wydalanie wirusa rozpoczyna się zwykle 1 dzień przed wystąpieniem objawów klinicznych i trwa około 5 dni. U dzieci zakaźność może trwać do 10 dni, a wirusy mogą wydalać nawet 6 dni przed wystąpieniem objawów klinicznych [2]. W przypadku osób z niedoborami odporności okres zakaźności może ulec wydłużeniu do kilku tygodni [4]. [center][size=30][b][color=#008AD1]FAKT[/color][/b][/size] [b] Objawy ogólnoustrojowe podczas infekcji grypowej to reakcja obronna naszego organizm [/b][/center] Objawy miejscowe ze strony układu oddechowego takie jak kaszel, uczucie zatkanego nosa, katar, ból gardła są związane z postępującą replikacją wirusa oraz obumieraniem komórek nabłonka dróg oddechowych. Z kolei objawy ogólnoustrojowe są wyrazem odpowiedzi immunologicznej, przede wszystkim sekrecji cytokinin oraz chemokinin. Większość objawów u osób bez chorób współistniejących, szczególnie ze strony układu oddechowego i krązenia, ustępuje po 3-5 dniach, lecz kaszel i złe samopoczucie, które jest potocznie określane jako osłabienie, utrzymywać się mogą nawet ponad 2 tygodnie. [3]. [center][size=30][b][color=#008AD1]FAKT[/color][/b][/size] [b] Szczepionka przeciw grypie może wywołać jej objawy[/b][/center] Najlepszym sposobem uniknięcia zakażenia wirusem grypy jest zastosowanie szczepionki przeciwgrypowej. Szczepionka nie może wywołać grypy, gdyż nie zawiera żywego wirusa. W Polsce stosowane są wyłącznie szczepionki inaktywowane – typu [i]split[/i], które zawierają rozszczepiony wirion oraz typu [i]sub-unit [/i]zawierające podjednostki powierzchniowe (hemaglutyninę i neuraminidazę) [2]. Szczepienie przeciw grypie, tak jak każde inne szczepienie, może jednak powodować wystąpienie skutków ubocznych i nieżądanych odczynów poszczepiennych [2]. Zwykle są to lokalne objawy w miejscu wstrzyknięcia (zaczerwienienie, ból, obrzęk, tkliwość), ale mogą też wystąpić łagodne objawy ogólnoustrojowe takie jak bóle głowy, mięśni, stawów, senność, nudności, dreszcze, utrata apetytu, znużenie [5].

MIT
Jedna dawka szczepionki przeciw grypie jest zawsze wystarczająca

Dzieciom (poniżej 9 r.ż.) po raz pierwszy szczepionym przeciwko grypie w celu uzyskania odpowiedniego stopnia immunizacji podaje się 2 dawki szczepionki w odstępach 4-tygodniowych [2]. Osobom od 9 roku życia wystarcza podanie 1 dawki szczepionki [5].

FAKT
Zaszczepienie kobiety w ciąży przeciw grypie może uchronić nowo narodzone dziecko przed infekcją

Powikłania pogrypowe mogą stanowić poważne zagrożenie dla kobiet w ciąży i z tego względu szczepienia są zalecane wszystkim kobietom będącym w tym stanie bądź planujących ciążę [2]. Szczepienie podczas ciąży zapewnia ochronę przeciw grypie nie tylko matce, ale też jej nowo narodzonemu dziecku potencjalnie przez okres 6 miesięcy. Dzieje się tak dzięki przezłożyskowemu transferowi przeciwciał. Dodatkowo mleko matki szczepionej podczas 3 trymestru zawiera wyższe stężenia swoistej dla grypy immmunoglobuliny A [5].

MIT
Osoby powyżej 65 r.ż. powinny się szczepić przeciw grypie ze względu na większe prawdopodobieństwo zachorowania

Do osób, który być powinny szczepione ze względów medycznych należą pacjenci ze schorzeniami przewlekłymi, a także osoby, które ze względu na wiek lub inne względy medyczne są narażone na zwiększone ryzyko powikłań pogrypowych lub ciężkiego przebiegu grypy [2]. Wiek powyżej 65 roku życia, a także okres wczesnodziecięcy nie zwiększają prawdopodobieństwa zachorowania, lecz w tych grupach ryzyko powikłań pogrypowych jest największe [2].

MIT
Zaszczepić przeciwko grypie można się jedynie przed sezonem zachorowań

Szczepionka przeciw grypie może być podawana przez cały sezon występowania tej choroby, jednak u osób należących do grup zwiększonego ryzyka powikłań pogrypowych, tj. takich, u których istnieją medyczne wskazania do uodpornienia przeciw grypie, szczepionkę powinno się przyjąć w okresie od września do połowy listopada. Dzieci do 9 roku życia, u których konieczne jest podanie dwóch dawek, także powinny rozpocząć szczepienie na początku września [2].

FAKT
Częste mycie rąk może zmniejszyć ryzyko zachorowania na grypę

Podstawowe zabiegi higieniczne mogą mieć ochronne działanie u osób zdrowych i w pewnym stopniu zmniejszyć ryzyko zachorowania. Należy do nich częste mycie rąk wodą z mydłem, a najlepiej środkiem na bazie alkoholu, po powrocie do domu, po każdym korzystaniu z toalety, przed jedzeniem albo dotykaniem ust i nosa, po zasłanianiu ust podczas kichania i kaszlu, toalecie nosa. Przestrzeganie tych zasad przez osobę chorą zmniejsza ryzyko przeniesienia wirusa na inne osoby z otoczenia (np. w wyniku skażenia klamek oraz innych przedmiotów zanieczyszczonych rękami) [2, 6]. Zabezpieczeniem dodatkowym może być stosowanie maseczek ochronnych na nos i usta, a także dezynfekowanie klamek, poręczy, jednak brak jest dowodów, które jednoznacznie potwierdzają skuteczność tych działań [2].

MIT
Standardem w leczeniu grypy jest stosowanie leków przeciwwirusowych

W przypadku grypy przebiegającej w niepowikłany sposób wystarczające jest postępowanie objawowe. Należy pamiętać o konieczności wypoczynku, a także pozostaniu w domu, nie tylko ze względy na ryzyko przenoszenia i rozprzestrzeniania się wirusa, lecz także dla zmniejszenia ryzyka wystąpienia powikłań. Podczas infekcji grypy zaleca się stosowanie typowych preparatów przeciwgorączkowych, przeciwbólowych, zmniejszających obrzęk błony śluzowej nosa (jeśli tylko nie ma indywidualnych przeciwwskazań do ich przyjmowania) oraz środków przeciwkaszlowych, w przypadku występowania suchego, męczącego kaszlu [2]. Wskazane jest także obfite doustne nawadnianie, które nie tylko zapobiega odwodnieniu, lecz także ułatwia oddychanie poprzez nawilżanie błon śluzowych nosa i gardła oraz powoduje rozrzedzenie wydzieliny dróg oddechowych [2].

Leki przeciwwirusowe, aktywne wobec wirusów grypy A i B, są wskazane w sytuacjach szczególnych, do stosowania w przebiegu grypy u osób chorujących na choroby przewlekłe, starszych oraz z osłabioną odpornością. Warunkiem powodzenia leczenia (zmniejszenie nasilenia, a także czasu utrzymywania objawów) jest wdrożenie terapii najpóźniej w ciągu 48h od pojawienia się pierwszych symptomów choroby [2]. Do leków o udowodnionej skuteczności w leczeniu grypy nalezą adamantany (amantadyna, rimantydyna) oraz inhibitory neuraminidazy (oseltamiwir, zanamiwir) [4].

MIT
Powikłania grypy dotyczą tylko układu oddechowego

Przebieg infekcji grypowej jest zależny od czynników związanych zarówno z samym wirusem, jak i z organizmem zakażonym. Wirus grypy wykazuje głównie powinowactwo do nabłonka dróg oddechowych, jednak może także odpowiadać za reakcje cytotoksyczne zachodzące w komórkach mięśniowych, śródbłonka naczyń czy neuronach powodujące zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych albo mózgu, zapalenia mięśnia sercowego i innych narządów [2]. W przebiegu grypy może także dojść do wtórnych zakażeń bakteryjnych (np. meningokokowe zapalenie płuc i oskrzelików), nasilenia objawów choroby Parkinsona czy ataków padaczki [7].

Sezon grypowy przed nami. Warto przypominać pacjentom o działaniach profilaktycznych, a w razie wystąpienia infekcji uczulać ich, że w większości przypadków wystarczające jest leczenie objawowe oraz pozostanie przez kilka dni w domu. Antybiotyk, którego oczekiwaliby od lekarza, w tych przypadkach mogą przynieść więcej szkody niż korzyści.

Literatura:


  • Żurek A., Dźwierzyńska M., Frant M. Epidemiologia wirusa grypy i główne pandemie grypy w XX i XXI wieku
  • Profilaktyka i leczenie grypy. Wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce
  • Przybytowski T. Powikłania grypy
  • Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2016
  • Jackowska T. Zalecenia dotyczące zapobiegania grypie u dzieci w sezonie 2016-2017
  • Mrukowicz J., Sawiec P., Dubiel B., Mejza F. Czy szczepienia to jedyna metoda zapobiegania zachorowaniom na grypę?
  • Stanisz B. Terapia grypy

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Dlaczego medyczna marihuana nie służy do palenia? Dlaczego medyczna marihuana nie służy do palenia?

Wkrótce w polskich aptekach pojawi się susz konopny, z którego farmaceuci będą przygotowywać dla pac...

Krople żołądkowe – idealne na ból brzucha? Krople żołądkowe – idealne na ból brzucha?

Krople żołądkowe od lat traktowane są przez wielu pacjentów jako panaceum na wszelkiego typu dolegli...

Składniki dymu tytoniowego wchodzą w interakcję z lekami Składniki dymu tytoniowego wchodzą w interakcję z lekami

Niektóre składniki dymu tytoniowego mogą wchodzić w interakcję z wieloma lekami. U palaczy lub osób ...