Polacy kochają suplementy diety. Z raportu badawczego firmy Sundose wynika, iż stosuje je nawet 78% mieszkańców naszego kraju, a jedynie 17% konsultuje ich przyjmowanie z lekarzem bądź farmaceutą [1]. Szczególnie w okresie jesienno-zimowym pacjenci chętnie sięgają po preparaty witaminowo-mineralne. Niejednokrotnie przyjmują je razem z lekami zaordynowanymi przez lekarza, nieświadomi interakcji pomiędzy nimi. Suplementy diety są kojarzone ze zdrowym stylem życia i uznawane za środki całkowicie bezpieczne [2]. Jednak nie zawsze tak jest, a interakcje mogą powodować w szczególności:
Magnez
Magnez należy do preparatów często kupowanych przez pacjentów. Stosowanie tego składnika mineralnego łącznie z innymi lekami może niekorzystnie wpłynąć na ich metabolizm czy też wchłanianie. Taką negatywną reakcję można zauważyć przy jednoczesnym przyjmowaniu suplementów zawierających magnez z lekami przeciwnadciśnieniowymi (np. kaptopril), co może prowadzić do zmniejszenia działania leku poprzez obniżenie jego biodostępności. Magnez powoduje także obniżenie skuteczności działania leków przeciwzakrzepowych (np. tiklopidyna), przeciwlękowych i przeciwpsychotycznych (klonazepam, chloropromazyna), przeciwgrzybiczych (ketokonazol) oraz glikozydów nasercowych (digoksyna, metylodigoksyna). Obniża on również absorpcję leków przeciwbakteryjnych poprzez tworzenie trudno rozpuszczalnych kompleksów. Przy jednoczesnym stosowaniu preparatów z magnezem i leków rozszerzających oskrzela, takich jak teofilina czy lewodopy, istnieje ryzyko nasilenia ich działania i wystąpienia skutków ubocznych – wymiotów, nudności, bezsenności, rozdrażnienia, spadku ciśnienia krwi. Wchłanianie tego pierwiastka zmniejszają związki wapnia, z kolei leki moczopędne nasilają jego wydalanie [2].
Wapń
Podczas terapii nadciśnienia lekami blokującymi kanały wapniowe oraz stosowania preparatów wapnia należy regularnie kontrolować ciśnienie krwi, gdyż działanie leków może być w takich przypadkach mniej skuteczne. Gdy leki z tej grupy są stosowane u osób z dusznicą bolesną albo zaburzeniami rytmu serca i jednocześnie prawidłowym ciśnieniem krwi, wówczas zalecane jest równoczesne stosowanie ich z preparatami wapnia, w celu zapobiegania obniżenia ciśnienia tętniczego. Wapń jak większość składników mineralnych zmniejsza działanie niektórych antybiotyków i chemioterapeutyków (fluorochinolony, tetracykliny). Może to doprowadzić do zmniejszenia stężenia leku we krwi nawet o 50%. Jony tego pierwiastka powodować mogą wzrost toksyczności glikozydów nasercowych [2]. Jednoczesne przyjmowanie preparatów wapnia oraz hormonów tarczycy (lewotyroksyna) prowadzi do zmniejszenia działania terapeutycznego leku [3].
Żelazo
Pierwiastek ten powoduje zmniejszenie działania leków przeciwbakteryjnych takich jak tetracykliny. W podobny sposób wpływa na leki obniżające ciśnienie krwi (np. kaptopril) bądź leki stosowane w chorobie Parkinsona. Bisfosfoniany, które są stosowane w schorzeniach kości, mają zdolność wiązania żelaza, a także wapnia, co prowadzi do obniżenia absorpcji leku. W związku z tym nie należy po przyjęciu leku stosować preparatów zawierających żelazo czy spożywać pokarmu bogatego w ten składnik [2].
Witamina D
W związku z powszechnymi niedoborami, ale i panująca modą, wielu pacjentów suplementuje witaminę D. Warto pamiętać, iż ona też może wchodzić w interakcje z innymi lekami. Nie powinna być przyjmowana jednocześnie ze środkami zobojętniającymi zawierającymi glin, gdyż może to prowadzić do zwiększenia stężenia glinu we krwi i zwiększać ryzyko toksycznego działania tego pierwiastka na kości. Środki zobojętniające, zawierające magnez, podawane jednocześnie z witaminą D mogą zwiększać stężenie tego pierwiastka we krwi. Z kolei barbiturany oraz fenytoina mogą obniżać skuteczność działania witaminy D. Nie powinna być ona przyjmowana jednocześnie z glikokortykosteroidami, gdyż mogą one znosić jej działanie. Zaś stosowanie witaminy D podczas terapii glikozydami nasercowymi może nasilać toksyczność naparstnicy, na skutek zwiększonego stężenia wapnia (ryzyko rozwoju arytmii) [4].
Witamina E
Preparaty zawierające witaminę E powinny być stosowane ostrożnie przez pacjentów przyjmujących doustne leki przeciwzakrzepowe, witaminę K albo estrogeny. Duże dawki tej witaminy mogą prowadzić do nasilenia krwawienia u osób z niedoborem witaminy K albo przyjmujących antagonistów witaminy K. U tych osób należy monitorować czas protombinowy oraz współczynnik czasu protrombinowego INR [5].
Witamina K
Największy wpływ preparatów zawierających witaminę K odnotowano w przypadku osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, będących antagonistami witaminy K. Zarówno witamina K, jak i leki przeciwkrzepliwe, wpływają na wartość INR. Zwiększenie ilości witaminy K prowadzi do obniżenia tego współczynnika, zaś antykoagulanty takie jak warfaryna czy acenokumarol powodują jego podwyższenie. Pacjenci podczas terapii antagonistami witaminy K powinni być poinformowani o ograniczeniu spożycia produktów spożywczych bogatych w tę witaminę oraz niestosowanie suplementów ją zawierających [6]. Efekt zmniejszenia skuteczności leczenia antykoagulacyjego antagonistami witaminy K widoczny jest podczas suplementacji witaminy K (MK-7) w dawce ponad 50 μg dziennie [7].
Witamina B6 (pirydoksyna)
Witamina ta bierze udział w przemianie aminokwasowej białek. Istotna jest też jej rola w metabolizmie długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów bluszczowych i fosfolipidów, Stosowanie izoniazydu prowadzi do jej niedoborów, dlatego też podczas terapii tym lekiem przeciwgruźliczym witamina B6 powinna być przyjmowana w dużych dawkach. W przypadku jednoczesnego przyjmowania z witaminą B6 leków uspokajających i przeciwdrgawkowych z grupy barbituranów , można zaobserwować obniżenie ich skuteczności [2].
Literatura:
- Polacy, a suplementy diety https://swresearch.pl/pdf/Polacy%20a%20suplementy%20diety_raport%20badawczy.pdf
- Bojarowicz H., Dźwigulska P. Suplementy diety. Część III. Interakcje suplentów diety z lekami, Hygeia Public health 2012, 47(4):442-447
- Abendrot M., Merks P., Kalinowska-Lis U. Opieka farmaceutyczna- witaminy i minerały, informacje niezbędne farmaceucie w prawidłowej opiece nad pacjentem, Farmacja Polska Tom 75(9):510-518
- Vigantol Charakterystyka Produktu Leczniczego
- Vitaminum E Medana Charakterystyka Produktu Leczniczego
- Paśko P., Zachwieja Z. Interakcje witaminy K z pożywieniem i lekami, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna– XLII, 2009, 3, str. 1036 – 1040
- Dubiel-Braszczok B i wsp. Witamina K – kontrowersje, Forum Reumatol. 2018, tom 4, nr 3: 152–157
