Magazyn mgr.farm

Kaskada przepisywania

19 października 2015 08:00

Kaskada przepisywania (kaskada lekowa) jest rodzajem problemu lekowego, u podstawy którego leży pojawienie się u pacjenta działania niepożądanego związanego z jednym z przyjmowanych leków.

kaskada1.jpg

Działanie to, podczas wizyty lekarskiej, zostaje błędnie rozpoznane jako symptom nowej jednostki chorobowej i wdrożony zostaje – zupełnie niepotrzebnie – następny lek. On także może spowodować skutek uboczny, który inny lekarz, nieznający historii chorób chorego, ponownie może uznać za objaw chorobowy. Pacjent dostaje kolejny lek… I kolejny… Aż po pewnym czasie przyjmowania nieuzasadnionej terapeutycznie mieszanki dochodzi do zagrożenia jego życia i zdrowia.

Grupy ryzyka

Na wystąpienie kaskad lekowych najbardziej narażeni są pacjenci wielolekowi, zwłaszcza geriatryczni, gdyż efekty uboczne stosowanych przez nich leków bywają często mylone z fizjologicznymi oznakami procesu starzenia. Ponadto, w porównaniu z młodszymi pacjentami, u osób starszych ryzyko pojawienia się efektów ubocznych jest znacznie większe, co związane jest m.in. ze zmianą objętości dystrybucji leków lipo- i hydrofilowych czy osłabieniem metabolizmu i eliminacji ksenobiotyków, wywołanymi przez zmiany starcze w obrębie narządów.

Przykłady kaskad lekowych

Poniżej przedstawiono przykład kaskady polekowej. Stosowany w leczeniu nadciśnienia inhibitor konwertazy angiotensyny prowadzi do wystąpienia uporczywego, suchego kaszlu. Pacjent, nieuprzedzony o możliwości wystąpienia kaszlu, sięga po środek z kodeiną dostępny OTC. Jego przyjmowanie skutkuje pojawieniem się zaparć, które chory próbuje leczyć środkami przeczyszczającymi. Ich przewlekłe przyjmowanie skutkuje zaburzeniem gospodarki wodno-elektrolitowej i hipokaliemią, które mogą być przyczyną arytmii.

Wielopoziomową kaskadę lekową mogą inicjować również leki stosowane w łagodzeniu demencji starczej: galantamina, rywastygmina i donepezyl, które oprócz korzystnego działania ośrodkowego, dają działania niepożądane w postaci biegunek i nudności. W tym przypadku lekarz może zaordynować metoklopramid, mogący powodować wystąpienie u chorego ruchów mimowolnych i dyskinez. Z kolei one mogą być przyczyną błędnego rozpoznania choroby Parkinsona i dodania do farmakoterapii nowej substancji leczniczej – lewodopy. Przyczyną parkinsonizmu polekowego mogą być także neuroleptyki oraz flunaryzyna i cynaryzyna.

Inne substancje, które biorą udział w kaskadach lekowych, to:
– diuretyki tiazydowe, powodujące hiperurykemię (następuje wdrożenie terapii kolchicyną i allopurynolem, jako lekami przeciwko dnie moczanowej);
– NLPZ, zwiększające ciśnienie tętnicze krwi (pojawia się nadciśnienie i rozpoczęcie terapii lekami hipotensyjnymi);
– paroksetyna, haloperydol, których skutkiem ubocznym mogą być drżenia mięśniowe (leczenie parkinsonizmu lewodopą);
– IKA, powodujące suchy kaszel mogą być powodem rozpoczęcia antybiotykoterapii.

Przeciwdziałanie

Aby zapobiec tego typu problemom lekowym, wszelkich starań powinien dołożyć zarówno lekarz nadzorujący farmakoterapię, jak i biorący w niej udział farmaceuta. Pacjenci, którzy zaczynają stosować nowy lek powinni być informowani o tym, jakie działania niepożądane mogą się pojawić i jak powinni wtedy postąpić (część pacjentów w takiej sytuacji przerywa leczenie bez konsultacji z lekarzem). Lekarz, przeprowadzając wywiad, powinien uzyskać wszystkie niezbędne informacje – nawet te, które chory uważa za nieistotne. Farmaceuta zaś, jako osoba realizująca receptę, bądź recepty, często przepisywane przez różnych lekarzy, powinien zwrócić uwagę na ewentualne interakcje i poinformować o nich chorego, bądź przekazać swoje spostrzeżenia lekarzowi prowadzącemu.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Bunt młodego farmaceuty Bunt młodego farmaceuty

Dlaczego nie możemy wydawać antybiotyków i leków silnie działających bez recepty? Dlaczego nie możem...

Denaturat apteczny, a reklamy leków i suplementów diety Denaturat apteczny, a reklamy leków i suplementów diety

Jak dobrze, że współczesne radia lub telewizory umożliwiają szybką zmianę stacji! Zapewne jak wielu ...

9 mitów o glikokortykosteroidach donosowych 9 mitów o glikokortykosteroidach donosowych

Na temat donosowych sterydów krąży wiele mitów i półprawd. Podobno nie powinno się ich stosować dług...