REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Który lek jest lepszy, czyli kilka słów o EBM

26 kwietnia 2018 10:43

Często w rozmowie z lekarzami słyszę od nich, że preferują użycie jednego leku zamiast drugiego z powodu większej skuteczności. Na moje pytanie czym poparte są ich przekonania i co znaczy “większa skuteczność” wspominają o danych przytoczonych przez przedstawicieli firm farmaceutycznych. Jednak każde dane muszą być przedstawione we właściwym kontekście i po właściwym opracowaniu. Nieznajomość EBM potrafi bowiem sprawić, że możemy uwierzyć w produkt, za którym nic nie stoi.

Opuszczenie przez Wielką Brytanię Unii Europejskiej ma pozwolić na poluzowanie obecnie obowiązujących zasad dotyczących uzyskiwania tytułu lekarza (fot. Shutterstock)

Evidence-based medicine, w skrócie EBM, czyli medycyna oparta na dowodach naukowych to korzystanie w postępowaniu klinicznym z wiarygodnych dowodów naukowych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa terapii. Dowodów takich dostarczają wyniki badań eksperymentalnych oraz badań obserwacyjnych. Kliniczne badania naukowe można uszeregować pod względem wiarygodności ich wyników od najbardziej do najmniej wiarygodnych (wraz ze schodzeniem na niższy poziom zwiększa się ryzyko, że zaobserwowany efekt istotnie odbiega od rzeczywiście istniejącego):


  • metaanalizy badań z randomizacją (metaanalysis);
  • badania z randomizacją (randomised controlled trial – RCT);
  • badania eksperymentalne z grupą kontrolną bez randomizacji;
  • badania kohortowe (cohort study);
  • badania kliniczno-kontrolne (case-controlled study);
  • badania przekrojowe (cross sectional study);
  • opis przypadku (case report) lub serii przypadków (case series).

Warto każdorazowo mieć w pamięci hierarchię dowodów naukowych, gdy próbujemy odpowiedzieć sobie na pytanie o skuteczność danego leku. W kontekście samych pytań, należy je jednak umieć prawidłowo sformułować. W całej metodologii badań naukowych istnieje pojęcie algorytmu PICO, który pozwala sformułować pełne i wyczerpujące pytanie kliniczne. Poszczególne litery akronimu oznaczają składowe tworzonego przez nas problemu badawczego:

REKLAMA

  • P: rozpoznanie choroby (patient’s diagnosis) lub populacja włączona do badania (population);
  • I: interwencja lub leczenie zastosowane w grupie badanej (intervention);
  • C: interwencja lub leczenie zastosowane w grupie kontrolnej (comparison or control intervention);
  • O: punkt końcowy badania (outcome)

Dlaczego tak ważne jest, by znać podstawy Evidence Based Medicine? Lekarzom z mojego oddziału próbowałem wyjaśnić to na poniższym przykładzie. W pewnym badaniu klinicznym (źródło na końcu artykułu) proces randomizacji 405 pacjentów do grupy leczonej ciprofloksacyną (205 pacjentów) lub imipenemem (200 pacjentów) przeprowadzono prawidłowo. Autorzy podali, że wyleczonych zostało 92 ze 144 (64%) pacjentów otrzymujących ciprofloksacynę i 90 ze 162 (56%) pacjentów z grupy imipenemu. Jednak los 99 pacjentów (61 z grupy ciprofloksacyny i 38 z grupy imipenemu) był – na podstawie danych zawartych w publikacji – nieznany. Jaki z tego płynie wniosek? Wszyscy pacjenci włączeni do badania powinni zostać opisani po jego zakończeniu i zanalizowani w swojej pierwotnej grupie . Co jeśli owe 99 osób wykazało wyleczenie tylko po jednym z badanych leków? Nagle szala zwycięstwa diametralnie mogła by się przechylić na korzyść przeciwnika.

REKLAMA

Na koniec chciałbym przytoczyć wyniki pewnego eksperymentu, który pokazuje, jak łatwo jest manipulować pacjentem, lekarzem czy farmaceutą, przedstawiając wyniki efektywności swojego produktu w odpowiedni sposób.

Respondentów zapytano o najskuteczniejszą z trzech przytoczonych terapii leczenia:


  • program A, który eliminuje 33% ryzyka śmierci z powodu raka sutka
  • program B, który zapobiega śmierci z powodu raka sutka jednej na 1600 kobiet poddanych rocznie mammografii przez 7 lat
  • program C, który zwiększa szansę, że kobieta nie umrze w ciągu następnych 7 lat z powodu raka sutka, z 99,82% do 99,88%

Wszystkie trzy terapie są w rzeczywistości jedną i tą samą. Kwestia przedstawienia wyników może wpływać na podjętą decyzję terapeutyczną. Z praktyki na oddziale wynika, że to farmaceuci wykazują dużą większą świadomość, płynącą ze znajomości EBM, dlatego tak ważne jest, aby być ogniwem, który swoją wiedzą zapobiegnie zbyt pochopnej decyzji lekarzy.

Źródło: Fink M.P., Snydman D.R., Niederman M.S., et al.: Treatment of severe pneumonia in hospitalized patients: results of a multicenter, randomized, double–blind trial comparing intravenous ciprofloxacin with imipenem–cilastatin. Antimicrob. Agents Chemother., 1994; 38: 547–557

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Brak dowodów na sens stosowania kannabinoidów u dzieci Brak dowodów na sens stosowania kannabinoidów u dzieci

Naukowcy przeprowadzili przegląd systematyczny i metaanalizę 22 badań obejmujących 795 pacjentów ped...

Jak wybrać właściwy filtr przeciwsłoneczny Jak wybrać właściwy filtr przeciwsłoneczny

Większość ludzi ma świadomość, że należy używać filtrów przeciwsłonecznych, jednak nie wiedzą oni w ...

Nowe spojrzenie na cukrzycę Nowe spojrzenie na cukrzycę

Cukrzyca jest obecnie klasyfikowana w dwóch głównych postaciach, cukrzycy typu 1 i typu 2, ale szcze...

REKLAMA
?>

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz