Dyslipidemia polega na współwystępowaniu podwyższonego stężenia frakcji lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) oraz cholesterolu całkowitego, a także obniżonego stężenia frakcji lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL). Pierwsze dwa parametry są zaliczane do czynników modyfikowalnych, które można przywrócić do właściwych wartości dzięki zmianom w stylu życia.
Niestety, zaawansowana dyslipidemia zmusza w wielu przypadkach do stosowania leczenia farmakologicznego, w którym najczęściej zastosowanie znajdują statyny. Zarówno wśród pacjentów, lekarzy i farmaceutów na popularności zyskuje monakolina K, zwana naturalną statyną. Jaka jest jej skuteczność terapeutyczna i którym pacjentom możemy polecać preparaty zawierające ją w swoim składzie?
Czytaj też:
Dawki równoważne statyn – dowiedz się więcej!
Pierwsza statyna na rynku farmaceutycznym
W 1978 r. naukowcy pod kierownictwem Alfreda Albertsa wyizolowali z grzyba Aspergillus terreus substancję zwaną mewinoliną, która jak wykazano miała zdolność do zmniejszania stężenia LDL oraz stężenia cholesterolu całkowitego u ludzi poprzez inhibicję enzymu 3-hydroksy-3-metylo-glutarylo-CoA, będącego kluczowym elementem syntezy cholesterolu. W tym samym roku, z grzyba Monascus ruber udało się wyizolować substancję, którą nazwano monakoliną K. Jak się okazało mewinolina i monakolina K to jeden i ten sam związek chemiczny, który nazwano lowastatyną.
Substancja ta w 1987 r. została wprowadzona na rynek farmaceutyczny jako preparat pod nazwą Mevacor. Kolejne działania przemysłu farmaceutycznego były ukierunkowane na poszukiwanie syntetycznych analogów lowastatyny, które wykazywałyby lepsze od niej parametry. I w ten sposób zsyntetyzowano kolejne statyny, jak simwastatynę, czy atorwastatynę będącymi obecnie najpopularniejszymi lekami korzystnie wpływającymi na lipidogram.
Jak się okazało monakolina K, jest składnikiem czerwonego ryżu. Powstaje ona na skutek fermentacji jego ekstraktu, do której dochodzi przy udziale grzybów, takich jak Monascus purpureus i M. ruber. Korzystne oddziaływanie czerwonego ryżu wobec układu sercowo- naczyniowego jest znane od dawna w Azji Wschodniej (Japonia, Chiny), gdzie stanowi on stały element diety mieszkańców tych krajów.
Monakolina K w leczeniu dyslipdemii
Skuteczność leczenia dyslipidemii przy pomocy monakoliny K była obiektem badań wielu naukowców w ostatnich latach. Wszyscy jednoznacznie wykazali, że stałe i regularne przyjmowanie preparatów zawierających ekstrakt z czerwonego ryżu skutkuje obniżeniem stężenia całkowitego cholesterolu (o ok. 40 mg/dl) i stężenia LDL (również o ok. 40 mg/dl). Jednocześnie wykazano, że przyjmowanie monakoliny K może wpływać na wzrost stężenia HDL, jednak wartości te są tak niewielkie (max. 5 mg/dl), że przyjmuje się, że są one statystycznie nieistotne.
Działanie monakoliny K porównywano również do terapii statynami (simwastatyną, lowastatyną, prawastatyną) i nie stwierdzono istotnych różnic wynikających z korzystnego wpływu na wyniki lipidogramu. Jednak wskazano, że preparaty z monakoliną K są skuteczniejsze w redukcji stężenia lipidów w surowicy w porównaniu do działania preparatów z kwasem nikotynowym oraz z kwasami omega-3.
Ponadto, badano skuteczność działania monakoliny K u pacjentów, u których wystąpiły działania niepożądane w trakcie terapii statynami, w tym szczególnie mialgie i miopatie. Wykazano, że stosowanie monakoliny K istotnie wpływa na zmniejszenie odczucia bólu mięśni u pacjentów, u których pojawiał się on po przyjmowaniu statyn.
Ekstrakt z czerwonego sfermentowanego ryżu oprócz wpływu na obniżenie stężenia lipidów w surowicy, wpływa również na zmniejszenie stężenia białka C-reaktywnego w osoczu. Jest to bardzo istotne, gdyż ma ono wpływ na rozwój stanu zapalnego w obrębie śródbłonka naczyń krwionośnych, którego poprawa funkcjonalności wpływa bezpośrednio na zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób sercowo- naczyniowych.
Komu można polecać stosowanie preparatów z monakoliną K?
Preparaty zawierające monakolinę K można stosować u pacjentów z grupy niskiego lub umiarkowanego ryzyka wystąpienia chorób sercowo- naczyniowych. Rozważania na temat ich stosowania u pacjentów z wysokiego ryzyka, należy podjąć w przypadku wystąpienia działań niepożądanych po przyjmowaniu statyn oraz, gdy stężenie wyjściowe LDL nie jest wyższe niż 100 mg/dl. Ponadto, nie zaleca się stosowania preparatów zawierających monakolinę K u pacjentów, którzy stosują statyny. Wszystko ze względu na zwiększenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, w tym miopatii.
Monakolina K poprzez wykazywanie korzystnego działania na wyniki lipidogramu może stanowić istotne uzupełnienie terapii behawioralnej, na którą składają się przede wszystkim zmiany nawyków żywieniowych oraz wzrost aktywności fizycznej. Problemem może okazać się jakość oferowanych na rynku preparatów, które zawierają w składzie ekstrakt ze sfermentowanego czerwonego ryżu. Istotne jest zwrócenie uwagi na standaryzowanie ilości monakoliny K w pojedynczej dawce, a także zapewnienie certyfikatu świadczącego o braku jakichkolwiek zanieczyszczeń.
Bibliografia:
- Malec M. Monakolina K- naturalna statyna, Leki Naturalne 2019; 75 (7): 365-368.
- Kapłon-Wożakowska B, Salwa P. Monakolina- pomost między prozdrowotną modyfikacją diety a farmakoterapią hipercholesterolemii, Folia Cardiologica, 2016; 11 (4): 318-326.
- Endo A. The origin of the statins, Atheroscler. Suppl 2004; 5: 125-130.
- Halbert S, French B, Gordon R i wsp. Tolerability of red yeast rice (2400 mg twice daily) versus pravastatin (20 mg twice daily) in patients with previous statin intolerance, Am J Cardiol 2010; 105: 198-204.
- Gerards M, Terlou R, Yu H i wsp. Traditional Chinese lipid-lowering agent red yeast rice results in significant LDL reduction but safety is uncertain- a systemic review and meta-analysis, Atherosclerosis 2015; 240: 415-423.
- Lin C, Li C, Lai M. Efficacy and safety of Monascus purpureus Went rice in subjects with hyperlipidemia, Eur J Endocrinol 2005; 153: 679-686.
- Liu J, Zhang J, Shi Y i wsp. Chinese red yeast rice (Monascus purpureus) for primary hyperlipidemia: a meta-analysis of randomized controlled trails, Chines Med 2006; 1: 1-4.
