W dzisiejszych czasach, gdy w kontaktach międzyludzkich niezwykle istotna jest estetyka ciała ludzkiego, problem ten jest coraz bardziej znaczący. Czy istnieją skuteczne metody mogące pomóc zwalczyć nadmierną potliwość? Ten temat poruszymy w poniższym wpisie.
Kilka słów o pocie
Pot jest wydzielany przez gruczoły potowe, które umieszczone są w obrębie całej skóry z kilkoma wyjątkami (wargi sromowe mniejsze, dolna część warg sromowych większych, żołądź penisa oraz wewnętrzna część napletka). Na skórze dorosłego człowieka znajduje się ich ok. 5 milionów. Nie są one rozmieszczone równomiernie. W największej ilości znajdują się w obrębie stóp, dłoni, a także pod pachami. To właśnie dlatego w tych miejscach pocimy się najintensywniej. W składzie potu znajduje się przede wszystkim woda (ok. 98%), NaCl (0,6-1,0%) oraz takie substancje jak amoniak, kwas moczowy, kwas mlekowy, a także minerały- m.in. wapń, magnez, sód, potas. Wydzielany przez gruczoły potowe pot jest bezwonny, a dopiero bakterie rozkładające jego składniki, powodują, że zyskuje on charakterystyczną woń. W stanie komfortu cieplnego i przy niewykonywaniu żadnego wysiłku fizycznego, aktywnych jest zaledwie ok. 5% gruczołów potowych, co przekłada się na śladowe ilości wydzielanego potu. Jednak, gdy nałoży się kilka czynników stymulujących jego wydzielanie (m.in. wysoka temperatura, stres, aktywność fizyczna), dorosły człowiek może wyprodukować go nawet 12 litrów na dobę!
Nadmierna potliwość
O nadmiernej potliwości można mówić wtedy, gdy ilość wydzielanego potu jest większa od tej, która jest niezbędna do utrzymania prawidłowej temperatury ciała. Może ona obejmować całe ciało, albo koncentrować się tylko w miejscach, gdzie znajduje się najwięcej gruczołów potowych (stopy, dłonie, pachwiny). Nadmierną potliwość możemy również podzielić w zależności od jej etiopatogenezy na:
- pierwotną: występuje, gdy jeden lub kilka czynników stymulujących do wydzielania potu działa na organizm przez długi czas. Przyczynami tego typu nadmiernej potliwości może być wystąpienie sytuacji stresowej, utrata komfortu termicznego, zmiany hormonalne, noszenie ubrań z nieprzewiewnych materiałów, czy nawet spożycie ostrej potrawy;
- wtórna: występuje, gdy wydzielanie zbyt dużych ilości potu następuje w wyniku przebiegu innych chorób, np. gruźlicy, chorób autoimmunologicznych, zapalenia mózgu, kiły.
Preparaty na nadmierną potliwość dostępne w aptece
Wielu z pacjentów, którzy zmagają się z problemem nadmiernej potliwość po skutecznie rozwiązanie tego problemu udaje się do aptek. Jakie preparaty możemy polecić im w takiej sytuacji?
Popularne antyperspiranty, które są dostępne w aptecznym asortymencie (zarówno posiadające rejestrację produktu leczniczego, wyrobu medycznego jak i kosmetyku) zawierają w swoim składzie sole glinu i cyrkonu. Ich działanie oparte jest na zatykaniu gruczołów potowych, w wyniku czego dochodzi do mechanicznego zahamowania wydzielanie przez nie potu. Preparaty te zaleca się stosować na noc, raz na dobę, a po zaobserwowaniu zmniejszenia wydzielania potu, stopniowo ograniczać tę częstotliwość do kilku razy na tydzień.
Zdolność do zatykania ujść gruczołów potowych ma również metenamina. Substancja ta działa ponadto przeciwbakteryjnie, przez co hamuje rozwój bakterii odpowiedzialnych za powstawanie brzydkiego zapachu. Metenamina charakteryzuje się niestety poważną wadą, gdyż wykazuje dość silne działanie drażniące. Przez to, nie powinna być stosowana na inne miejsca na ciele, niż stopy i dłonie.
Przeciwbakteryjne właściwości, które są wykorzystywane w preparatach stosowanych na nadmierną potliwość posiada również kwas salicylowy oraz roztwór kwasu borowego. Oprócz hamowania rozwoju bakterii odpowiedzialnych za nieprzyjemny zapach potu, substancje te również działają na skórę osuszająco.
Właściwość pochłaniania wilgoci posiada ponadto tanina, a także tlenek cynku i talk. One również znajdują się w preparatach hamujących potliwość, dostępnych w aptece.
Leki recepturowe i nie tylko
W leczeniu nadmiernej potliwości duże znaczenie mają również leki recepturowe, które nadal chętnie są przepisywane przez lekarzy dermatologów. Najczęstszymi ich składnikami są metenamina, formalina, tlenek cynku, roztwór kwasy bornego, a także tanina.
Wszystkie powyżej opisane substancje wykorzystywane w terapii mającej na celu hamowanie wydzielanie nadmiernych ilości potu są przeznaczone do stosowania zewnętrznego. Jeśli ich stosowanie nie przynosi wymiernych korzyści, wykorzystywana jest również:
- jonoforeza: ma na celu mechaniczne zahamowanie wydzielanie potu;
- wstrzyknięcie toksyny botulinowej: ma na celu zahamowanie stymulowania gruczołów potowych przez układ współczulny;
- operacyjne usunięcie gruczołów potowych: takie działanie stosowane jest w ostateczności;
Powyższe sposoby odnoszą się jedynie do zwalczania nadmiernej potliwość pierwotnej. W przypadku wystąpienia nadmiernej potliwości wtórnej, należy głównie skupić się na wyleczeniu jej przyczyny. Natomiast włączenie do jej terapii jakichkolwiek preparatów niwelujących jej nieprzyjemne efekty, należy bezzwłocznie skonsultować ze swoim lekarzem.
