Magazyn mgr.farm

Odpowiedzialność zawodowa – farmaceuta nie może zasłaniać się automatem

4 maja 2018 09:02

W ostatnim czasie daje się słyszeć o przypadkach, w których informacje o dawce i dawkowaniu leków przekazywane są pacjentowi na specjalnych nalepkach, wskazywanych w aptece przez automat. Rola farmaceuty, w tym procesie, sprowadzać miałaby się do jej przyklejenia na opakowaniu danego produktu i podaniu pacjentowi? No właśnie, powstaje zasadne pytanie, czy rzeczywiście wykonywanie zawodu farmaceuty możliwe jest do zamknięcia w roli quasi-magazyniera?

Za wprowadzenie pacjenta w błąd, czyli naruszenie tego przepisu, farmaceuta ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną z tytułu popełnienia przewinienia zawodowego. (fot. Shutterstock)

Farmaceuci, wbrew deklaracjom części prawicowych publicystów i „znawców” tematu, nie są jedynie „podawaczami leków”, tylko sprawują zawód zaufania publicznego. Wiąże się on ze szczególną odpowiedzialnością, a jego wykonanie wspiera merytoryczna wiedza zdobyta w toku kilkuletnich studiów oraz odbycie obowiązkowego stażu. Dostęp do zawodu farmaceuty jest regulowany przez państwo. To transakcja wiązana; osobom wykonując go przysługuje przywilej posługiwania się zastrzeżony tytułem „magistra farmacji”, albo „aptekarza” (jeżeli farmaceuta zatrudniony jest w aptece lub hurtowni farmaceutycznej), noszenia fartucha oraz wyższej gratyfikacji za wykonywaną pracę (przynajmniej w teorii). Z drugiej strony farmaceuta osobiście odpowiada za wykonywaną pracę, w podejmowaniu działań jest wolny, a swoje decyzje opiera na wiedzy fachowej oraz etyce aptekarskiej. Z tej racji ponosi odpowiedzialność osobistą i majątkową.

Etyka zawodowa inna, niż wszystkie

Immanentną cechą zawodów zaufania publicznego jest również związanie zasadami deontologii zawodowej. Rzecz niewystępująca w pracy na stanowiskach „tradycyjnych”. Przykładem tego jest m.in. zobowiązanie do zachowania tajemnicy zawodowej; farmaceuta nie może wyjawić niczego o zdrowiu pacjenta, czego dowiedział się w związku z wykonywaniem zawodu. Te i inne obowiązki postępowania w zgodzie aptekarską deontologią zawodową ujęte są w Kodeks Etyki Aptekarza RP; to kolejne novum, właściwe jedynie zawodom zaufania publicznego. Wspominana wcześniej niezależność zawodowa oraz wolność w podejmowaniu decyzji, a także zobowiązanie do zachowania tajemnicy zawodowej (jako wybrane przykłady standardów pracy aptekarza) zawarte są odpowiednio w art. 3 i art. 10 tego Kodeksu.

Na tym polu rodzi się zatem pytanie, czy farmaceuta (aptekarz) odpowiada za błędy w wykonywaniu zawodu? Czy też „automatyzacja” procesów zawodowych w jakikolwiek sposób uwalnia go od odpowiedzialności za pomyłki, np. wprowadzenie pacjenta w błąd?

W ostatnim czasie daje się słyszeć o przypadkach, w których informacje o dawce i dawkowaniu leków przekazywane są pacjentowi na specjalnych nalepkach, wskazywanych w aptece przez automat. Rola farmaceuty, w tym procesie, sprowadzać miałaby się do jej przyklejenia na opakowaniu danego produktu i podaniu pacjentowi?

No właśnie, powstaje zasadne pytanie, czy rzeczywiście wykonywanie zawodu farmaceuty możliwe jest do zamknięcia w roli quasi-magazyniera?

Wykonywać zawód, ale jak?

Przepisy prawa, regulujące wykonywanie zawodu farmaceuty, póki co „nie na nadążają” za tego rodzaju dziwacznymi praktykami. Można powiedzieć: na całe szczęście. „Optymalizacja”, czy raczej „automatyzacja” procesów wykonywania zawodu nie zwalania bowiem w żaden sposób farmaceuty (aptekarza) z odpowiedzialności za informacje przekazywane pacjentowi, czy też szerzej – za to, czy wykonuje on zawód zgodnie kanonami. Wedle art. 45 ustawy o izbach aptekarskich: „Członkowie samorządu aptekarskiego podlegają odpowiedzialności zawodowej przed sądami aptekarskimi za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej oraz przepisami prawnymi dotyczącymi wykonywania zawodu aptekarza”.

Wskazany powyżej art. 45 ustawy o izbach aptekarskich mówi o przepisach prawa regulujących wykonywanie zawodu farmaceuty. Jakie to przepisy? Inne zawody zaufania publicznego (radcowie prawni, adwokaci, lekarze etc.) posiadają ustawę o zawodzie. Reguluje ona w sposób precyzyjny to, w jaki sposób dany zawód powinien być wykonywany; co na tym polu wolno, a co jest zakazane. Pod tym względem aptekarze mają „pod górkę”. Od 1991r. obowiązuje ich bowiem „kadłubowa” ustawa o izbach aptekarskich, która jedynie zdawkowo reguluje kwestię wykonywania zawodu aptekarza (ta sytuacja najpewniej szybko się zmieni, albowiem Naczelna Rada Aptekarska intensywnie zabiega o nową ustawą o zawodzie; doświadczenie ostatnich tygodni pokazuje, że ciało to potrafi działać sprawnie i błyskawicznie, a kiedy trzeba reagować na różne „niepokojące” środowisko wydarzenia również w weekendy…). Więcej z potrzebnych regulacji znajdziemy zatem w przepisach szeregu rozporządzeń.

Odwołajmy się do w/w przykładu informowania pacjenta o wskazanej przez lekarza dawce i dawkowaniu leku. Na farmaceucie, w tej materii, ciążą pewne obowiązki. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych; t.j. Dz. U. 2016, poz. 493): „Osoba realizująca receptę jest obowiązana przed wydaniem produktu leczniczego lub wyrobu medycznego ponadto do: przeliczenia przepisanej na recepcie ilości produktu leczniczego lub wyrobu medycznego i sprawdzenia, czy ilość ta odpowiada ilości, którą osoba realizująca receptę może wydać zgodnie z odrębnymi przepisami”. Aptekarz powinien zatem dokonać przeliczenia ilości produktu leczniczego, w tym również sprawdzenia jego dawkowania (np. czy ilość leku przepisanego nie przekracza maksymalnego czasu kuracji).

Jeżeli pacjent zażąda dodatkowych informacji, obowiązkiem aptekarza – jako osoby posiadającej wiedzę fachową – jest działać starannie i mu ich udzielić. W art. 7 ust. 2 Kodeksu Etyki Aptekarza RP wprost stwierdza się, że „Aptekarz używa swej całej wiedzy i umiejętności dla przekazania pacjentowi odpowiednich w jego dolegliwościach środków leczniczych, dbając przy tym o przekazanie mu rzetelnej, pełnej i zrozumiałej informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych”.

Za wprowadzenie pacjenta w błąd, czyli naruszenie tego przepisu, farmaceuta ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną z tytułu popełnienia przewinienia zawodowego, a tego rodzaju sprawa trafiłaby do okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej.

Sytuacja opisana powyżej jest zatem poważna i potencjalnie może rodzić daleko idące konsekwencje. Jakie? Katalog sankcji, wskazany w art. 46 ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich, jest zróżnicowany; od kary upomnienia do pozbawienia prawa wykonywania zawodu. O wymiarze kary przesądzają zaś takie wyznaczniki, jak: stopień winy, skutki czynu oraz zachowanie się aptekarza przed popełnieniem przewinienia zawodowego i po jego popełnieniu.

Niezależność zawodowa – rzeczywistość, czy fikcja?

I właśnie na tym polu powstaje mały zgrzyt. Skoro bowiem na farmaceucie ciąży daleko idąca odpowiedzialność, a charakter nałożonych nań obowiązków zawodowych jest niezwykle drobiazgowy (sam, udzielając wsparcia prawnego aptekarzom, byłem zdziwiony jaką mrówczą pracę muszą wykonać obsługując pojedynczego pacjenta), to w sposób naturalny powinien on mieć możliwość wykonywania zawodu w sposób wolny od nacisków i wpływów (również pracodawcy). W większości europejskich aptek problem ten rozwiązano w ten sposób, że własność apteki „zespolono” z osobą farmaceuty (jej kierownika). Kierowano się przy tym zasadą, wedle której związany etyką aptekarską kierownik i jednocześnie właściciel apteki nie może wywierać niedopuszczalnego wpływu na pozostałych zatrudnionych tam farmaceutów, gdyż sam narażałby się na utratę prawa wykonywania zawodu (czyli ponosiłby odpowiedzialność zawodową), a co za tym idzie – utratę prowadzonej przez siebie apteki (czyli ponosiłbym odpowiedzialność majątkową).

Tego rodzaju „bezpiecznik” nie występuje w tych aptekach, których właścicielami są niefarmaceuci (i w tym krajach, które takie rozwiązania dopuszczają).

Niefarmaceuci nie są związani w/w regulacjami; bardzo często również nie rozumieją potrzeby ograniczania swojej chęci zysku zasadami dla nich niejasnymi, którym dodatkowo nie podlegają w sensie prawnym. W końcu, czy pomiędzy dawką leku a jego dawkowaniem występuję aż tak duża różnica (w sumie – brzmi podobnie…)? A skoro nie, to czy rzeczywiście należy przykładać do tego aż tak wielką wagę? Poza tym, skoro za dane zachowanie nie grozi im jakakolwiek odpowiedzialność (ta w całości „spada” na farmaceutę), to czemuż mieliby się powstrzymywać od wymuszania działań, które przynoszą im zysk, chociaż kolidują z aptekarską etyką zawodową?

Brzmi frywolnie, ale problem jest poważny. Doświadczenia właśnie tych krajów, które odeszły od „parytetu” własności apteki i osoby farmaceuty (Kanada, Norwegia, czy Islandia), pokazują w jakim tempie następuje deprecjacja zawodu aptekarza, a co za tym idzie – umniejszanie praw pacjenta w aptece. Z tego względu nie dziwi mnie, że pomoc prawna, którą oferuję aptekarzom, w ostatnim czasie koncentruje się głównie na kwestii naruszania zasad etyki przy wykonywaniu zawodu, a coraz mniej na nieuczciwej konkurencji. Farmaceuci znajdują się tutaj w swego rodzaju potrzasku. Z jednej strony (co do zasady) wiąże ich polecenie pracodawcy (w aptece są w końcu tylko pracownikami), z drugiej – odpowiadają za naruszenie zasad wykonywania zawodu (ryzykując utratą prawa do jego wykonywania). Owa nabrzmiewająca sprzeczność z czasem, według mnie, będzie wymagała interwencji ustawodawcy.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Dziurawiec (Hypericum perforatum L.) – zapomniane zioło? Dziurawiec (Hypericum perforatum L.) – zapomniane zioło?

Zainteresowanie lekami przeciwdepresyjnymi zaczęło się w latach 50-tych ubiegłego wieku. Przez przyp...

Bez znajomości Bez znajomości

Jednym z plusów bycia farmaceutą jest nieograniczony dostęp prawie do wszystkich leków. Mam tu na my...

Magister House Magister House

Co tu wiele ukrywać – swego czasu zwariowałem na punkcie serialu „Dr House”. Zresztą nie byłem jedyn...

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz