Ostrożnie z karotenem

17 czerwca 2016 12:36

Beta-karoten jest pomarańczowym pigmentem roślin, który w dużych ilościach znajduje się w warzywach, owocach oraz… algach. Uznaje się go za prowitaminę, ponieważ w organizmie ulega konwersji do retinolu (proces ten zachodzi w nabłonku jelita). Działa on antyoksydacyjnie, przeciwstarzeniowo, poprawia wygląd skóry, a także ma nadawać ładniejszy odcień opaleniźnie – z tego powodu pacjenci częściej pytają o karoten w okresie przedwakacyjnym. Należy jednak pamiętać, że suplementacja beta-karotenem nie każdemu może wyjść na zdrowie…

karoten.png

Karoten – antyoksydant czy wręcz przeciwnie?

Duże nadzieje wiązano z wykorzystaniem beta-karotenu jako silnego przeciwutleniacza w prewencji raka. W tym celu przeprowadzono duże badanie na grupie ponad 29 tysięcy Finów („ABTC trial”). Sprawdzano, jaki wpływ ma regularna suplementacja ksantofili: alfa-tokoferolu i beta-karotenu (dawka – 20 miligramów dziennie) na ryzyko wystąpienia raka na przestrzeni kilku lat. Wyniki były zaskakujące, okazało się bowiem, że karoten, zamiast zmniejszać ryzyko raka płuc – zwiększa je. U osób, które wypalały przynajmniej paczkę papierosów dziennie, ryzyko zachorowania na raka płuc było zwiększone o 16% (chociaż wypalanie mniej niż jednej paczki dziennie nie wiązało się ze zwiększonym ryzykiem żadnego typu nowotworu).

Do podobnych wniosków doszli naukowcy zajmujący się programem CARET („Carotene and Retinol Efficacy Trial”), gdzie badano skuteczność beta-karotenu (w dawce 30 miligramów dziennie) i alfe-tokoferolu w prewencji chorób płucnych u osób palących oraz związanych z pracą przy azbeście. Docelowo badanie miało trwać około sześciu lat, jednak przerwano je dwa lata wcześniej, ze względu na niepokojące wyniki: w grupie przyjmującej beta-karoten ryzyko raka płuc wzrosło niemal o 30%, a śmiertelność 17% w porównaniu z grupą przyjmującą placebo. Wyniki badań były poddawane krytyce, jednakże pozytywna korelacja między zażywaniem beta-karotenu i zwiększonym ryzykiem raka płuc pozostaje bez dyskusji.

Dlaczego beta-karoten może być niebezpieczny?

Dym papierosowy zawiera składniki, będące silnymi utleniaczami – wchodzą one w reakcje z cząsteczkami biologicznymi takimi jak białka, lipidy czy kwasy nukleinowe, co w konsekwencji prowadzi do zniszczeń DNA i uruchamia proces nowotworzenia. Cząsteczki karotenoidów są szczególnie podatne na uszkodzenia, ponieważ zawierają długie łańcuchy węglowodorowe oraz wiele wiązań podwójnych, podatnych na atak rodników tlenowych. Utlenione przez dym papierosowy karotenoidy same stają się utleniaczami i niszczą cząsteczki biologiczne, prowadząc tym samym do rozwoju raka. Co ciekawe, karotenoidy w połączeniu z innymi przeciwutleniaczami w owocach czy warzywach, nie wykazują działania rakotwórczego – dlatego też w celu zwiększenia podaży tej grupy witamin, zaleca się raczej urozmaiconą dietę niż monopreparaty. Należy jednak pamiętać, że stopień wchłaniania karotenu z pożywienia waha się w okolicach kilku procent, podczas gdy absorpcja z syntetycznego preparatu może sięgać nawet 70%.

Wskazania do stosowania

Beta-karoten posiada udowodnioną badaniami skuteczność w leczeniu nadwrażliwości na światło u osób cierpiących na protoporfirię hemotopoetyczną. Stosuje się go także w leczeniu i zapobieganiu AMD (zwyrodnieniu plamki żółtej), leukoplakii czy w celu zwiększenia odporności na poparzenia słoneczne u osób z jasną karnacją. Istnieją doniesienia o korzystnym działaniu karotenu w astmie wysiłkowej – doustne zażywanie tej substancji może redukować częstość incydentów, wywoływanych ćwiczeniami fizycznymi.

Beta-karotenu w wysokich dawkach powinny unikać kobiety w ciąży i karmiące (kategoria C), osoby palące oraz mające kontakt z azbestem, a także osoby po przebytej angioplastyce oraz zabiegach na sercu (może dojść do zaburzeń w gojeniu rany). Przedawkowanie karotenu u zdrowych osób może wiązać karotozą (karotenemią), która powstaje wskutek wydalania nadmiaru karotenoidów z potem i zabarwiania zewnętrznych warstw skóry na pomarańczowo.

źródła:
https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-HealthProfessional/
http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-999-beta-carotene.aspx?activeingredientid=999&
Lyn P.: Beta-Carotene: The Controversy Continues, Altern Med Rev 2000;5(6):530-545)

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Kodeks czego? Kodeks czego?

Lektura Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej nie należy do najprzyjemniejszych. Nie jes...

Terrain ahead! Terrain ahead!

,,Potrzebne są zmiany! 
Konieczne są zmiany! 
Bo jeśli nic się nie zmieni, 
może nadejść dzień re...

#mamczasrozmawiac #mamczasrozmawiac

Każdy z nas, szczególnie farmaceuta, osoba zaufania publicznego, ma prawo i obowiązek włączać się w ...