Preparaty hamujące apetyt
Działanie produktów należących do tej grupy ma polegać na zmniejszeniu odczucia głodu i hamowaniu apetytu poprzez zawarte w nich substancje pochodzenia roślinnego, np. garcynia kambodżańska, żeń-szeń, młody jęczmień.
W ich opisie można znaleźć czasami dodatkowe informacje na temat hamowania wchłaniania tłuszczy, przyspieszeniu redukcji tkanki tłuszczowej oraz regulacji poziomu cukru we krwi. Niestety zwykle są to suplementy diety o nieudowodnionej skuteczności działania. Jedynym zarejestrowanym w Polsce lekiem, który o 30 % zmniejsza wchłanianie tłuszczu z przewodu pokarmowego jest orlistat, stosowany w otyłości. Natomiast nie jest przeznaczony do stosowania u osób z BMI < 28.
Dużą popularnością cieszą się również herbatki odchudzające. W internecie można znaleźć nawet specjalne rankingi, gdzie uszeregowano herbaty i zioła pod względem skuteczności. Zazwyczaj działają na dwa sposoby – moczopędnie lub poprzez wpływ na perystaltykę jelit, stymulując wypróżnianie. Nie ma to wpływu na tkankę tłuszczową i jej redukcje, a wyłącznie na zawartość wody w organizmie.
W ostatnim czasie sporo mówiło się na temat korzystnych właściwości chromu we wspomaganiu odchudzania. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających ten pierwiastek, zarówno jako główny składnik, jak i w połączeniach, np. z zieloną herbatą, niacyną, inuliną, cynkiem i miedzią, chitosanem, młodym jęczmieniem. Warto mieć na uwadze, że głównym źródłem chromu dla człowieka jest żywność, a suplementacja może prowadzić do jego nadmiaru w organizmie i w konsekwencji wystąpienia szkodliwego działania tego pierwiastka, w tym alergii.
Środki przeczyszczające
Leki przeczyszczające są bardzo często nadużywane przez osoby z zaburzeniami odżywiania się. W dużych ilościach kupują je przede wszystkim bulimicy, ale także cierpiący na typ anoreksji z przeczyszczaniem się. Stosowane są najczęściej jako rekompensata napadu obżarstwa, lub w celu wywołania biegunki i w konsekwencji zmniejszenia masy ciała.
Osoba chora nie zdaje sobie sprawy, że traci głównie wodę i elektrolity, co często prowadzi do groźnych powikłań. Dodatkowo nadużywanie środków przeczyszczających skutkuje przyzwyczajenie się do nich jelit, co może znacznie utrudniać późniejsze wypróżnienia bez ich zażycia.
Elektrolity
Stanowią specjalne połączenie glukozy i elektrolitów, przeznaczone do uzupełniania strat wody i składników mineralnych utraconych wraz z biegunką i wymiotami. Warto polecać je pacjentom np. po ataków wymiotów, co pomoże uzupełnić straty elektrolitów i zapobiegnie odwodnieniu.
Dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego
Zaburzeniem odżywiania, w którym zaleca się doustną suplementację diety tymi środkami, jest anoreksja, prowadząca do skrajnego niedożywienia oraz utraty podstawowych składników odżywczych, w tym witamin i mikroelementów. Dostarczenie ich wraz z dietą, nawet gdy pacjent zacznie już jeść, jest często niemożliwe.
Zaletą tych produktów jest płynna postać, wysoka kaloryczność oraz możliwość dostosowania do indywidualnych potrzeb pacjenta. Co wynika z szerokiego wyboru środków, np. wzbogaconych o białko, z dodatkiem elektrolitów, kwasów tłuszczowych czy argininy.
Rozmowa z pacjentem
Jeżeli farmaceuta podejrzewa u pacjenta zaburzenia odżywiania, powinien wykazać się szczególną empatią i zrozumieniem. Podczas rozmowy niewskazane są zwroty typu: „Proszę zacząć jeść więcej” lub „Proszę spróbować przestać wymiotować”, ponieważ na pewno nie poprawią one sytuacji osoby chorej.
Można wskazać miejsca, gdzie taki pacjent uzyska fachową pomoc oraz dobrać odpowiednie preparaty, które wspomogą proces leczenia, jak np. dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego.
Bibliografia:
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego;
- Psychiatria, redakcja naukowa M. Jarema, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2016 r.;
- Dietetyka sportowa, redakcja naukowa B.Frączek, J.Krzywańskiego, H. Krzysztofiaka, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2019 r.;
- Jedzenie pod wpływem emocji, K. Czepczor, Anna Brytek – Matera, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2017r.;
- Psychologia odżywiania się. Od zdrowych do zaburzonych zachowań, Jane Ogden, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011 r.;
- Aneta Michalska, Natalia Szejko, Andrzej Jakubczyk, Marcin Wojnar, Niespecyficzne zaburzenia odżywiania się – subiektywny przegląd, Psychiatria Polska 2016; 50(3): 497 – 507;
- Agnieszka Nowogrodzka, Bartosz Piasecki, Zaburzenia odżywiania – różnice międzypłciowe, Nowiny Lekarskie 2012, 81,4, 381-385;
- Daniel Bąk, Zaburzenia odżywiania się u mężczyzn, Psychiatria Polska 2008 tom XLII, numer 2, strony 167-178;
- Strumia R. Dermatologic signs in patients with eating disorders, American journal of clinical dermatology, 3 (6), s. 165–73, 2005
- https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/74864,chrom;
- https://www.mp.pl/psychiatria/zaburzenia/zaburzenia-odzywiania-sie/58047,farmakoterapia-w-przypadku-zaburzen-odzywiania-sie-i-otylosci;
- https://www.mp.pl/pacjent/dieta/lista/174699,czy-herbatki-odchudzajace-redukuja-tkanke-tluszczowa;
- https://farmaceuta.pharmindex.pl/pharmacist/search;
- https://nutriciamedyczna.pl/produkty/doustne;
- https://www.icd10.pl/.
