REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Potencjalne wykorzystanie aspiryny w przyszłości…

4 kwietnia 201912:26

Kwas acetylosalicylowy (Aspiryna) to znany lek przeciwbólowy i przeciwzapalny. Wprowadzony na rynek farmaceutyczny w roku 1899 przez firmę Bayer stał się ciekawym obiektem naukowców. Po ponad stu latach nadal trwają badania nad nowymi możliwościami zastosowania aspiryny w leczeniu pacjentów…

Historycy od dekad toczą spory, od jakiego momentu, etapu syntezy lub wydarzenia powinno liczyć się właściwie historię aspiryny (fot. Shutterstock)
Trzeba pamiętać, że nie ma idealnej substancji leczniczej. Aspiryna, jak i inne leki z grupy NLPZ, wykazuje działania niepożądane... (fot. Shutterstock)

Na czym polega mechanizm działania Aspiryny?

Kwas acetylosalicylowy (ASA) należący do niesteroidowych leków przeciwzapalnych hamuje powstawanie prostaglandyn (spełniających  różne funkcje w organizmie) z kwasu arachidonowego poprzez blokowanie enzymu cyklooksygenazy (COX).

Do zadań prostaglandyn można zaliczyć: udział w naturalnej reakcji zapalnej leczącej uszkodzenia organizmu, tworzenie skrzepów krwi, ochrona żołądka przed nadmierną produkcją kwasu i uszkodzenie błony śluzowej oraz  powodowanie bólu – sygnału dla ustroju o uszkodzeniach bądź ostrzeniu o złej sytuacji organizmu. Aspiryna działając na dwie formy cyklooksygenazy: COX-1 i COX-2, powoduje obniżenie ryzyka formowania skrzepów, ustąpienia stanów zapalnych, gorączki a także bólu.       

REKLAMA

Dwie strony medalu…

Do lat 70 –tych ubiegłego wieku rozpatrywano wyżej opisany lek jako substancję uśmierzającą ból. W tym czasie pojawiły się pierwsze publikacje na temat zastosowania ASA w terapii incydentów sercowo-naczyniowych

REKLAMA

Po wieloletnich badaniach substancja znalazła zastosowanie jako lek przeciwpłytkowy. Związane jest to z  zahamowaniem syntezy tromboksanu A2 przez blokowanie płytkowej cyklooksygenazy – 1. Stosowane są tu  dawki 75-150 mg na dobę, ponieważ tyle wystarczy aby uzyskać pożądane działanie leku. Powoduje to zmniejszenie aktywacji i agregacji trombocytów, degranulcję płytek oraz uwalnianie cytokin. Stosowany jest w prewencji wtórnej udaru mózgu, długotrwałej terapii zawału serca, chorobie wieńcowej czy chorobie tętnic obwodowych. Wykorzystywany jest tu fakt,  iż przyjmowanie 75 mg dziennie aspiryny może zredukować ryzyko wystąpienia wyżej wspomnianych stanów chorobowych o prawie 50 %.

Kwas acetylosalicylowy pomocniczo w chorobie  Alzheimer’a?

Wiele obserwacji wskazuje na zmniejszenie ryzyka wystąpienia choroby Alzheimera u osób stosujących przez dłuższy czas małe dawki aspiryny lub innego leku z grupy NLPZ. Potwierdzają to badania przeprowadzone przez dr John’a Breitner’a na grupie osób po 65 roku życia, w którym wykazano zmniejszenie zapadalności na chorobę o połowę podczas przyjmowania kwasu acetylosalicylowego przez co najmniej 2 lata.

Badania in vitro wykazały, że substancje należące do NLPZ modyfikują odpowiedź komórek nerwowych. Hamują ekspresję IL-6 indukowaną w astrocytach przez IL-1b, odpowiedź komórek glejowych na amyloidowe białko b oraz zmniejszają poziom indukowanej syntazy tlenku azotu (iNOS) w stymulowanych lipopolisacharydami komórkach żernych układu nerwowego.  Interesujący jest również fakt, że oprócz blokowania cyklooksygenazy aspiryna może przyczyniać się do zmniejszenia zawartości amyloidogennego białka Ab42 w mózgu, co wspomaga działanie neuroprotekcyjne. Obecnie niesteroidowe leki przeciwzapalne  stanowią pomocnicze leczenie choroby Alzheimera wykorzystując ich wpływ na modulację procesów neurodegeneracyjnych.

Aspiryna  w walce z nowotworami ?

Badania przeprowadzone w ostatnich latach, wysnuły hipotezę, że stosowanie Aspiryny może mieć znaczący wpływ na zmniejszenie ryzyka występowania raka: okrężnicy, żołądka, jelita grubego, płuc, skóry, przewodu pokarmowego, jajnika. Mechanizm nie został jeszcze dokładnie poznany. Może mieć to związek z tym, iż  w  wielu nowotworach występuje podwyższony poziom COX-2 a jego ekspresja może ulec zwiększeniu 2-50 razy. Kwas acetylosalicylowy blokując enzym odpowiedzialny za powstanie COX-2 prowadził by do uruchomienia procesu apoptozy i zahamowania angiogenezy.

REKLAMA

Przyszłość kwasu acetylosalicylowego

Pomimo szeregu zastosowań substancji leczniczej znanej od ponad stu lat nie ustają wysiłki naukowców na poszukiwaniu alternatywnych wskazań do stosowania ASA. Do tej pory wykazano zmniejszenie zdolności do utleniania lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) podczas stosowania aspiryny, jej zdolności do stymulowania syntezy ferrytyny, która wykazuje działanie przeciwutleniające. Trwają także badania nad opracowaniem nowej formy kwasu acetylosalicylowego uwalniającego tlenek azotu, który pomaga komórkom odpornościowym zwalczać infekcje, a naczyniom krwionośnym zachować elastyczność.

Oprócz wymienionych korzyści należy pamiętać, że nie ma idealnej substancji leczniczej. Aspiryna jak i inne leki z grupy NLPZ wykazuje negatywny wpływ na żołądek. Wśród nich wylicza się ryzyko rozwoju choroby wrzodowej powstającej przez podrażnianie śluzówki żołądka. Zauważono również występowanie częstych uczuleń na kwas acetylosalicylowy. Problem ten występuje szczególnie u osób chorych na astmę gdzie dochodzi do zaostrzeń objawów. Regularne przyjmowanie może paradoksalnie zwiększyć ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego mózgu. Należy zwrócić uwagę, by nie podawać ASA dzieciom do lat 12, gdyż może to grozić pojawieniem się zespołu Reya. Choroba ta atakuje wątrobę i mózg.

Powyższe działania niepożądane kwasu acetylosalicylowego skłaniają badaczy do poszukiwania sposoby ich eliminacji lub zminimalizowania podczas terapii przez co zwiększyło by zastosowanie leku u większej grupy pacjentów z współtowarzyszącymi innymi schorzeniami.

Bibliografia:

  1. Siemiński p., Aspiryna 115 lat od odkrycia -nowe zastosowania, (2015), Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych Kierunek-Ratownictwo Medyczne, Kraków,
  2. Czyż M., Watała C., Aspiryna – cudowne panaceum? Molekularne mechanizmy działania kwasu acetylosalicylowego w organizmie, (2005), phmd.pl, Postepy Hig Med Dosw; tom 59: 105-115,
  3. Hayden M., Pignone M., Phillips C., Mulrow C.: Aspirin for the primary prevention of cardiovascular events: a summary of the evidence for the U.S. Preventive Services Task Force. Ann. Intern. Med., 2002; 136: 161–172,
  4. Hennekens C.H., Dyken M.L., Fuster V.: Aspirin as a therapeutic agent in cardiovascular disease: a statement for healthcare professionals from the American Heart Association. Circulation, 1997: 96: 2751–2753
  5. Nikołajewna – Dołżenko M., Kwas acetylosalicylowy: wczoraj, dziś, jutro,(2014) Pediatr Med Rodz, 10 (2), p. 137–151
  6. https://www.shutterstock.com/pl/image-photo/white-aspirin-macro-shot-on-aqua-1148766485
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

13 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Ja tam tylko słyszałem, że aspiryną można użyć jako wybielacza do fartucha. I to jest prawdziwe zastosowanie przyszłości!
zgadza się ostatnio właśnie po to Pani ją u mnie zakupiła
Myślicie, ze przyszłość farmaceuty to biały fartuch?
A to już inny temat! Według mnie nie i w zasadzie staram się być prekursorem zmiany w tym temacie ;)
Dzięki, już wiem co zrobić z poszarzałym fartuchami męża - dzięki aspirynie być może unikną podróży na śmietnik :D
Hm, a nie próbowałaś wybielać tabletkami Coregi ;)
Corega podwójna siła mogą okazać się bardziej efektywne
Jeszcze okazałoby się, że „przypadkiem” mają w składzie substancję, która ułatwia mocowanie protezy - fartuchy się posklejają i co ja zrobię z tym fantem?;)
nie ale dobrze wybiela woda utleniona
dodatkowo, tak jak już kiedyś wspominałam na forum , wodą z aspiryną przedłużymy żywot ciętych kwiatów
Jest jeszcze szał na maseczki z aspiryny przy trądziku.
O zastosowaniu aspiryny to już wiele słyszałam tak naprawdę. Co będzie w przyszłości sie okaże