Szacuje się, że alergie pokarmowe dotykają nawet 2% osób dorosłych w krajach wysoko rozwiniętych. Odsetek ten znacznie rośnie, jeśli pod uwagę weźmiemy tylko i jedynie niemowlęta, bo w ich przypadku wynosi on nawet 9%! Różnica ta związana jest faktem, iż bariera jelitowa dziecka (na którą składają się, m.in. bakterie probiotyczne) nie jest do końca rozwinięta. Pierwsze bakterie jelitowe niemowlę pozyskuje od matki w trakcie porodu (są to przede wszystkim te należące do rodzaju Lactobacillus), a następnie w trakcie karmienia piersią (w tym przypadku są to przede wszystkim bakterie z rodzaju Bifidobacterium). Te niepatogenne bakterie, które w pierwszych dniach i miesiącach życia dziecka kolonizują jego jelita, są pierwszymi antygenami warunkującymi funkcjonowanie jego układu odpornościowego.
Do alergenów odpowiedzialnych za pokarmowe reakcje nadwrażliwości zaliczymy białka i glikoproteiny, których źródłem są spożywane posiłki. U osób, u których układ odpornościowy nie jest właściwie rozwinięty, w odpowiedzi na ekspozycję na te alergeny dochodzi do nieprawidłowej reakcji organizmu manifestującej się takimi objawami jak nawracające biegunki, przewlekłe stany zapalne układu pokarmowego, czy atopowe zapalenie skóry.
Istotnym elementem warunkującym pojawienie się tych przykrych dolegliwości jest, m.in. zaburzenie składu jakościowego i ilościowego mikrobiomu jelitowego. Odgrywa on istotną rolę w funkcjonowaniu układu limfatycznego GALT związanego ściśle z błoną śluzową przewodu pokarmowego.
Co więcej, bakterie probiotyczne odgrywają ważną funkcję w tolerowaniu alergenów pokarmowych, również poprzez:
- zmniejszanie przepuszczalności błony śluzowej układu pokarmowego;
- korzystne wpływanie na stan czynnościowy komórek dendrytycznych zlokalizowanych w obrębie układu pokarmowego;
- pobudzanie wydzielania śluzu, dzięki czemu poprawie ulega bariera immunologiczna jelit;
Co ważne, bakterie probiotyczne mają zdolność do zmiany właściwości immunomodulujących alergenów. Dzięki temu zmniejsza się wydzielanie przeciwciał IgA oraz IgE, a także cytokin prozapalnych. Wskazuje się również na istotną rolę bakterii probiotycznych, jaką odgrywają w utrzymaniu szczelności bariery jelitowej. Parametr ten jest ściśle skorelowany z ilością przeciwciał IgG, jakie mogą dostawać się poprzez jelita do krwi. Natomiast, przeciwciała te odgrywają istotną rolę w indukcji alergii pokarmowych, szczególnie, tzw. opóźnionych jej objawów. Mogą się one pojawiać nawet kilkanaście, czy kilkadziesiąt godzin po ekspozycji na czynnik alergizujący. Z tego względu zaleca się, aby nie tylko wzmacniać barierę jelitową poprzez stosowanie suplementacji preparatami zawierającymi bakterie probiotyczne, ale i eliminować czynniki warunkujące alergie IgG- zależne.
Przez długi okres czasu uważano, że jedynym skutecznym sposobem na zwalczanie pokarmowych reakcji alergicznych jest unikanie żywności zawierającej czynniki odpowiedzialne za wywoływanie nadwrażliwości układu odpornościowego. Jak się, jednak okazuje bakterie probiotyczne, mogą odgrywać istotną rolę w prewencji reakcji alergicznych. Co więcej, na korzyść ich stosowania przemawia wysoki profil bezpieczeństwa, a także możliwość ich podania nawet u noworodków.
