REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Prześwietlamy paracetamol

23 stycznia 2020 19:24

W aptecznych szufladach są leki, które wyróżniają się swoim odmiennym mechanizmem działania, są preparaty, które są wyjątkowe w wyniku ich wskazań terapeutycznych albo charakteryzują się ciekawą historią odkrycia i dojścia do szczytu popularności. Jednak rzadko się zdarza, by wszystkie te przymioty dotyczyły jednej substancji – z czystym sercem możemy tak jednak powiedzieć o paracetamolu.

Jak twierdzą twórcy petycji, oznacza to, że tabletkę EllaOne (Uliprystal) można otrzymać, nie wychodząc z domu, bez wizyty u lekarza i bez badań lekarskich (fot. Shutterstock).
Lepszy wgląd w mechanizm działania paracetamolu zaprowadzi nas do odkrycia nowych obszarów terapeutycznych, dla których można zastosować ten lek (fot. Shutterstock)

W dzisiejszych czasach niemal każda domowa apteczka zawiera w swoim wyposażeniu opakowanie paracetamolu, jednak nie zawsze tak było. Zdawać by się mogło, że jest to lek na tyle popularny i niemal tradycyjnie stosowany przez pacjentów, że wiemy już o nim wszystko, ale paracetamol skrywa przed nami jeszcze wiele tajemnic.

Nie od razu doceniony

Na samym początku warto wspomnieć o jednej zasadniczej kwestii – podczas gdy w Europie substancja ta zwykle nazywana jest jako paracetamol, w Stanach Zjednoczonych bardziej powszechne wydaje się stosowanie nazwy acetaminofen – oficjalna nomenklatura Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej podaje zaś N-(4-hydroksyfenylo)acetamid.

REKLAMA

Paracetamol jest obecnie jednym z najczęściej stosowanych leków, a bogate doświadczenie stosowania wyraźnie wskazuje, że jest on standardowym środkiem przeciwgorączkowym i przeciwbólowym w stanach łagodnego do umiarkowanego bólu. W roku 1999 Światowa Organizacja Zdrowia umieściła go nawet na liście tzw. essential medicines, zawierającej leki uważane za najbardziej skuteczne i bezpieczne w celu zaspokojenia najważniejszych potrzeb w systemie opieki zdrowotnej.

REKLAMA

Jako odkrywcę paracetamolu podaje się Charlesa Frédérica Gerhardta, który odkrył go w roku 1852. Po raz pierwszy został zsyntetyzowany w roku 1878 w USA na John’s Hopkins University przez amerykańskiego chemika Harmona Northropa Morse’a w reakcji redukcji 4-nitrofenolu cyną w kwasie octowym lodowatym. W 1893 roku paracetamol został znaleziony przez Josepha von Meringa w moczu osób, które przyjmowały fenacetynę, sześć lat później dowiedziono, że paracetamol jest metabolitem acetanilidu. Przełom dla paracetamolu nastąpił jednak dużo później, bo po II wojnie światowej. W 1946 roku Institute for the Study of Analgesic and Sedative Drugs otrzymał od New York City Department of Health fundusze na badania związane ze środkami przeciwbólowymi. Kilka lat później paracetamol pojawił się na rynku w Stanach Zjednoczonych, a w roku 1956 w Australii i Wielkiej Brytanii. Reklamowano go jako „łagodny dla żołądka”, gdyż inne środki przeciwbólowe dostępne w owym czasie bazowały na aspirynie drażniącej błonę śluzową żołądka.

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku narastały obawy dotyczące toksyczności środków przeciwbólowych wydawanych bez recepty, ale paracetamol wykazywał stały profil bezpieczeństwa, który został zniekształcony odkryciem w 1966 r. Dowiedziono wtedy, że poważne przedawkowanie może narazić pacjenta na poważne, a czasem śmiertelne uszkodzenie wątroby. Na szczęście wczesne leczenie N-acetylocysteiną zapobiegało toksykacji wątroby. Punkt zwrotny w wyborze paracetamolu jako pediatrycznego środka przeciwbólowego przyszedł w latach 80. XX wieku, kiedy aspirynę powiązano z zespołem Reye’a. W rezultacie paracetamol stał się podstawowym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym u dzieci, co poskutkowało zmniejszonym występowaniem zespołu Reye’a.

Obecnie paracetamol jest lekiem pierwszego rzutu w leczeniu bólu i gorączki u różnych grup pacjentów, w tym dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych czy osób z niezapalnymi schorzeniami układu mięśniowo-szkieletowego. Przy właściwym stosowaniu paracetamol rzadko powoduje działania niepożądane, a doniesienia o poważnych skutkach ubocznych są rzadkie. Ma szeroką tolerancję i jest szczególnie cenny w leczeniu pacjentów, u których niesteroidowe leki przeciwzapalne są przeciwwskazane, z powodu schorzeń takich jak astma aspirynowa czy powikłania żołądkowo-jelitowe. Spożycie paracetamolu systematycznie rosło na świecie – w krajach półkuli północnej przez jedną dekadę (1978-88) wzrosło pięciokrotnie, w latach 90. XX wieku osiągając w niektórych krajach rozwiniętych poziom ponad 20 g/osobę/rok.

Nowy potencjał

Obecnie twierdzi się, że lepszy wgląd w mechanizm działania paracetamolu zaprowadzi nas do odkrycia nowych obszarów terapeutycznych, dla których można zastosować ten lek.  Mechanizm działania w dalszym ciągu nie został ostatecznie wyjaśniony – z badań wynika, że efekt terapeutyczny spowodowany jest przez wybiórcze blokowanie cyklooksygenazy COX-3, wykazano także jego wpływ na układ serotoninergiczny w korze mózgowej, moście i trombocytach oraz hamowanie syntezy prostaglandyny E2 w makrofagach obecnych w mózgu. Najnowsze doniesienia mówią, że za mechanizm działania przeciwbólowego paracetamolu odpowiada po części układ endokannabinoidowy odpowiedzialny za działanie kannabinoidów.

REKLAMA

W świetle toczących się badań klinicznych paracetamol może znaleźć zastosowanie w innych obszarach terapeutycznych, takich jak zapobieganie miażdżycy tętnic poprzez potencjalną aktywność przeciwutleniającą. Ciekawego odkrycia dokonali badacze z Uniwersytetu Stanowego w Ohio – dowiedli, że paracetamol działa nie tylko na ból, ale i…emocje. W badaniu oceniano wpływ paracetamolu (1000mg vs placebo) na siłę odczuwania współczucia po przeczytaniu przez ochotników tekstów opisujących fizyczne cierpienie bohatera opisu. Okazało się, że praktycznie wszystkie osoby, które zażyły paracetamol oceniły cierpienie bohaterów tekstów za mniejsze. Podobny efekt uzyskano, gdy czynnikiem poddawanym ocenie był wpływ białego szumu – w tym przypadku grupa osób będących pod wpływem paracetamolu również była o wiele mniej wrażliwa. Dla większości osób szum nie był tak nieprzyjemny i drażliwy, jak dla tych, którzy spożyli tabletki placebo. W związku z powyższym, badacze sugerują  odstawienie paracetamolu w czasie trwania psychoterapii.

W Polsce paracetamol stał się popularny dopiero w latach 90. XX wieku, wypierając aminofenazon, stąd też tym bardziej powinniśmy pochylić się nad tą substancją, bowiem wiemy o niej relatywnie niewiele. Jej niecodzienny mechanizm sprawia, że choć przynosi wiele korzyści, potrafi nie tylko zaszkodzić, ale także otworzyć nas na zupełnie nowe gałęzie terapeutyczne, w których może być użyteczna.

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

1 komentarz Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Każda domowa apteczka zawiera w swoim wyposażeniu paracetamol.. ciekawe pod iloma nazwami ;)
Logowanie

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Rejestracja

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto? Zaloguj się Nie pamiętasz hasła? Możesz je przypomnieć
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz