Racjonalna Suplementacja Diety. Bezpieczeństwo stosowania suplementacji – wybrane aspekty

24 maja 2018 09:42

Wspomaganie diety coraz większą ilością preparatów suplementacyjnych (często źle dobranych), jest problemem charakterystycznym dla polskiej populacji XXI wieku, niezależnie od stanu zdrowia, aktywności fizycznej czy parametrów antropometrycznych [Raport Instytutu Ochrony Zdrowia, 2017, Rautianinen et al. 2016].

Nieumiejętnie, w tym nadmiernie stosowana suplementacja, może powodować wiele niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych. (fot. Shutterstock)
1

Podstawowym elementem stylu życia, obniżającym ryzyko występowania chorób przewlekłych, zwłaszcza dietozależnych, jest racjonalne odżywianie od najmłodszych lat (wsparte w indywidualnych sytuacjach żywnością funkcjonalną i/lub środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia), dostosowane do genetycznych uwarunkowań oraz stylu życia, w tym poziomu aktywności fizycznej.

2

Lepszym wyborem od suplementów diety są leki zawierające niedoborowe składniki (m.in. witaminowe czy mineralne), ze względu na obecność w sprzedaży szeregu słabo zbadanych preparatów suplementacyjnych, w tym także zawierających niedeklarowane substancje szkodliwe (metale ciężkie, środki ochrony roślin, antybiotyki i inne leki) oraz dezinformacji medialnej, dotyczącej właściwości prozdrowotnych czy stopnia wchłanialności.

3

Stosowanie leku lub suplementu diety (gdy brak dostępu do preparatów leczniczych) jest uzasadnione w przypadku stwierdzenia niedoborów danego składnika w organizmie, co dotyczy przede wszystkim niektórych pór roku (zima – jesień) oraz szczególnych przypadków, np. kobiet planujących ciążę, ciężarnych, karmiących piersią, rekonwalescentów, osób w trakcie i po antybiotykoterapii, populacji z polimorfizmami genetycznymi, pacjentów z zaburzeniami wchłaniania czy alergią pokarmową, grup podejmujących restrykcyjne diety, sportowców czy osób w wieku podeszłym.

4

Nieumiejętnie, w tym nadmiernie stosowana suplementacja, może powodować wiele niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych (szczególnie w przypadku długotrwałego przekroczenia bezpiecznego poziomu spożycia), zgodnie z zasadą „Więcej nie znaczy lepiej”.

5

Szczególną ostrożnością należy wykazać się w przypadku przyjmowania suplementów pochodzenia roślinnego, ze względu na małą ilość niezależnych, kohortowych i długofalowych badań naukowych dotyczących ich działania, trudności w interpretacji wpływ – efekt w przypadku mieszanek substancji a także ewentualnych interakcji z przyjmowanymi lekami czy składnikami pokarmowymi.

6

Częste interakcje, prowadzące do zmniejszonego bądź zwiększonego efektu działania przyjmowanych substancji, obserwuje się w przypadku jednoczesnego zażywania niektórych witamin, składników mineralnych lub ekstraktów roślinnych wraz z antybiotykami, lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwdepresyjnymi, przeciwzapalnymi i/lub przeciwwirusowymi.

7

Stosowanie wybranych suplementów diety podczas m.in. chemioterapii, radioterapii czy hormonoterapii może hamować zamierzony efekt terapeutyczny lub zwiększać toksyczność (w tym kardiotoksyczność) postępowania leczniczego.

8

Pacjenci z licznymi schorzeniami oraz osoby z grupy ryzyka wystąpienia niektórych chorób (np. autoimmunologicznych), powinny unikać stosowania wybranych suplementów diety (w tym przypadku m.in. zawierających bioaktywne składniki stymulujące układ immunologiczny).

9

Szczególną ostrożność przy stosowaniu suplementów diety powinni zachować pacjenci z nadwrażliwością pokarmową, w tym alergią i przypadkami wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego, ze względu na ewentualną możliwość deklarowanej i niedeklarowanej zawartości niebezpiecznych alergenów.

10

Powszechna obecność preparatów suplementacyjnych w sklepach spożywczych i na stacjach benzynowych oraz innych ogólnodostępnych punktach nie świadczy o braku zagrożeń, wynikających z ich niewłaściwego stosowania, zwłaszcza w przypadku nielegalnych/podrobionych produktów czy błędów podczas transportu/przechowywania.

Opracowanie własne na podstawie: Rautiainen et al. 2016, Khalesi et al. 2017, Yilmaz et al. 2017, Dibaba et al. 2017, Gleeson 2016, US Preventive Service Task Force, 2016, Raport Instytutu Ochrony Zdrowia, 2017.

Czytaj również:

Bibliografia:


  • The effect of magnesium supplementation on blood pressure in individuals with insulin resistance, prediabetes, or noncommunicable chronic diseases: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am. J. Clin. Nutr. 2017, 106(3), 921-929. doi: 10.3945/ ajcn.117.155291.
  • Gleeson M. Immunological aspects of sport nutrition. Immunol. Cell Biol. 2016, 94(2), 117-123. doi: 10.1038/icb.2015.109.
  • Khalesi S., Johnson D.W., Campbell K., Williams S., Fenning A., Saluja S., Irwin C. Effect of probiotics and synbiotics consumption on serum concentrations of liver function test enzymes: a systematic review and meta-analysis. Eur. J. Nutr. 2017, doi: 10.1007/s00394-017-1568-y.
  • Płudowski P., Holick M.F., Grant W.B., Konstantynowicz J., Mascarenhas M.M., Haq A., Povoroznyuk V., Balatska N., Barbosa A.P., Karonova T., Rudenka E., Misiorowski W., Zakharova I., Rudenka A., Łukaszkiewicz J., Marcinowska-Suchowierska E., Łaszcz N., Abramowicz P., Bhattoa H.P., Wimalawansa S.J. Vitamin D supplementation guidelines. J. Steroid. Biochem. Mol. Biol. 2017, https://doi.org/10.1016/j. jsbmb.2017.01.021.
  • Raport Instytutu Ochrony Zdrowia, „Suplementy diety: pacjent/ rynek/trendy/regulacje” 2017.
  • Rautiainen S., Manson JE., Lichtenstein AH., Sesso HD. Dietary supplements and disease prevention – a global overview. Nat. Rev. Endocrinol. 2016, 12(7), 407-420. doi: 10.1038/nrendo.2016.54.
  • US Preventive Services Task Force, Bibbins-Domingo K., Grossman D.C., Curry S.J., Davidson K.W., Epling J.W. Jr., García F.A., Kemper A.R., Krist A.H., Kurth A.E., Landefeld C.S., Mangione C.M., Phillips W.R., Phipps M.G., Pignone M.P., Silverstein M., Tseng C.W. Folic acid supplementation for the prevention of neural tube defects: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2017, 317(2), 183-189. doi: 10.1001/jama.2016.19438.
  • Yilmaz Z., Piracha F., Anderson L., Mazzola N. Supplements for diabetes mellitus: A review of the literature. J. Pharm. Pract. 2017, 30(6), 631-638. doi: 10.1177/0897190016663070.

Więcej na temat racjonalnej suplementacji dowiesz się podczas konferencji „Promocja zdrowia i profilaktyka zdrowotna w aptekach ogólnodostępnych”, która odbędzie w Poznaniu 26 maja. Poznaj szczegóły, zarejestruj się na farmacja.net/racjonalnasuplementacja.pl

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Jędrzejczak: „to zmanipulowany materiał i element czarnego PR” Jędrzejczak: „to zmanipulowany materiał i element czarnego PR”

- W ostatnich dniach rozpowszechniane są w Internecie zmanipulowane informacje dotyczące jednego z k...

Fakty i mity o zapaleniu kartani Fakty i mity o zapaleniu kartani

W sezonie jesienno-zimowym pogoda nas nie rozpieszcza. Jej „humory”, zmienna temperatura i wilgotnoś...

6 składników jaj, które można wykorzystać w lecznictwie 6 składników jaj, które można wykorzystać w lecznictwie

Kurze jaja to jeden z najdoskonalszych naturalnych produktów spożywczych, a wynika to jednoznacznie ...