REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Racjonalna Suplementacja Diety – próba określenia wytycznych postępowania, w celu poprawy bezpieczeństwa

11 maja 2018 08:58

Wspomaganie diety coraz większą ilością preparatów suplementacyjnych (często źle dobranych), jest problemem charakterystycznym dla polskiej populacji XXI wieku, niezależnie od stanu zdrowia, aktywności fizycznej czy parametrów antropometrycznych [Raport Instytutu Ochrony Zdrowia, 2017, Rautianinen et al. 2016].

Racjonalnie skomponowane jadłospisy w większości przypadków są w stanie zapewnić organizmowi dostarczenie wszystkich niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania składników pokarmowych. (fot. Shutterstock)

Przyjmowanie suplementów diety postrzegane jest jako łatwy sposób wzbogacenia źle zbilansowanej diety, dodatkowo to element nowej mody, związanej ze zdrowym stylem życia. Oparta jest ona głównie na dążeniu do wielokierunkowej (nie do końca prawidłowo rozumianej) profilaktyki chorób i uzupełnianiu ich leczenia, zwłaszcza w aspekcie utrzymania właściwej masy ciała, wspomagania sprawności fizycznej i intelektualnej czy spowolnienia starzenia się organizmu [AbuMweis et al. 2017, Gomes et al. 2016, Gleeson 2016, US Preventive Services Task Force 2017].

Bogata oferta suplementów diety (często o podobnym składzie do leków), występująca w sprzedaży w aptekach, ale także w sklepach spożywczych i na stacjach benzynowych lub innych ogólnodostępnych punktach, jak również ich stosunkowo niewysoka cena, z jednej strony mogą wskazywać przeciętnej osobie na potrzebę ich powszechnego stosowania, a z drugiej – zacierać potencjalne zagrożenia wynikające z ich używania, zwłaszcza w przypadku podrobionych preparatów czy zmiany właściwości produktów pod wpływem nieprawidłowych warunków przechowywania. Większość polskiego społeczeństwa nie zna różnicy pomiędzy lekami (zwłaszcza tymi wydawanymi bez recepty), a suplementami diety. Zdarza się, że z przyczyn finansowych, firmy farmaceutyczne przerejestrowują produkty z jednej kategorii dostępności w inną, najczęściej nieznacznie zmieniając tylko ich skład [Raport Instytutu Ochrony Zdrowia, 2017, Kharat et al. 2017].

REKLAMA

Kierując się głównie informacjami reklamowymi, wiele osób stosuje suplementację diety bez konsultacji z lekarzem/farmaceutą czy dietetykiem, co może prowadzić do niewłaściwego postępowania, w tym wyboru niewskazanych preparatów i przyjmowanej dawki. Zapomina się zazwyczaj, że celem stosowania suplementów diety nie jest leczenie chorób, w przeciwieństwie do sytuacji gdy zażywa się leki [Yilmaz et al. 2017]. Przyjmując wybrane preparaty suplementacyjne należy uwzględniać, iż są one tylko uzupełnieniem diety i nie mogą być stosowane jako jej substytut, a tym bardziej zamiennik substancji leczniczych czy procesu leczenia. W obowiązującej ustawie (z dnia 25 sierpnia 2006 roku) można znaleźć definicję preparatu suplementacyjnego oraz celowość jego spożywania („Suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych, lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy, lub inny fizjologiczny (…)”). [Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006 r.].

REKLAMA

Racjonalnie skomponowane jadłospisy w większości przypadków są w stanie zapewnić organizmowi dostarczenie wszystkich niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania składników pokarmowych. Powszechne niedobory w Polsce raczej nie występują, z wyjątkiem niskiej podaży witaminy D z dietą. W sytuacjach niedostatecznej syntezy skórnej (okres jesienno-zimowy; nadmierna masa ciała) oraz zwiększonego zapotrzebowania (ciąża, laktacja, intensywny wzrost), wskazane jest stosowanie skondensowanych źródeł tej witaminy (w postaci leków lub ewentualnie sprawdzonych suplementów diety) [Płudowski et al. 2017, Gomes et al. 2016, US Preventive Services Task Force 2017].

Brak wymogów w Polsce, co do potwierdzenia składu rejestrowanych produktów, umożliwia wprowadzenie do obrotu także preparatów o niskiej jakości, a nawet niebezpiecznych, w przypadku nieuczciwych producentów. Nakłada się to na brak jednoznacznych opinii naukowców w wielu kwestiach dotyczących suplementów diety (bezpieczeństwa, celowości stosowania bioaktywnych składników, dawkowania) wynikających m.in. z różnic w metodach badawczych, co skutkuje przeciwstawnymi wnioskami w ocenie słuszności ich przyjmowania [Rautiainen et al. 2016, Yilmaz et al. 2017].

Niezależnie od powyższych niejasności, działanie bioaktywnych substancji jest najbardziej wskazane w grupach ze stwierdzonym występowaniem niedoborów. W przypadku nieracjonalnego sposobu żywienia można rozważyć znaczenie suplementacji jako jednego ze sposobów uzupełnienia niedoborów pokarmowych, zwłaszcza w grupach o zwiększonym zapotrzebowaniu na składniki bioaktywne i małych zasobach finansowych [Płudowski et al. 2017, Dibaba et al. 2017, Gomes et al. 2016]. Należy jednak mieć na uwadze, że nieumiejętne stosowanie suplementów diety, ze względu na skoncentrowaną zawartość bioaktywnych związków, może zwiększać ryzyko przekroczenia górnych bezpiecznych poziomów podaży wybranych składników pokarmowych (zwłaszcza jeśli łączy się dietę ze spożywaniem produktów żywnościowych fortyfikowanych witaminami i/lub składnikami mineralnymi), a tym samym pogłębiać niekorzystne objawy choroby podstawowej i/lub utrudniać diagnostykę [Rautiainen et al. 2016, Yilmaz et al. 2017, Berendsen et al. 2016, Khalesi et al. 2017].

Z powodu braku wytycznych związanych z racjonalną suplementacją, podjęto próbę wyznaczenia uproszczonych zasad algorytmu działania (Rycina 1), kroków zbliżających do właściwego stosowania suplementów diety, a także uszeregowania uwag podsumowujących, dotyczących najważniejszych aspektów związanych z tym tematem, w tym podstawowych wskazówek podczas wyboru suplementu diety. Zadanie to było możliwe po dogłębnej ocenie bazy literaturowej, głównie artykułów opublikowanych w recenzowanych czasopismach naukowych (obejmujących badania kliniczne bioaktywnych substancji obecnych w suplementach diety, w tym analiz randomizowanych, kohortowych
i metaanaliz).

REKLAMA

Podsumowując, stosunkowo niskie ceny większości preparatów suplementacyjnych w porównaniu do leków, wciąż niewystarczająca dostępność do opieki zdrowia, drogie usługi dietetyczne (brak rozwiązań systemowych w sprawie kontraktowania usług) i słaba wiedza na temat prozdrowotnego sposobu żywienia, nakładające się na konsumowanie coraz niższej jakości produktów spożywczych, sprawiają, że stosowanie leków z niedoborowymi witaminami/składnikami mineralnym lub ewentualnie sprawdzonej suplementacji diety jest jednym ze sposobów ograniczenia niebezpiecznych skutków niekontrolowanego przyjmowania suplementów diety przez polskie społeczeństwo.

Bibliografia:


  • AbuMweis S., Jew S., Tayyem R., Agraib L. Eicosapentaenoic acid and docosahexaenoic acid containing supplements modulate risk factors for cardiovascular disease: a meta-analysis of randomised placebo-control human clinical trials. J. Hum. Nutr. Diet. 2017 doi: 10.1111/jhn.12493.
  • Berendsen AA., van Lieshout LE., van den Heuvel EG., Matthys C., Péter S., de Groot LC. Conventional foods, followed by dietary supplements and fortified foods, are the key sources of vitamin D, vitamin B6, and selenium intake in Dutch participants of the NU-AGE study. Nutr. Res. 2016 doi: 10.1016/j.nutres.2016.05.007.
  • Dibaba D.T., Xun P., Song Y., Rosanoff A., Shechter M., He K. The effect of magnesium supplementation on blood pressure in individuals with insulin resistance, prediabetes, or noncommunicable chronic diseases: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am. J. Clin. Nutr. 2017, 106(3), 921-929. doi: 10.3945/ ajcn.117.155291.
  • Gleeson M. Immunological aspects of sport nutrition. Immunol. Cell Biol. 2016, 94(2), 117-123. doi: 10.1038/icb.2015.109.
  • Gomes S., Lopes C., Pinto E. Folate and folic acid in the periconceptional period: recommendations from official health organizations in thirty-six countries worldwide and WHO. Public Health Nutr. 2016, 19(1), 176-189. doi: 10.1017/S1368980015000555.
  • Khalesi S., Johnson D.W., Campbell K., Williams S., Fenning A., Saluja S., Irwin C. Effect of probiotics and synbiotics consumption on serum concentrations of liver function test enzymes: a systematic review and meta-analysis. Eur. J. Nutr. 2017, doi: 10.1007/s00394-017-1568-y.
  • Płudowski P., Holick M.F., Grant W.B., Konstantynowicz J., Mascarenhas M.M., Haq A., Povoroznyuk V., Balatska N., Barbosa A.P., Karonova T., Rudenka E., Misiorowski W., Zakharova I., Rudenka A., Łukaszkiewicz J., Marcinowska-Suchowierska E., Łaszcz N., Abramowicz P., Bhattoa H.P., Wimalawansa S.J. Vitamin D supplementation guidelines. J. Steroid. Biochem. Mol. Biol. 2017, https://doi.org/10.1016/j. jsbmb.2017.01.021.
  • Raport Instytutu Ochrony Zdrowia, „Suplementy diety: pacjent/ rynek/trendy/regulacje” 2017.
  • Rautiainen S., Manson JE., Lichtenstein AH., Sesso HD. Dietary supplements and disease prevention – a global overview. Nat. Rev. Endocrinol. 2016, 12(7), 407-420. doi: 10.1038/nrendo.2016.54. 10. Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006 r. Dz. U. 2008 r. Nr 171, poz.1225 z późn. zm.
  • US Preventive Services Task Force, Bibbins-Domingo K., Grossman D.C., Curry S.J., Davidson K.W., Epling J.W. Jr., García F.A., Kemper A.R., Krist A.H., Kurth A.E., Landefeld C.S., Mangione C.M., Phillips W.R., Phipps M.G., Pignone M.P., Silverstein M., Tseng C.W. Folic acid supplementation for the prevention of neural tube defects: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2017, 317(2), 183-189. doi: 10.1001/jama.2016.19438.
  • Yilmaz Z., Piracha F., Anderson L., Mazzola N. Supplements for diabetes mellitus: A review of the literature. J. Pharm. Pract. 2017, 30(6), 631-638. doi: 10.1177/0897190016663070.
  • Kharat M, Du Z, Zhang G, McClements DJ. Physical and chemical stability of curcumin in aqueous solutions and emulsions: Impact of pH, temperature, and molecular environment. J. Agric. Food Chem. 2017, 1; 65(8), 1525-1532.

Więcej na temat racjonalnej suplementacji dowiesz się podczas konferencji “Promocja zdrowia i profilaktyka zdrowotna w aptekach ogólnodostępnych”, która odbędzie w Poznaniu 26 maja. Poznaj szczegóły, zarejestruj się na farmacja.net/racjonalnasuplementacja.pl
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Choroby serca u dzieci jako następstwo otyłości Choroby serca u dzieci jako następstwo otyłości

Najnowsze badania nie pozostawiają wątpliwości. Wzrost masy mięśnia sercowego i cieńsze ściany serca...

Konował, jędza i sprzedawca Konował, jędza i sprzedawca

Lekarz to niedouczony konował, który recepty nie potrafi dobrze wypisać. Od przedstawiciela bierze w...

Dwie opcje aptekarstwa w Polsce – część 1 Dwie opcje aptekarstwa w Polsce – część 1

20 października 2016 r. w Polsce zakończył się komunizm, tfu, zakończyła się cisza legislacyjna w sp...

REKLAMA
?>

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz