Czy wszystkie pielęgniarki są upoważnione do wystawiania recept?
Z ustawy o zawodzie pielęgniarki wynika, iż wyróżnione zostały dwie grupy uprawnione do wystawiania recept: pielęgniarki posiadające tytuł magistra, które odbyły specjalistyczny kurs z tego zakresu oraz mające dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia na tym kierunku i odpowiedni kurs. Co więcej od roku akademickiego 2017/2018 studenci zdobywają wiedzę z tego zakresu już na studiach także nie będzie konieczności dodatkowego kształcenia aby uzyskać kwalifikacje do wystawiania recept.
Pierwsza grupa uprawniona jest do samodzielnego ordynowania leków z wyłączeniem substancji należących do silnie działających, odurzających i psychotropowych oraz środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego, niektórych wyrobów medycznych w tym wystawić na nie zlecenia czy recepty. Pielęgniarki te mają również prawo do wypisywania recept umożliwiających kontynuację leczenia, w skład którego wchodzą preparaty wymienione powyżej.
Pielęgniarki, posiadające licencjat i kurs specjalistyczny mogą jedynie wypisywać recepty na leki i preparaty zgodnie z wymienionymi wyżej zasadami jednak przeznaczone wyłącznie do kontynuowania leczenia rozpoczętego przez lekarza. Od 11 stycznia 2019 r. również ta grupa zyskała możliwość kontynuacji zleceń na wyroby medyczne.
Ponadto zarówno w ramach samodzielnej ordynacji bądź kontynuacji leczenia pielęgniarki mogą wystawić recepty dla osób posiadających uprawnienia ZK (ZHDK i ZDP), PO, IW, IB, CN, DN, IN, AZ, BW, WP oraz S (senior) analogicznie jak w receptach lekarskich. Jedyne ograniczenie w tym zakresie dotyczy położnych, gdyż wyłączone są z możliwości wypisania recepty z uprawnieniem dla seniora (S).
Inne ograniczenia…
Oprócz wyżej wymienionych ograniczeń pielęgniarki nie mogą przepisać leków recepturowych, sprowadzanych w ramach importu docelowego oraz samodzielnie ordynować środków antykoncepcyjnych. Preparaty wymienione jako ostatnie pielęgniarka przepisuje wyłącznie w celu kontynuacji leczenia w ilości przeznaczonej na 60-dniowy okres stosowania. Podobnie rzecz ma się w przypadku wyrobów medycznych. Możliwa jest ich wyłączna kontynuacja stosowania w leczeniu wypisywana na receptach przez pielęgniarki z tytułem magistra.
Rozporządzenie Ministra ściśle reguluję grupę leków, które mogą być przepisywane w receptach. Należą tu:
- Leki przeciwwymiotne (ndasetron, apretitant, trietyloperazyna).
- Leki przeciwzakaźne do stosowania miejscowego i ginekologicznego (nystatyna, metronidazol, natamycyna, klotrimazol).
- Antybiotyki (Fenoksymetylopenicylina, amoksycylina, trimetoprim, doksycyklina, oksytetracyklina w połączeniu z octanem hydrokortyzonu).
- Środki znieczulające miejscowo (lidokaina oraz lidokaina w połączeniu z prilokainą).
- Leki przeciwbólowe (tramadol oraz tramadol + paracetamol).
- Hydroksyzyna.
- Preparaty przeciwpasożytnicze zawierające mebendazol, pyrantel, krotamiton.
- Leki rozszerzające oskrzela: salbutamol i bromek ipratroprum.
- Kwas foliowy, Cholekalciferol, sól fizjologiczn, Płyn Ringera, glukoza 5%, płyn wieloelektrolitowy (PWE).
Dodatkowo dopuszczalne jest stosowanie przez nie adnotacji CITO oraz NZ. Mają możliwość wystawiania recept dla siebie oraz członków rodziny ( z zachowaniem zapisu „pro autore” lub „pro familiae”) oraz możliwość przepisywania preparatów do nebulizacji, które w aptece będzie można dzielić z refundacją.
Różnice w porównaniu z receptą lekarską
| Recepta pielęgniarska | Recepta lekarska | |
|
Numeracja recepty |
22 cyfry na które składają się :
– dwie pierwsze cyfry stanowią oznaczenie wersji wzoru recepty 03, – cyfra dwudziesta pierwsza, przyjmuje wartość: „5” – dla recept na leki posiadające kategorię dostępności „Rp”, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne podlegające refundacji, ordynowane samodzielnie przez pielęgniarki i położne, „6” – dla recept na leki posiadające kategorię dostępności „Rp”, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne podlegające refundacji, ordynowane przez pielęgniarki i położne w ramach realizacji zleceń lekarskich (kontynuacja); |
22 cyfry złożone z:
– dwóch pierwszych cyfr stanowiących oznaczenie wersji wzoru recepty 02 lub 07, – cyfra dwudziesta pierwsza przyjmuje wartość: „8” – dla recept na leki posiadające kategorię dostępności „Rp”, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne podlegające refundacji, „9” – dla recept na leki posiadające kategorię dostępności „Rpw”; |
|
Ilość leku na recepcie oraz ilość recept „z datą realizacji od” Dla leku, wyrobów medycznych, środków specjalnego przeznaczenia |
do 120-dniowego okresu stosowania wyliczonego na podstawie określonego na recepcie sposobu dawkowania;
|
|
|
Środki antykoncepcyjne |
do 60-dniowego stosowania – wyłącznie w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego | ilość środka antykoncepcyjnego niezbędną do 120-dniowego stosowania |
|
Ilość leku bez podanego dawkowania |
ilość leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobu medycznego odpowiadającą dwóm najmniejszym opakowaniom
|
|
|
Możliwość wypisania |
do 4 recept na następujące po sobie okresy stosowania nieprzekraczające łącznie 120 dni stosowania | do 12 recept na następujące po sobie okresy stosowania nieprzekraczające łącznie 360 dni stosowania, z zastrzeżeniem, że na jednej recepcie nie można przepisać leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego na więcej niż 120 dni stosowania |
E-recepty, co to takiego?
Od 1 stycznia 2020 roku w aptekach będą realizowane wyłącznie e-recepty, stanowiąca odpowiednik recepty papierowej. Będzie ona widoczna na monitorze komputera po wpisaniu 4-cyfrowego kodu dostępu wraz z numerem PESEL pacjenta. Na jednej takiej recepcie znajdować się będzie wyłącznie jeden lek. Kilka e-recept (maksimum 5 ) zostanie zebrane w tzw. E-receptę zbiorczą. Pacjent może przyjść z kodem dostępu w postaci wydruku informacyjnego, sms-a, e-maila, kodu kreskowego wyświetlonego na telefonie bądź tablecie. Jedna recepta musi być zrealizowana w jednej aptece. W przypadku recepty zbiorczej istnieje możliwość realizacji różnych e-recept w różnych miejscach (każda e-recepta zawiera swój unikatowy kod).
Bibliografia:
- ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie wykazu substancji czynnych zawartych w lekach, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych ordynowanych przez pielęgniarki i położne oraz wykazu badań diagnostycznych, na które mają prawo wystawiać skierowania pielęgniarki i położne, Dz. U. z 2018 r. Poz 299.
- ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 13 kwietnia 2018 r. w sprawie recept, Dz. U. z 2018 r. Poz 745.
- ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 28 października 2015 r. w sprawie recept wystawianych przez pielęgniarki i położne, U. z 2014 r. poz. 1435
- ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA USTAWA z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem e-recepty, U. 2018 poz. 697
- Furtak K., Recepty wystawiane przez pielęgniarki i położne – opracowanie, Komisja Legislacyjna DIA
