S. officinalis należy do substancji olejkowych, a zawartość frakcji lotnej wynosi przeciętnie od 1 do 2,5 %. Wśród składników eterycznych dominuje tujon (którego może być nawet 50 %), cyneol i kamfora, w mniejszej ilości występują: alfa-pinen, borneol i jego octan oraz linalol. Wśród związków aktywnych znajdziemy również gorzkie laktony diterpenowe: głównie karnozol i kwas karnozolowy oraz triterpeny – kwas oleanolowy i ursolowy. Kolejną grupą metabolitów wtórnych szałwii są garbniki skondensowane i hydrolizujące oraz, występujące w niewielkiej ilości, flawonoidy.
Obecność wymienionych związków aktywnych przekłada się na profil działania farmakologicznego S. officinalis. Właściwości antybakteryjne zawdzięcza ona głównie olejkom eterycznym oraz karnozolowi, zaś działanie ściągające – garbnikom. Dodatkowo substancja wykazuje działanie przeciwzapalne, wiatropędne, lekko rozkurczające oraz tonizujące na przewód pokarmowy, a także antyoksydacyjne. Napary z szałwii lekarskiej jako remedium antihydroticum, pomagają w walce z nadmierną potliwością, oraz poceniem szczególnie uciążliwym w sezonie letnim. Ponadto, badania wskazują, iż przetwory z szałwii mogą działać stymulująco bądź tonizująco na układ nerwowy. Testy na grupie zdrowych ochotników wykazały jej korzystne działanie na funkcje kognitywne oraz nastrój, zaś u pacjentów, cierpiących na chorobę Alzheimera w stopniu łagodnym do umiarkowanego, zaobserwowano polepszenie funkcji poznawczych.
Liść szałwii w postaci przetworów galenowych nadaje się zarówno do stosowania wewnętrznego, jak i zewnętrznego. Napar często bywa zalecany do płukania jamy ustnej w schorzeniach przyzębia bądź śluzówki jamy ustnej oraz w stanach zapalnych gardła. Nalewka i krople szałwiowe przynoszą ulgę w problemach trawiennych, nieżycie żołądka, a także w łagodnych stanach spastycznych przewodu pokarmowego. Zastosowany zewnętrznie napar zaleca się w łojotoku, trądziku i przy nadmiernym poceniu skóry głowy. Mocny napar z szałwii (sporządzony z kilku saszetek na litr wody) chętnie stosowany jest jako domowy kosmetyk, ponieważ skutecznie przyciemnia kolor włosów, jednocześnie pielęgnując skórę głowy.
Naparów szałwiowych oraz innych preparatów z szałwią, ze względu na obecność toksycznego tujonu, powinny unikać kobiety w ciąży oraz karmiące. Tujon działa przeciwpasożytniczo, antybakteryjnie i przeciwgrzybiczo, jednak może hamować laktację oraz wywoływać pobudzenie psychoruchowe i halucynacje. Ze względu na jego działanie drgawkotwórcze, związane z antagonistycznym wpływem na receptory GABA typu A, szałwii nie powinni również przyjmować chorzy cierpiący na padaczkę. Tujon działa także jako antagonista receptorów 5-HT 3. Istnieje umiarkowane ryzyko obniżenia skuteczności leków przeciwpadaczkowych takich jak fenobarbital, kwas walproinowy czy karbamazepina, podczas jednoczesnego przyjmowania preparatów z szałwią.
