REKLAMA
wt. 11 maja 2021, 12:22

Sotrovimab w COVID-19

Choć świat medycyny gorączkowo reaguje na każde doniesienie o nowych danych związanych z bezpieczeństwem stosowania poszczególnych typów szczepionej przeciwko zakażeniu wirusem SARS-CoV-2, świat nauki nie poprzestał równoległych poszukiwań cząsteczek, które mogą okazać się efektywną opcją terapeutyczną po rozpoznaniu COVID-19.

Jedną z obiecujących opcji szczepionek przeciwnowotworowych są szczepionki oparte o technologię mRNA (fot. Shutterstock)
Sotrovimab jest obecnie obiektem kilku badań klinicznych, koncentrujących się na zebraniu danych farmakokinetycznych (fot. Shutterstock)

Europejska Agencja Leków w komunikacie prasowym poinformowała o rozpoczęciu przeglądu etapowego sotrovimabu, przeciwciała monoklonalnego stworzonego do celowanej terapii przeciwko COVID-19. Medycy z dużą nadzieją przypatrują się uzyskanym wynikom z badań klinicznych, bowiem prócz łagodzenia skutków burzy cytokinowej, świat nadal nie opatentował panaceum w walce z koronawirusem.

Garść teorii

Zanim przejdziemy do omówienia rolling review dla sortovimabu, dla uporządkowania pewnych pojęć i uzmysłowienia sobie natury wydarzenia, kilka słów należy się używanym we wstępie pojęciom. Przegląd etapowy (ang. rolling review) jest jednym z narzędzi regulacyjnych Europejskiej Agencji Leków, stosowanym w celu przyspieszenia oceny obiecującego leku w sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego, takiego jak trwająca pandemia. W standardowych warunkach, wszystkie dane popierające wniosek o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego muszą być złożone na początku procedury. W przypadku przeglądu etapowego, prowadzący procedurę (raporter i co-raporter) są powoływani przez Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (ang. Committee for Medicinal Products for Human Use, CHMP) już w trakcie trwania badań nad produktem a dane są oceniane w miarę ich dostępności. W trakcie oceny jednego produktu może być przeprowadzanych kilka cykli przeglądowych, w miarę sukcesywnego pojawiania się danych, z czego każdy cykl trwa około dwóch tygodni, w zależności od ilości danych, które mają być ocenione. Po skompletowaniu wszystkich danych podmiot odpowiedzialny składa oficjalny wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, który jest następnie procedowany zgodnie ze skróconym harmonogramem.

Omawiany przegląd etapowy przeprowadzany jest tym razem dla preparatu należącego do grupy przeciwciał monoklonalnych. Co wiemy o tych cząsteczkach? Przeciwciała – czy też immunoglobuliny – to glikoproteiny o zdolnościach swoistego wiązania antygenów. Są najważniejszymi cząsteczkami układu odpornościowego, a u człowieka wyróżnia się ich pięć głównych klas: IgG, IgA, IgM, IgD, IgE. Podział ten warunkują głównie różnice w budowie łańcuchów ciężkich poszczególnych klas. Przeciwciała zbudowane są bowiem z czterech łańcuchów polipeptydowych: dwóch lekkich i dwóch ciężkich. W obu można wyróżnić, leżące na N-końcu, części zmienne V i na C-końcu części stałe C. W wyniku trawienia enzymem przeciwciało rozpada się na odpowiednie fragmenty: dwa takie same fragmenty Fab oraz fragment aktywny biologicznie Fc – obecność fragmentu Fc niezbędna jest do aktywacji mechanizmów układu odpornościowego, natomiast obecność fragmentu Fab odpowiedzialna jest za bezpośrednie wiązanie przeciwciał monoklonalnych z antygenem. Przeciwciała monoklonalne w zależności od swojej budowy, ale także rozpoznawanego antygenu, charakteryzują się różnymi mechanizmami działania. Związanie przeciwciała z antygenem może prowadzić np. do blokowania jego funkcji i zahamowania związanego z nim szlaku przekazywania sygnału do wnętrza komórki. Dzięki obecności wolnego końca Fc może też prowadzić do uruchomienia mechanizmów związanych z aktywacją układu odpornościowego.

Sotrovimab od kuchni

Sotrovimab (znany również jako VIR-7831 lub GSK4182136) to w pełni ludzkie przeciwciało monoklonalne anty-SARS-CoV-2 opracowane wspólnie przez Vir Biotechnology i GSK, w oparciu o identyfikację i charakterystykę przeciciała S309, zidentyfikowanego u ozdrowieńca po epidemii  SARS w 2003 r. Przeprowadzone badania potwierdziły, że przeciwciało S309 neutralizowało również wirusa SARS-CoV-2. Wiąże ono wysoce konserwatywny epitop wspólny dla dwóch koronawirusów, co może utrudniać wytwarzanie odporności wirusa. Epitop znajduje się na białku kolca (białko S), używanym przez wirusa do wiązania się i wnikania do ludzkich komórek, co finalnie prowadzi do infekcji. Sotrovimab został opracowany na bazie przeciwciała S309, aby poprawić jego właściwości farmakokinetyczne i uzyskać wydłużony okres półtrwania. Warto zauważyć, że drugie przeciwciało, oznaczone roboczo jako VIR-7832, jest również w trakcie prób klinicznych, jednak w stosunku do omawianej cząsteczki wyróżnia się, jak sugerują badania przedkliniczne, dwiema cechami: lepszą zdolnością usuwania zakażonych komórek i potencjałem zwiększania aktywności swoistych dla wirusa limfocytów T, co mogłoby znaleźć zastosowanie w leczeniu tej choroby i/lub zapobieganiu jej.

Sotrovimab był badany u pacjentów z zakażeniem COVID-19 we wczesnym stadium, którzy znajdowali się w grupie wysokiego ryzyka hospitalizacji (pacjenci w wieku ≥55 lat z istniejącą chorobą płuc lub układu krążenia). Badanie COMET-ICE (COVID-19 Monoclonal antibody Efficacy Trial – Intent to Care Early) zostało zaprojektowane w celu włączenia 20 pacjentów z wczesnym objawowym COVID-19 w fazie wstępnej i około 1300 pacjentów w fazie ekspansji na całym świecie. Jego celem było zbadanie odsetka pacjentów z progresją COVID-19 po czterech tygodniach terapii, przez porównanie preparatu badanego (500 mg wlew dożylny w okresie 14 dni) i placebo. Drugorzędowe punkty końcowe obejmowały występowanie zdarzeń niepożądanych oraz rozwój i wielkość miana przeciwciał przeciwlekowych przeciwko sotrovimabowi.

W marcu Niezależna Komisja ds. Monitorowania Danych zaleciła zatrzymanie rekrutacji do badania fazy III. Zalecenie oparte było na wynikach analizy wstępnej obejmującej 583 pacjentów włączonych do badania, wskazującej na 85% zmniejszenie wskaźnika hospitalizacji lub zgonu wśród pacjentów otrzymujących sotrovimab w porównaniu z placebo, który jest pierwszorzędowym punktem końcowym badania. Równolegle ogłoszono wyniki nowego badania, wskazującego, że produkt zachowuje działanie wobec aktualnie krążących istotnych wariantów wirusa, w tym wariantu brytyjskiego, południowoafrykańskiego i brazylijskiego, na co wskazują dane in vitro z pseudotypowanych testów wirusowych.

Sotrovimab jest obecnie obiektem kilku innych badań klinicznych, koncentrujących się na zebraniu danych farmakokinetycznych, ocenie skuteczności terapii łączonej z komercyjnymi przeciwciałami jako tzw. koktajl przeciwciał oraz w terapii łączonej ze wspomnianą cząsteczką VIR-7832 w ramach globalnego projektu z udziałem National Health Institute w Wielkiej Brytanii. Mnogość zastosowań, wysoka efektywność przy niewielkich działaniach niepożądanych oraz postulowana odporność na szerzące się mutacje pretendują przedmiot przeglądu EMA do miana obiecującej terapii na COVID-19, który wciąż jest o krok przed nami…

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]