Trzydziesty trzeci raz z rzędu pierwszy dzień grudnia obchodzony jest jako Światowy Dzień AIDS. To nie tylko okazja do budowania świadomości na temat zakażeń wirusem HIV czy powszechnego dostępu do terapii antyretrowirusowej, ale również kolejna możliwość, aby spróbować odpiąć łatkę stygmatyzacji pacjentom z AIDS.
Geneza Światowego Dnia AIDS
O potrzebie ustanowienia Światowego Dnia AIDS po raz pierwszy mówili w sierpniu 1987 James W. Bunn i Thomas Netter, pracownicy Globalnego Programu ds. AIDS przy Światowej Organizacji Zdrowia w Genewie. Swoją ideę przedstawili dr. Jonathanowi Mannowi, ówczesnemu dyrektorowi Programu (w 1994r, przemianowanego na Wspólny Program Narodów Zjednoczonych Zwalczania HIV i AIDS, ang. The Joint United Nations Programme on HIV and AIDS, UNAIDS).
Pierwszy raz Światowy Dzień AIDS obchodzony był 1 grudnia 1988. Jego celem jest uwrażliwienie na problem oraz solidaryzowanie się z ludźmi dotkniętymi tą chorobą. W Polsce Krajowe Centrum ds. AIDS w ramach Światowego Dnia Walki z AIDS od 2001 roku prowadzi kampanie informacyjne, skierowane do osób już dotkniętych chorobą, jak również do szerszej społeczności, pokazując konieczność zakrojonej na szeroką skalę potrzeby systematycznego badania czy destygmatyzacji pacjentów czy ich rodzin.
Historia czerwonej wstążki
Czerwona wstążka to uniwersalny symbol świadomości i wsparcia dla osób żyjących z HIV. Noszenie wstążki to świetny sposób na podniesienie świadomości w tym temacie. Skąd wziął się pomysł na ten symbol? W 1991 roku, dziesięć lat po pojawieniu się wirusa HIV, dwunastu artystów zgromadziło się w galerii w nowojorskiej East Village. To właśnie tam wymyślili coś, co miało stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli dekady – czerwoną wstążkę.
Spotkali się, aby omówić nowy projekt dla Visual AIDS, nowojorskiej organizacji artystycznej znającej problem HIV z osobistych relacji swoich członków. Celem grupy było zachęcenie wszystkich do upamiętnienia zmarłych i umierających z powodu AIDS kolegów, zwiększenie świadomości na temat HIV i AIDS, uświadomienie potrzeb ludzi żyjących z HIV i AIDS oraz ich bliskich, a także wezwanie rządów do zwiększenia funduszy na badania i opiekę nad zakażonymi. W tamtym czasie HIV był bardzo stygmatyzowany, a cierpienia społeczności żyjących z HIV pozostawały w dużej mierze ukryte. Artyści chcieli stworzyć wizualny wyraz współczucia dla ludzi żyjących z HIV. Inspirację czerpali z żółtych wstążek przywiązanych do drzew, aby pokazać poparcie dla amerykańskich sił zbrojnych w wojnie w Zatoce Perskiej. Dodatkowo zdecydowali, że elegancka pętla w kształcie wstążki jest łatwa do wykonania i odtworzenia. Wstążka jest w kształcie odwróconego V, ponieważ jeszcze nie odniesiono zwycięstwa nad epidemią HIV i AIDS. Artyści unikali kolorów tradycyjnie kojarzonych ze społecznością gejowską, takich jak różowe i tęczowe paski, ponieważ chcieli pokazać, że HIV jest ważny dla każdego. Wybrali kolor czerwony ze względu na jego śmiałość i symboliczne skojarzenia z krwią, pasją, sercem i miłością.
Na początku artyści sami wykonywali wstążki i rozprowadzali je po nowojorskich galeriach sztuki i teatrach. Początkowo zawierały tekst wyjaśniający znaczenie wstążki, ale gdy stała się bardziej znana, nie było to już potrzebne. W ciągu kilku tygodni czerwoną wstążkę można było zobaczyć w tak znanych miejscach, jak czerwony dywan rozdania Oscarów. Media zwróciły na niego uwagę i w krótkim czasie symbol stał się powszechnie rozpoznawalny. Podczas koncertu w hołdzie Freddiemu Mercury’emu, który odbył się na londyńskim stadionie Wembley w niedzielę wielkanocną 1992 r., wśród publiczności rozdano ponad 100 000 czerwonych wstążek.
Czerwona wstążka nadal jest potężną siłą w wysiłkach na rzecz zwiększenia świadomości społecznej na temat HIV. Zainspirowała inne organizacje charytatywne do wykorzystania tego symbolu, na przykład różowej wstążki świadomości raka piersi. W Polsce, zgodnie z zasadami Regulaminu przyznawania „Czerwonej Kokardki”, jest ona wyróżnieniem przyznawanym z okazji Światowego Dnia AIDS. Wyróżnienie „Czerwoną Kokardką” otrzymują osoby, które w szczególny sposób przyczyniły się do poprawy jakości życia osób żyjących z HIV, chorych na AIDS, bądź też wniosły istotny wkład w działania profilaktyczne w dziedzinie HIV i AIDS w Polsce.
