Leki przeciwkrzepliwe są odpowiedzialne za duży odsetek hospitalizacji związanych z działaniami ubocznymi leków. Nie powinno to nikogo zaskakiwać, jeśli zagłębi się w mechanizm działania leków i schemat leczenia. Nie trzeba wiele, żeby pacjent nieświadomie naraził swoje życie i zdrowie. Co ciekawe, większość tych hospitalizacji wynika z błędów, których dałoby się uniknąć.
Odpowiedzialni za służbę zdrowia w wielu krajach zdają sobie z tego sprawę. W Wielkiej Brytanii, którą przywołałem jako przykład kraju gdzie wdrożono przeglądy leków, pacjenci stosujący warfarynę i acenokumarol zostali zaliczeni do grupy pacjentów o podwyższonym ryzyku leczenia. W związku z tym przegląd lekowy i porada farmaceuty jest u nich priorytetem.
Z życia wzięte
Jako ilustracja tego jak niewiele trzeba, żeby pomóc, niech posłużą niedawne sytuacje z mojej apteki.
Pacjent poprosił żeby mu doradzić w kwestii preparatów zawierających wyciąg z miłorzębu japońskiego. Zalecił mu je laryngolog, bo ma problemy ze słuchem oraz z zawrotami głowy.
Po rozmowie o preparatach i o tym, dlaczego jednak leki są lepsze niż suplementy diety, zapytałem o inne leki, szczególnie o te na “rozrzedzenie krwi” (hasło: “leki na krzepnięcie” oczywiście nie działa). Okazało się, że pacjent stosuje acenokumarol. W związku z tym wyjaśniłem pacjentowi, że jednak wyciągi z miłorzębu japońskiego nie są dobre w jego przypadku. Chwilę mi to zajęło, bo przecież lekarz mu to zalecił, ale w końcu go przekonałem.
Innym przykładem była pacjentka, która realizowała receptę na warfarynę. Na moje pytanie czy wie o diecie i jakie leki może stosować przy warfarynie, powiedziała, że miała szkolenie podczas wprowadzania leku, ale niestety nie pamięta co tam było. Przygotowałem dla niej krótkie zalecenia dotyczące leków i diety.
Co możemy w Polsce
Te przykłady pokazują, że powinniśmy standardowo przy pewnych lekach zadawać konkretne pytania. Pokazują też miejsce, jakie jest przez farmaceutów niewykorzystywane, a które powinni zająć. Oczywiście pod warunkiem, że chcemy być specjalistami od leku, a nie sprzedawcami leków i suplementów.
W tym przypadku nawet nie chodzi o rozbudowaną opiekę farmaceutyczną, co o podstawowe pytania dotyczące leków o podwyższonym ryzyku. Poza tym sądzę, że warto się wysilić i przygotować krótkie informacje na temat pewnych leków, bo pacjenci zapomną w 5 minut od wyjścia z apteki wszystko, co do nich mówiliśmy.
Źródła:
1. Damen NL, Baines R, Wagner C, Langelaan M. Medication-related adverse events during hospitalization: a retrospective patient record review study in The Netherlands. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2016 May 19
2. Piazza G, Nguyen TN, Cios D, Labreche M, Hohlfelder B, Fanikos J, Fiumara K, Goldhaber SZ. Anticoagulation-associated adverse drug events. Am J Med. 2011 Dec;124(12):1136-42. doi: 10.1016/j.amjmed.2011.06.009
3. Guidance For Medication Review – Quality And Outcomes Framework 2006-2007 http://www.psa.org.au/download/guidelines/3612-medscheck-guidelines-c.pdf
