W rzeczywistości sam wirus nie jest patogenem „nowym” – po raz pierwszy udało się go wyizolować już w 1947 roku od rezusa umieszczonego eksperymentalnie w obrębie lasu deszczowego na terenie Ugandy (dokładnie w Zika Forest). W latach 50-tych i 60-tych na kontynencie afrykańskim potwierdzono możliwość jego transmisji na człowieka w pojedynczych przypadkach. W lutym 2014 roku zanotowano pierwszy przypadek zarażenia wirusem Zika na obszarze Ameryki Południowej, a od 2015 roku zachorowalność w szybko rośnie.
Wirus Zika należy do flawiwirusów. Rodzina ta obejmuje również patogeny wywołujące groźne gorączki krwotoczne, których śmiertelność może sięgać nawet 20%. Jedną z tych chorób jest przebiegająca z ostrą martwicą wątroby i żółtaczką żółta febra oraz denga, której mogą towarzyszyć masywne krwotoki z przewodu pokarmowego.
Wektorem flawiwirusów są owady. Zika rozprzestrzenia się przy udziale komara z gatunku Aedes aegypti (przenoszącego także żółtą febrę) oraz innych komarów z tego gatunku. Po ukąszeniu i inwazji wirusa, przez pierwsze kilka dni trwa stadium wiremii. W tym czasie zarażonego należy odizolować i chronić przed powtórnym ukąszeniem, ponieważ w ten sposób mogą zostać zarażone kolejne osoby. Symptomy zarażenia wirusem z reguły są łagodne, przypominające objawy grypy – pojawia się gorączka oscylująca między 37 a 38˚C i ogólne osłabienie, występują także bóle głowy i bóle mięśniowo-stawowe oraz obrzęki kończyn dolnych. Charakterystycznymi objawami, pozwalającymi zróżnicować zarażenie wirusem Zika są: wysypka plamisto-grudkowa oraz silne przekrwienie spojówek (nieropne zapalenie spojówek). Choroba zazwyczaj przebiega łagodnie, leczenie zarażonych osób jest jedynie objawowe -preferowanym lekiem przeciwgorączkowym jest paracetamol, zaś na wysypkę aplikuje się maści lub zaleca doustne antyhistaminiki.
Nie odnotowano żadnego przypadku zgonu w przebiegu choroby Zika, jednakże jej powikłania mogą być groźne, zwłaszcza dla ciężarnych kobiet. Południowoamerykańskie służby epidemiologiczne powiązały zarażenia wirusem z powikłaniami ciąży – mikrocefalią płodów i innymi defektami układu nerwowego narodzonych dzieci, prowadzącymi do poronienia lub śmieci noworodków. Ponadto, u pewnej grupy chorych rozpoznaje się syndrom Guillain-Barre, objawiający się polineuropatiami na drodze reakcji autoimmunologicznej.
Na chwilę obecną nie dysponujemy szczepionką ani lekami przeciwko wirusowi Zika. Jedyną formą zapobiegania zakażeniu jest unikanie kontaktu z wektorem przenoszącym wirus: stosowanie repelentów, dobór odpowiedniego ubrania, zabezpieczanie siatkami okien i spanie pod moskitierą. W naszej szerokości geograficznej zarażenie wirusem jest praktycznie niemożliwe, odnotowane do tej pory w Europie przypadki obejmują podróżnych, którzy wrócili z terenów objętych zagrożeniem wirusologicznym (kraje Afryki, Ameryki Południowej, Tajlandia, Malediwy, Samoa).
źródła:
Collier L., Oxford J.: Wirusologia. Podręcznik dla studentów medycyny, stomatologii i mikrobiologii, PZWL Warszawa, 272-274;
Epidemiological Update: Neurogical syndrome, congenital anomalies and Zika virus Infection, PAHO/WHO, 17 Stycznia 2016;
Epidemiological Update: Zika Virus infection, PAHO/WHO, 16 Grudnia 2015;
Provisional remarks on Zika virus infection in pregnant women: Document fot health proffesionals, 25 Styczeń 2016;
www.paho.org, www.ecdc.europa.eu
