Magazyn mgr.farm

Witamina D rozpuszczona w oleju lepiej przyswajalna?

9 grudnia 2016 10:25

Witamina D ostatnio bije rekordy popularności. Zainteresowanie nią jest duże i ciągle rośnie. Wiemy coraz więcej o kierunkach jej działania i skutkach niedoboru, ale pewnie nadal nie wszystko. Witamina D należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, więc rozpuszczenie jej w nośniku olejowym powinno zapewnić lepszą biodostępność, lecz czy rzeczywiście tak jest?

pogromcy-d.png

Podstawowym źródłem witaminy D jest jej endogenna synteza w skórze zachodząca pod wpływem promieni ultrafioletowych UVB. W naszej strefie klimatycznej zachodzi ona od kwietnia do września i jest efektywna, jeśli ekspozycji na słońce bez zabezpieczenia filtrami podlega 18% powierzchni ciała (przedramiona, częściowo nogi) w godzinach 10-15 przez 15 minut. Zimą synteza skórna nie ma praktycznie znaczenia klinicznego i jeśli nie dostarczamy odpowiedniej ilości witaminy D z pokarmem, musimy ją suplementować [1]. Za optymalne stężenie witaminy D uznaje się takie, przy którym wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego nie jest zmniejszone, a nie ulega zwiększeniu stężenie parathormonu [2]. Powinno ono wynosić 30-50ng/ml 25(OH)D(kalcydiol) we krwi [3].

W zależności od potrzeby można stosować rożne formy witaminy D: ergokalcyferol (witamina D2), cholekalcyferol (witamina D3) oraz kalcydiol (leczenie deficytów wynikających z zaburzeń wątroby i powikłań leczenia przeciwpadaczkowego oraz glukokortykoterapii) [4, 5]. Większość preparatów dostępnych w Polsce zawiera cholekalcyferol, wymagający do pełnego działania hydroksylacji w wątrobie i nerkach. Początek działania występuje po 10-14 dniach stosowania, a ustąpienie – po 14-75 dniach [4]. Ze względu na długi okres półtrwania i magazynowanie w organizmie, zalecaną dawkę można przyjmować co drugi dzień lub raz na tydzień, przy czym dawka jednorazowa nie powinna przekraczać 60000 j.m. [5].

Zarówno uwalnianie jak i wchłanianie leku zależy od jego postaci. Szybszą absorpcję obserwuje się w przypadku postaci płynnych, co wynika z faktu, że unikamy procesu rozpuszczania. Witamina D jest podawana głównie w formie doustnej i w 50-80% jest wchłaniana w jelicie cienkim [6]. Właściwie funkcjonujący przewód pokarmowy, a szczególnie jelito cienkie i wątroba, są niezbędnie do prawidłowego wchłaniania i metabolizmu witaminy D [7]. Mechanizm jej wchłaniania jest podobny do absorpcji innych tłuszczów i w związku z tym może wymagać innych lipidów w celu stymulowania uwalniania kwasów żółciowych co ułatwia jej absorpcję przez błonę śluzową jelita [8, 9]. Dystrybucja witaminy D jest zależna między innymi od masy ciała pacjenta. Przy wysokim BMI zaobserwowano obniżenie poziomu 25(OH)D, co jest najprawdopodobniej wynikiem przechodzenia rozpuszczalnej w tłuszczach witaminy do rezerw tłuszczowych [6, 10].

Warto zauważyć, że oprócz kapsułek czy kropli, niektóre preparaty w tabletkach także zawierają jako substancje pomocnicze lipidy (tabletki zarejestrowane jako lek OTC zawierają trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha) [11]. Czy w związku z tym zawieszenie cholekalcyferolu na nośniku lipidowym zapewni jej lepszą biodostępność? Wiele wskazuje, że to tylko MIT. Randomizowanych badań klinicznych porównujących różne postacie preparatów z witaminą D jest stosunkowo niewiele i zazwyczaj są one ograniczone do małych populacji [12], ale coraz więcej faktów przemawia za tym, że jej biodostępność nie jest zależna od obecności tłuszczów [6]. Z wyników przeglądu systematycznego (Grossnam R.E., Tangpricha V.) analizującego wpływ różnych substancji pomocniczych na biodostępność witaminy D wynika, że w większości przypadków nie mają one wpływu na jej poziom. Po suplementacji witaminą D3 w tabletkach z laktozą oraz w kapsułkach olejowych, a także multiwitaminowymi tabletkami z celulozą w porównaniu z kapsułkami z olejem rybim, a także dwóch rodzajów tabletek (jedne z laktozą, drugie z celulozą) różnice we wzroście poziomu witaminy D nie były istotne statystycznie. Jedynie rozpuszczenie w etanolu przyniosło gorsze efekty w porównaniu z kroplami witaminy D zawierającymi średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe [9].

Lepszej biodostępności witaminy D nie udało się także wykazać w badaniu przeprowadzonym na zakonnicach z bardzo ograniczoną ekspozycją na słońce, w którym porównywano poziom 25(OH)D uzyskany po stosowaniu witaminy D3 w nieolejowych kapsułkach z laktozą jako substancją pomocniczą w stosunku do kropli z olejem arachidowym. W obu przypadkach otrzymano podobne wyniki [13].

Wykonano również badanie porównujące poziom 25(OH)D we krwi po spożywaniu sera zarówno niskotłuszczowego (7%), jak i tłustego (ok.33%) wzbogaconych w witaminę D3 i w obu przypadkach zaobserwowano wzrost poziomu witaminy D, ale większa zawartość tłuszczu nie przełożyła się na osiągnięcie wyższego poziomu witamin D [14].

W zaledwie jednym badaniu udało się wykazać, że absorpcji witaminy D podawanej na czczo sprzyjają długołańcuchowe kwasy tłuszczowe (olej arachidowy). Niższe stężenie 25-hydroksy-witaminy D było u osób przyjmujących D3 w kapsułkach z trójglicerydami średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCT). Po podaniu razem ze standardowym posiłkiem różnice w poziomie 25(OH)D nie były widoczne [15].

Wszystko wskazuje, że witamina D skrywa przed nami jeszcze jakieś tajemnice. Możliwe, że jej wchłanianie nie zachodzi jedynie na zasadzie dyfuzji biernej, jak dotychczas sądzono, ale w jej transporcie biorą udział nośniki białkowe (jak w przypadku cholesterolu) i to one mogą być odpowiedzialne za przyswajanie witaminy D z postaci nieolejowych [9, 16]. Wpływ na różnice w biodostępności z różnych postaci może mieć poziom początkowy witaminy D. W przypadku znacznych niedoborów zaobserwowano lepszą odpowiedź na suplementację [9].

W związku z powyższymi danymi, gdy brakuje słońca, a szczególnie gdy mamy stwierdzony niedobór witaminy D lub znajdujemy się w grupie ryzyka, lepiej sięgnąć po dobrze przebadany preparat, niekoniecznie w kapsułce olejowej.

Literatura:
1. Sobstyl M., Tkaczuk-Włach J., Sobstyl J., Jakiel G. Witamina D – moda czy rzeczywiste korzyści?
2. Napiórkowska L., Franek E. Rola oznaczania witaminy D w praktyce klinicznej
3. Sajkowska J., Koziewicz P., Paradowska K. Aktualny stan wiedzy dotyczący witaminy D i jej niedoborów
4. Napiórkowska L., Franek E. Rola oznaczania witaminy D w praktyce klinicznej
5. Gruber B.M. Fenomen witaminy D
6. Juda M., Malm A. Biodostępność witaminy D
7. Perzanowska-Brzeszkiewicz K., Marcinowska-Suchowierska E. Witamina D a choroby przewodu pokarmowego
8. Szymański F.M., Płatek A.E., Falęcki W., Filipiak K.J. Porównanie preparatów witaminy D w kapsułkach oraz tabletkach przy użyciu utrasprawnej chromatografii cieczowej
9. Grossmann R.E., Tangpricha V. Evaluation of vehicle substances on vitamin D bioavailability: A systematic reviev
10. Karalus J. I inni Optymalne stężenie witaminy D jako ważny czynnik rozwoju i utrzymania prawidłowej masy kostnej dzieci i młodzieży
11. Vigantoletten CHPL
12. Filipiak K.K. Witamina D- czy wszystkie preparaty są takie same i dlaczego jest to ważne?
13. Coelho I.M., Andrade L.D., Saldanha L., Diniz ET, Griz L., Bandeira F. Bioavailability of vitamin D3 in non-oily capsules: the role of formulated compounds and implications for intermittent replacement
14. Borel P., Caillaud D., Cano N.J. Vitamin D bioavailability: state of the art.
15. Holmberg I., Aksnes L., Berlin T., Lindbäck B., Zemgals J., Lindeke B. Absorption of a pharmacological dose of vitamin D3 from two different lipid vehicles in man: comparison of peanut oil and a medium chain triglyceride
16. Reboul E., Goncalves A., Comera C., Bott R., Nowicki M., Landrier J.F., Jourdheuil-Rahmani D., Dufour C., Collet X., Borel P. Vitamin D intestinal absorption is not a simple passive diffusion: evidences for involvement of cholesterol transporters.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Dieta Cud Dieta Cud

Jak co roku o tej porze amatorzy mocnych wrażeń rozpoczynają wielką wędrówkę po internecie w poszuki...

Hodzi o to, rzeby jenzyk gientki powiedziau fszystko, co pomyśli guowa Hodzi o to, rzeby jenzyk gientki powiedziau fszystko, co pomyśli guowa

Jest! Prezydent podpisał ustawę AdA. 15 maja 2017 r. już na zawsze będzie zapamiętany przez ludzi zw...

Porozmawiajmy o depresji Porozmawiajmy o depresji

Każdego roku na początku kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia. Tematem przewodnim tegorocznej ...