REKLAMA
wt. 23 kwietnia 2019, 10:28

Witaminy w recepturze, czy na pewno dobrze je odważasz?

Na właściwe wykonanie leków recepturowych składa się wiele czynników, a do jednego z nich należy odpowiednie odważenie surowców farmaceutycznych. W odniesieniu do witamin problem może się pojawić już na etapie odczytywania ilości składników recepturowych z recepty. Osoba ją wystawiająca może je wyrazić w gramach, mililitrach, jednostkach międzynarodowych…

Obliczenia niezbędne do sporządzenia leku recepturowego, w którego składzie znajdują się witaminy wymagają skupienia i skrupulatności (fot. Shutterstock)
Obliczenia niezbędne do sporządzenia leku recepturowego, w którego składzie znajdują się witaminy wymagają skupienia i skrupulatności (fot. Shutterstock)

Witaminy są nieodzownym składnikiem wielu leków recepturowych. Mają wielkie znaczenie przy preparatach stosowanych zewnętrznie. Przede wszystkim maściach, płynach do stosowania na skórę, czy płukankach do gardła, a nawet globulkach i czopkach. Witaminami, które znajdują zastosowanie w recepturze aptecznej są: witamina E, witamina A, witamina D3 oraz mieszanina tych dwóch ostatnich. Ich właściwości są wykorzystywane w głównej mierze w leczeniu chorób skóry, a także do jej ochrony i pielęgnacji.

Sprawdź:

Witamina A zapobiega nadmiernemu wysuszaniu się naskórka, jego łuszczeniu, a jednocześnie wspomaga procesy jego keratynizacji. Witamina E natomiast jest silnym antyoksydantem, stąd często występuje w połączeniu z witaminą A, by chronić ją przed utlenieniem. Ponadto działa regenerująco i odżywczo na skórę, a także nawilżająco. Natomiast witamina D3 posiada właściwości regenerujące naskórek, a także jest często wykorzystywana jako składnik leków robionych, stosowanych w leczeniu łojotoku. Mieszanina witamin A i D3 posiada właściwości obu z nich, które się wzajemnie uzupełniają.

W recepturze aptecznej powyższe witaminy są wykorzystywane w postaci płynnej. Stąd po pierwsze należy przeanalizować dostępne preparaty, które je zawierają i które możemy użyć jako surowców farmaceutycznych. Mogą się one różnić od siebie stężeniem substancji czynnej, gęstością, a także zawartością substancji pomocniczych, które mogą wywoływać niezgodności, a także wpływać na trwałość oraz działanie leku. Ponadto ilości witamin, które mają zostać użyte do wykonania danego leku recepturowego, mogą zostać zapisane na recepcie poprzez wyrażenie ich w różnych jednostkach (gramach, mililitrach lub jednostkach międzynarodowych), które mogą się odnosić zarówno do czystej substancji leczniczej, jak i jej roztworu. Wszystkie te trudności sprawiają, że wykonanie leków recepturowych z witaminami wymaga poświęcenia bardzo dużej uwagi, skupienia, cierpliwości i wykonania szeregu odpowiednich obliczeń.

Więcej na temat leków recepturowych przeczytasz w serwisie RECEPTURA.PL.

Którego producenta witaminy wybrać do sporządzenia leku recepturowego?

W przypadku witaminy A mamy do wyboru mamy preparaty dwóch producentów (Hasco oraz Medana), których możemy użyć jako surowców farmaceutycznych. Różnią się one od siebie zawartością substancji czynnej w przeliczeniu na jeden mililitr, stąd zgodnie z §3.1. pkt. 2  Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. ws. wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych, należy wybrać tę o najniższym stężeniu (w tym przypadku Hasco). Jeśli, jednak na stanie apteki mamy tylko i jedynie witaminę A Medana, to możemy ją użyć, jednak należy w takim przypadku dokonać korekty pobieranej objętości tej substancji w odniesieniu do preparatu o najniższym stężeniu. Takich problemów nie ma ani w przypadku witamin E (zarówno Hasco jak i Medana gwarantują to samo stężenie substancji czynnej) oraz witamin D3 oraz A+D3, gdyż w ich przypadku mamy do wyboru tylko i jedynie preparaty jednego producenta, które mogą być użyte jako surowce farmaceutyczne.

Ile odważyć witamin?

Na właściwe wykonanie leków recepturowych składa się wiele czynników, a do jednego z nich należy odpowiednie odważenie surowców farmaceutycznych. W odniesieniu do witamin problem może się pojawić już na etapie odczytywania ilości składników recepturowych z recepty. Osoba ją wystawiająca może je wyrazić w gramach, mililitrach, jednostkach międzynarodowych.

Aby witaminy można było odważyć na wagach recepturowych niezbędne jest posiadanie wiedzy ile gramów, bądź ile kropli danego preparatu powinniśmy odważyć. Jeśli na recepcie widnieje zapis objętościowy, to na podstawie posiadanej wiedzy o gęstości danego preparatu należy wyliczyć masę roztworu witaminy, który należy odważyć. W tym celu należy skorzystać z zależności, z której wynika, że gęstość substancji jest ilorazem jej masy i objętości (czytaj więcej: Masa pojedynczej kropli).

Natomiast, gdy na recepcie ilość witamin, jaką należy użyć do wytworzenia leku recepturowego jest wyrażona w jednostkach międzynarodowych to należy tę wielkość przeliczyć na objętość preparatu witaminowego, a następnie na jego masę. Informacje o tym ile jednostek międzynarodowych witaminy mieści się w jednym mililitrze preparatu, producenci umieścili na jego opakowaniu zewnętrznym, a także w ulotce.

Innym sposobem na właściwe odważenie preparatów witaminowych jest obliczenie liczby kropel, które należy dozować do wykonania leku recepturowego. Zależności wskazujące ile kropli mieści się w jednym mililitrze preparatu, bądź ile jedna kropla preparatu zawiera jednostek międzynarodowych witamin znajdują się na opakowaniu zewnętrznym produktu. Sposób ten jednak nie jest zalecany ze względu na fakt, że ilości kropel preparatów witaminowych, które należy użyć do sporządzenia leków recepturowych najczęściej oscylują w granicy 100 i więcej, co sprawia, że dozowanie takiej ilości staje się problematyczne i długotrwałe.

Z tego względu zaleca się zdjęcie z opakowania preparatów witaminowych nakładki umożliwiającej dozowanie kropli i odważenie preparatów witaminowych bezpośrednio. Należy pamiętać, by przy końcu odważania obrócić butelkę preparatu witaminowego o 180°, w ten sposób unikając zanieczyszczenia jej szyjki.

Masa roztworu, czy substancji czynnej?

Osoba wystawiająca receptę na lek recepturowy, w którego składzie znajdują się witaminy, niejednokrotnie dopisuje do nazwy witaminy skrót liq. Czy jest on istotny? Oczywiście, że tak. Oznacza on, że osoba wykonująca lek ma odważyć daną objętość roztworu witaminowego. Jeśli obok nazwy witaminy nie został umieszczony zapis liq. a ilość witaminy określona jest w gramach to należy odważyć taką masę czystej substancji, a nie jej roztwór. W takim przypadku osoba wykonująca lek recepturowy jest zobowiązana, aby przeliczyć ilość preparatu witaminowego, którą należy zużyć w stosunku do przepisanej masy witaminy na recepcie.

Właściwa wycena leku recepturowego z witaminami w składzie

Po wykonaniu leku recepturowego, w którego składzie są witaminy przychodzi pora na jego wycenę (czytaj również: Wycena leku magistralnego). Aby ją wykonać we właściwy sposób, musimy mieć dane, które określają jaką objętość preparatów witaminowych wykorzystaliśmy do sporządzenia leku recepturowego. Mając taką wiedzę określamy, jaką część całości opakowania stanowi wykorzystana objętość i tą danę wprowadzamy do wyceny. Jest to bardzo ważne, gdyż przeprowadzone kontrole przez NFZ wykazują, że do wyceny leków recepturowych wykorzystywany jest w wielu aptekach stosunek wykorzystanej masy preparatów witaminowych do objętości opakowania, co nie jest poprawnym działaniem.

Obliczenia niezbędne do sporządzenia leku recepturowego, w którego składzie znajdują się witaminy wymagają skupienia i skrupulatności. Nawet niewielki błąd może spowodować, że otrzymamy lek o innym stężeniu substancji czynnej, co może się przełożyć na zmiany w jego działaniu terapeutycznym.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]