REKLAMA
wt. 14 marca 2023, 14:50

Bezpieczeństwo lekowe wymaga strategii…

Problem braków niektórych leków w aptekach stał się w ostatnich miesiącach bardzo dotkliwy. Coraz częściej – szczególnie w kontekście wojny w Ukrainie i sytuacji w Chinach – padają też pytania o bezpieczeństwo lekowe naszego kraju. Czy mamy wystarczające zapasy antybiotyków? Skąd pochodzą substancje czynne wykorzystywane do produkcji leków generycznych? W najnowszym numerze magazynu „MGR.FARM” przyglądamy się tym zagadnieniom z różnych perspektyw…

Nowy numer magazynu MGR.FARM można już pobrać bezpłatnie!

Pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie i zaskakujący wzrost zachorowań na grypę w ostatnich tygodniach – te wydarzenia sprawiły, że od wielu miesięcy w Polsce dużo mówi się o bezpieczeństwie lekowym. Braki licznych leków w aptekach nie pozostały bez reakcji Ministerstwa Zdrowia, które na początku roku zorganizowało konferencję prasową w siedzibie firmy TZF Polfa – jednej z dwóch i zarazem największej firmy farmaceutycznej należącej do Skarbu Państwa. Resort zapewnił wtedy, że Polfa jest gwarantem dostępu w naszym kraju do najważniejszych antybiotyków…

O tym, jak rzeczywiście wygląda sytuacja, postanowiliśmy porozmawiać z prezesem firmy TZF Polfa – Jarosławem Królem. W obszernym wywiadzie, jakiego udzielił naszej redakcji, poruszyliśmy między innymi temat niezależności lekowej w kontekście dostaw substancji czynnych z Azji. Rozmawialiśmy również o zapasach API, współpracy z Ministerstwem Zdrowia i wyzwaniach związanych z wybuchem pandemii i wojny w Ukrainie. Nie mogło oczywiście też zabraknąć pytań o przyszłość firmy i toczące się obecnie w Tarchominie inwestycje.

Temat bezpieczeństwa lekowego postanowiliśmy w tym numerze magazynu „MGR.FARM” ocenić także z kilku innych perspektyw. Warto bowiem zdać sobie sprawę z tego, że leki – podobnie jak stało się to z ropą po wybuchu wojny w Ukrainie – mogą stać się… bronią. O tym, jak realne jest to zagrożenie, napisał Mateusz Jabłoński, który przeanalizował uzależnienie farmaceutycznego świata od substancji czynnych wytwarzanych w Chinach. Z kolei Maciej Birecki przyjrzał się zagadnieniu leków generycznych i ich znaczeniu w kontekście bezpieczeństwa lekowego.



Pod lupę wzięliśmy także niedawne problemy z zaopatrzeniem w leki przeciwwirusowe oraz antybiotyki. Anna Brandys i Jakub Wierzchoń w swoich artykułach zajmują się wskazaniami i faktycznemu zastosowaniu obu tych grup leków. Pamiętając też o utrudnionej dostępności pediatrycznych form paracetamolu i ibuprofenu, Katarzyna Kimel sprawdza, jakie leki przeciwgorączkowe można rekomendować w przypadku infekcji wirusowych i bakteryjnych u dzieci. Konrad Okurowski przypomina z kolei, jakie obowiązki ciążą na aptece w kontekście utrudnionej dostępności do leków, jednocześnie wskazując też na prawa farmaceutów w tym kontekście. Natomiast Anna Rogala podpowiada, w jaki sposób rozmawiać z pacjentem o brakach leków, aby unikać zbędnych napięć i konfliktów.

W najnowszym numerze „MGR.FARM” nie zabraknie też innych tematów. Przyglądamy się w nim najnowszym doniesieniom dotyczącym opieki farmaceutycznej, analizujemy zagadnienie „lekomanii”, ale też wracamy do wydarzeń z przeszłości – przypominając kontrowersje wokół pavulonu oraz odkrywając historię oseltamiwiru. Z ogromną przyjemnością przedstawiamy też kolejną farmaceutkę z niezwykłą pasją…

Życzę przyjemnej lektury!

Profilaktyka i właściwa terapia odleżyny – na co warto zwrócić uwagę?

17 maja 202408:58

Odleżyny lub też ciężko gojące się rany to wymagający problem, który wbrew pozorom dotyka sporej grupy pacjentów. Pojawienie się odleżyn może komplikować proces terapeutyczny innej choroby, bądź też być powodem dodatkowych trudności wymagających wdrożenia właściwego postępowania. W tym kontekście zasadnym wydaje się posiadanie wiedzy nt. tego, jak radzić sobie z tego typu problemami. Warto też wiedzieć, jak przeciwdziałać powstawaniu odleżyn, gdyż obecne na rynku preparaty dają również i taką możliwość.

Odleżyny to tak naprawdę uraz/uszkodzenie obszaru skóry obejmującego zwykle skórę i tkanki podskórne [1]. W wielu przypadkach uszkodzenie obejmuje także podskórną tkankę tłuszczową [2]. Tego typu rany powstają na skutek ucisku, tarcia, wilgoci lub też połączenia wszystkich tych niekorzystnych czynników [1]. Nowe rekomendacje proponują, aby odleżyny definiować zatem jako „urazy uciskowe” [2].

Co do zasady odleżyny powstają głównie w miejscach narażonych na ucisk w czasie unieruchomienia danej osoby [2]. Oznacza to, że najbardziej narażone na pojawienie się odleżyn są tkanki znajdujące się w okolicach kości krzyżowej, kości ogonowej, a także kończyn dolnych, zwłaszcza bioder i pięt [2]. Wszystko dlatego, że długotrwały ucisk prowadzi wprost  do niedokrwienia tych okolic. W wyniku tego komórki w tych miejscach są niedotlenione i nieodżywione. Konsekwencją tego jest rozwój stanu zapalnego, nadprodukcja wolnych rodników i upośledzenie normalnych procesów regeneracji skóry [2]. Im dłużej utrzymuje się taki stan, tym większe ryzyko powstania odleżyn.

Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie odleżyny?

Częstość występowania odleżyn jest różna, niemniej jednak istnieje zależność, że im dłuższy czas opieki nad pacjentem unieruchomionym, tym większe jest ryzyko tego typu zmian skórnych [2,3]. Generalnie statystyki pokazują, że częstość występowania waha się od kilku do nawet 30% u pacjentów objętych opieką długoterminową [3]. Pojawienie się odleżyn znacząco komplikuje dotychczasowy proces terapeutyczny i zwykle znacząco go wydłuża. Co gorsza – odleżyny zwiększają wskaźniki śmiertelności wśród pacjentów [3,4].

W praktyce istnieje kilka czynników, które wyraźnie zwiększają ryzyko wystąpienia odleżyn. Zalicza się do nich przede wszystkim unieruchomienie i ograniczenie mobilności danej osoby [2,3,4]. Nie bez znaczenia jest także wiek (osoby starsze są bardziej narażone z racji zmian w strukturze skóry oraz niedoborów dietetycznych) [2,3,4]. Odleżynom sprzyjają także niektóre schorzenia, jak cukrzyca, zakrzepica czy też reumatoidalne zapalenie stawów [2,4]. Wiele badań pokazuje jednak, że ogromne znaczenie w kontekście przeciwdziałania i terapii odleżyn odgrywa kwestia niedożywienia i braku konkretnych składników odżywczych w diecie [2,3,4,5].

Niedobory żywieniowe jako przyczyna odleżyny

Jak pokazuje zarówno teoria, jak i praktyka odżywianie i gojenie się ran są ze sobą ściśle powiązane [1]. Badania prowadzone na osobach z problematyką odleżyn uwidoczniły, że utrata masy ciała i niedobory żywieniowe znacząco zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się odleżyn [3]. Przykładem jest chociażby doświadczenie japońskie, gdzie prawie 59% osób po 65 roku życia z odleżynami było niedożywionych [3].

Z czego to wynika? Okazuje się, że stan odżywienia jest istotny dla procesów gojenia się ran. Brak składników odżywczych wydłuża chociażby fazę zapalną procesu gojenia, upośledza proliferację fibroblastów i zmniejsza poziom syntezy kolagenu [1]. Co więcej – niedożywienie ogranicza zdolności antyoksydacyjne organizmu, zwiększa podatność na infekcje (również w obrębie odleżyny) i wydłuża tym samym czas gojenia [1,2,3]. Wsparciem w takich sytuacjach jest uzupełnienie diety o niezbędne dla tych procesów składniki. Liczne wytyczne rekomendują w tym celu podaż białek. Niestety spora część pacjentów nie może ich przyjmować, z racji upośledzenia pracy nerek [1,6]. Co wtedy?

Aminokwasy wsparciem w terapii i profilaktyce odleżyn 

Wytyczne ESPEN (to europejska organizacja, która opracowuje zalecenia dietetyczne dla pacjentów z różnymi schorzeniami) rekomendują pacjentom z odleżynami przyjmowanie aminokwasów [3]. Pojawia się jednak pytanie, jakie konkretnie aminokwasy znajdują zastosowanie w tego typu problemach? Z pomocą przychodzą badania na pacjentach z odleżynami, według których w osoczu takich osób stwierdzono obniżone stężenia chociażby histydyny i tryptofanu [7].

Z kolei inne badania pokazały spore korzyści, jakie niesie ze sobą przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny [5]. Karnozyna to dipeptyd, składający się z dwóch aminokwasów: beta-alaniny i histydyny. Co do zasady posiada wiele biologicznych funkcji: działa antyoksydacyjnie oraz wspiera procesy gojenia się ran [5]. Mechanizm jej działania opiera się najprawdopodobniej na stymulacji fibroblastów do produkcji kolagenu oraz na zmniejszaniu stresu oksydacyjnego (który bez wątpienia ma miejsce w uszkodzonych tkankach) [5]. Badania udowodniły, że przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny przyśpiesza gojenie się ran [5,8].

Pellicar-F w prewencji i terapii odleżyn oraz ran przewlekłych

W kontekście zarówno przeciwdziałania, jak i właściwej terapii odleżyn dobrym rozwiązaniem może być produkt Pellicar-F, będący żywnością specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Pellicar-F to preparat zawierający:

  • L-karnozynę, która rozpada się we krwi do beta-alaniny i histydyny
  • treoninę

L-karnozyna, jak już wspomniano wspiera procesy gojenia się ran. Dodatek treoniny i tryptofanu ma za zadanie uzupełnić to działanie. Warto też wiedzieć, że przyjmowanie tryptofanu zmniejsza odczucie niepokoju i poprawia nastrój [9]. To również istotne w kontekście takich pacjentów, gdyż stres dotykający takie osoby dodatkowo utrudnia proces gojenia [10]. Pellicar-F rekomenduje się przyjmować 2 lub 3 razy na dobę. Wskazany jest zarówno dla osób dotkniętych już problemem ran i odleżyn, jak również jako ich prewencja. Wszystko dlatego, że jak już wspomniano niedobory żywieniowe znacząco zwiększają ryzyko powstania tego typu zmian skórnych.

Wyłącznym dystrybutorem produktu w Polsce jest NGK Pharma Sp. z o.o.

Literatura:

  1. Joyce K. Stechmiller, Understanding the role of nutrition and wound healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 25, Number 1, 2010, 61-68
  2. Joshua S. Mervis, Tania J. Phillips, Pressure ulcers: pathophysiology, epidemiology, risk factors, and presentation, J Am Acad Dermatol, October 2019
  3. Seied Haidi Saghaleini, et.al., Pressure ulcer and nutrition, Indian J Crit Care Med 2018;22: 283-9
  4. Man-Long Chung, et.al., Risk factors for pressure injuries in adult patients: a narrative synthesis, Int. J. Environ. Public Health 2022,19,761
  5. Kensaku Sakae, et.al., Effects of L-carnosine and its zinc complex (polaprezinc) on pressure ulcer healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 28, Number 5, October 2013, 609-616
  6. Emily Haesler, et.al., National Pressure ulcer advisory panel, European pressure ulcer advisory panel and Pan Pacific injury alliance. Prevention and treatment od pressure ulcers: Clinical practice Guideline, Australia 2014
  7. Dawson B, Fevaloro E.J., High rate of deficiency in the amino acids tryptophan and histidine in people with wounds: implication for nutrient targeting in wound management – a pilot study, Adv Skin Wound Care 2009;22:79-82
  8. Ansurudeen I, et.al., Carnosine promotion of wound healing. (w:) Imidazole dipeptides chemistry analysis, function and effects, ed. R. Preedy, The Royal Society of Chemistry, 2015, 325-340
  9. Kikuchi A.M., et.al., A systematic review of the effect od L-tryptophan supplementation on mood and emotional functioning, J Diet Suppl. 2021;18: 316-333
  10. Vileikyte L., Stress and wound healing, Clin Dermatol 2007;25: 49-55

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]