Mgr farm. Karolina Wotlińska-Pełka, członek Częstochowskiej Okręgowej Rady Aptekarskie oraz mgr farm. Marta Trafidło, jako pierwsze zauważyły, że ustawa o szczególnej opiece geriatrycznej, jaką podpisał prezydent nie przewiduje udziału farmaceutów w opiece nad pacjentem geriatrycznym w mających powstać Centrach 75+.
Marta Trafidło problem ten zasygnalizowała poseł Józefie Szczurek-Żelazko. W efekcie skierowała ona do Ministra Zdrowia, Katarzyny Sójki zapytanie, w którym postuluje znalezienie się farmaceutów w składach zespołów medycznych Centrów Geriatrycznych 75+. O tej sprawie, szansach na jej rozwiązanie i roli, jaką farmaceuci mogliby wypełniać rozmawiamy z Martą Trafidło.
Na początek wytłumacz krótko wszystkim, czym mają być Centra Geriatryczne i dla kogo mają one być przeznaczone?
Marta Trafidło: „Centra Zdrowia 75 plus” to miejsca, w których osoby w starszym wieku będą mogły być objęte kompleksową opieką – odpowiednimi badaniami, prowadzeniem przez lekarza, konsultacjami z różnymi specjalistami. Te specjalne placówki mają powstać na poziomie powiatów. Zadania te będą finansowane przez powiaty i dofinansowane z Funduszu Medycznego. Szacowana ich liczba to 300. Mają one przemodelować geriatrię w stronę podejścia środowiskowego, w którym świadczenia medyczne realizowane są w pobliżu miejsca zamieszkania seniora. Będą one dostępne dla każdego seniora powyżej 75. roku życia, a decyzję o jego skierowaniu do Centrum podejmie lekarz podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie przeprowadzonych badań diagnostycznych.
Jak z założenia ma wyglądać funkcjonowanie Centrów Geriatrycznych?
Centra Geriatryczne mają służyć podstawowej opiece zdrowotnej nad seniorami. Będą miały w sobie trzy podstawowe elementy czyli:
- poradnia konsultacyjna
- zespół opieki dziennej
- zespół opieki domowej
Maksymalny czas na korzystanie ze świadczeń dziennego ośrodka opieki geriatrycznej nie będzie mógł przekroczyć 12 tygodni w roku. Cele tworzonej szczególnej opieki geriatrycznej to: m.in. zachowanie możliwie największej sprawności funkcjonalnej i samodzielności seniorów; zapewnienie określonych w ustawie świadczeń opieki zdrowotnej; planowanie i koordynacja opieki, zagwarantowanie działań profilaktycznych i promocji zdrowia, a także zapewnienie wsparcia psychologicznego.
- Czytaj także: Seniorzy toną w długach, aby kupić leki
Kiedy Centra Geriatryczne miałyby rozpocząć swoją działalność?
Marta Trafidło: Prezydent RP, Andrzej Duda podpisał ustawę o szczególnej opiece geriatrycznej 4 września 2023 roku. Wejście jej w życie planowane jest na 1 stycznia 2024 roku. Wtedy to miałyby zacząć powstawać Centra Geriatryczne.
Jak sądzisz, dlaczego w ustawie o szczególnej opiece geriatrycznej nie uwzględniono farmaceutów w składach zespołów medycznych mających działać przy Centrach Geriatrycznych?
Marta Trafidło: Brak farmaceuty w ustawie o szczególnej opiece geriatrycznej wyłapała Karolina Wotlińska-Pełka. Skontaktowała się ze mną w tej sprawie i wspólnie stwierdziłyśmy, że to musi być niedopatrzenie ze strony Pana Prezydenta i Ministerstwa Zdrowia. Projekty ustaw piszą przecież prawnicy. Nie zauważyłam by w poprawkach ktoś zgłaszał taki postulat. Samorząd w ostatnim czasie skupiony był raczej na uszczelnieniu przepisów dotyczących Apteki dla Aptekarza i dużej nowelizacji ustawy refundacyjnej. Wygląda na to, że nie “wyłapał” braku uwzględnienia farmaceuty w ustawie o szczególnej opiece geriatrycznej.
Jaką hipotetycznie rolę w Centrach Geriatrycznych miałby sprawować farmaceuta?
Marta Trafidło: Badania wskazują jasno, że zwiększenie zaangażowania farmaceutów w opiekę nad seniorami może pomóc w poprawie ich bezpieczeństwa lekowego i zmniejszeniu liczby hospitalizacji. Jest to szczególnie widoczne w przypadku pacjentów, którzy mają problemy z wielochorobowością. Farmaceuci mogą odegrać bardzo dużą rolę w zapobieganiu błędom w podawaniu leków i w identyfikowaniu problemów z nimi związanych. Wielu farmaceutów robi kursy i szkolenia typowe dla opieki geriatrycznej. W ostatnim czasie coraz więcej mówi się o farmaceucie na oddziale szpitalnym. Nastąpił rozkwit farmacji klinicznej. Wielu farmaceutów potrafi przeprowadzać tzw. koncyliacje lekowe. Ich doświadczenie pokazuje jasno, że jest nisza i farmaceuta kliniczny powinien być częścią interdyscyplinarnego zespołu zajmującego się pacjentem kompleksowo.
Obecnie jesteśmy jako zawód po pilotażu Przeglądów Lekowych, który jasno pokazał potencjał, jaki zawód farmaceuty może wnieść w zmniejszenie polipragmazji wśród społeczeństwa. Przeglądy Lekowe wykonywane przez farmaceutów pozwalają kompleksowo zweryfikować wszystkie leki i suplementy, te które pacjent stosuje. Farmaceuta przygotowuje odpowiedni raport i ten raport przedstawiony jest lekarzowi do konsultacji. Taka usługa Opieki Farmaceutycznej pozwala zaoszczędzić wiele czasu lekarzowi, gdyż ten dostaje jakby „obrobionego” pacjenta i może skupić się na gotowych wnioskach wynikających z PL.
Ponadto farmaceuci są po kursach z kolejnej usługi OF czyli „Nowy Lek”. Ta usługa pozwala farmaceucie monitorować każdego pacjenta, który otrzymuje od lekarza receptę na nowy lek. Jest to szczególnie ważne teraz, kiedy rozszerzeniu wiekowemu uległa lista „S”. Monitoring taki pozwala uniknąć zapełniania się koszy na leki do utylizacji oraz niepotrzebnemu drenażowi publicznych pieniędzy wydanych na refundację tych leków.
Włączenie farmaceutów w realizację świadczeń w ramach Centrów Zdrowia 75 jest idealną okazją do wprowadzenia usługi składającej się na kompleksową opiekę farmaceutyczną, czyli usługi Drobne Dolegliwości. W jej ramach farmaceuta może udzielić pacjentowi udokumentowanej porady zdrowotnej w przypadku drobnych schorzeń o łagodnym i umiarkowanym przebiegu, a nawet samodzielnie zaproponować leczenie.
Jakie działania udało Ci się podjąć w celu uwzględnienia farmaceutów w działalności Centrów Geriatrycznych?
Marta Trafidło: Jestem farmaceutą z kilkunastoletnim stażem pracy w zawodzie. Uprawnienia i możliwości zawodowe farmaceutów oraz cyfryzacja w zakresie Ochrony Zdrowia od zawsze są mi szczególnie bliskie. Mam w tym obszarze jako osoba indywidualna pewne osiągnięcia. Po informacji od Karoliny Wotlińskiej-Pełki bardzo zainteresowała mnie ta inicjatywa. Rzeczywiście w dobie starzejącego się społeczeństwa jest to ważna sprawa. Mamy niedobory kadr medycznych. Farmaceuci nie zawsze chcą pracować w aptekach i szukają innych możliwości, w których mogliby realizować się zgodnie ze swoim wykształceniem, w oderwaniu od typowego handlu, z jakim mają do czynienia w aptece czy punkcie aptecznym.
Początki tej Interwencji Poselskiej miały miejsce w listopadzie ubiegłego roku, kiedy to w wirtualnych rozmowach w większym gronie, na temat możliwości pozaaptecznych farmaceutów, zaproponowałam, że jeśli zajdzie taka potrzeba, mogę się umówić do Pani Poseł na rozmowę.
Po publikacji ustawy o szczególnej opiece farmaceutycznej stwierdziłyśmy z Karoliną (mgr farm. Karolina Wotlińska-Pełka przyp. red.), że to jest to tak ważny temat, który nie może czekać na po wyborach i jest to coś, o co warto zawalczyć już teraz. Wskazałam, że spróbuję w tym temacie postarać się o spotkanie z Panią Poseł. Była kampania wyborcza, więc warunki ciut utrudnione. Po wymianie korespondencji z Biurem Poselskim zostałam poproszona o napisanie w skrócie maila zawierającego najważniejsze kwestie.
Kolejna wymiana wiadomości spowodowała, że Szanowna Pani Poseł zdecydowała się na wysłanie w tej sprawie Interwencji Poselskiej do Ministerstwa Zdrowia, w załączniku dodając moje materiały. W mailu przesłanym do Biura Poselskiego wspomniałam, m.in. o wypracowanych już formularzach do usług Opieki Farmaceutycznej, nad ucyfrowieniem, których pracuję wspólnie z mgr farm. Igorem Baranem już od jakiegoś czasu.
Czy Ministerstwo Zdrowia zareagowało już w jakiś sposób na Twoje działania?
Marta Trafidło: Jeszcze nie, ale jestem w stałym kontakcie z Panią Poseł i Jej Biurem Poselskim. Dopiero co skończyła się kampania wyborcza, formuje się nowy Rząd. Jest małe zamieszanie obecnie. Jednak myślę, że odpowiedź, mam nadzieję pozytywna, przyjdzie stosunkowo szybko.
Serdecznie dziękuję Ci za rozmowę i z niecierpliwością czekamy na odpowiedź Ministerstwa Zdrowia i rozwój całej sytuacji.
©MGR.FARM
