4 września 2023 roku Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o szczególnej opiece geriatrycznej. Jednym z jej głównych założeń było uruchomienie w całej Polsce Centrów Zdrowia 75+. Według założeń ustawy miałoby ich powstać ok. 300. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2024 roku. Do połowy marca, wojewodowie mieli czas, aby przygotować wojewódzkie plany działania szczególnej opieki geriatrycznej. To na ich podstawie miałaby powstać mapa Centrów Zdrowia 75+, a także określone zapotrzebowanie kadrowe.
Jednak Ministerstwo Zdrowia poinformowało naszą redakcję, że do dnia dzisiejszego żaden z takich planów nie został zatwierdzony. W kuluarach mówi się o wielu przyczynach takiego stanu rzeczy. Wśród najważniejszych należy wymienić problemy z finansowaniem całego przedsięwzięcia, a także kłopoty z przygotowaniem odpowiedniej kadry medycznej. Czy rozwiązaniem tego drugiego problemu mogłoby by być uwzględnienie w tym przedsięwzięciu farmaceutów?
- Czytaj także: Centra Zdrowia 75+ bez farmaceutów? jest inicjatywa…
Centra Zdrowia 75+ mają za zadanie przemodelować opiekę geriatryczną
Centra Zdrowia 75+ to miejsca, w których osoby w starszym wieku mają zostać objęte pełną opieką. Zakładają one, że seniorzy będą mogli liczyć na kompleksową opiekę lekarską oraz na konsultację z innymi specjalistami. Centra te mają przemodelować geriatrię w stronę podejścia środowiskowego, w którym świadczenia medyczne realizowane są w pobliżu miejsca zamieszkania seniora. Mają one być dostępne dla każdego seniora powyżej 75. roku życia, a decyzję o jego skierowaniu do Centrum podejmie lekarz podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie przeprowadzonych badań diagnostycznych.
Zgodnie z założeniami ustawy na Centra Zdrowia 75+ miałyby się składać:
- poradnia konsultacyjna
- zespół opieki dziennej
- zespół opieki domowej
Maksymalny czas na korzystanie ze świadczeń dziennego ośrodka opieki geriatrycznej nie będzie mógł przekroczyć 12 tygodni w roku. Cele tworzonej szczególnej opieki geriatrycznej to: m.in. zachowanie możliwie największej sprawności funkcjonalnej i samodzielności seniorów, zagwarantowanie działań profilaktycznych i promocji zdrowia, a także zapewnienie wsparcia psychologicznego.
Kiedy powstaną Centra Zdrowia 75+?
Ustawa o szczególnej opiece geriatrycznej, na mocy której miałyby powstać Centra Zdrowia 75+ weszła w życie 1 stycznia 2024 roku. Na jej podstawie w pierwszej połowie marca, wojewodowie powinni opracować plany uruchomienia poszczególnych placówek. Do dnia dzisiejszego tego nie zrobili. Dlaczego? Ministerstwo Zdrowia nie wydało ani jednego rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Samorządy chociażby nie wiedzą nic na temat wymagań lokalowych, jakie muszą spełnić. Ponadto, brak jest uregulowań prawnych dotyczących finansowania całego przedsięwzięcia. Mówi się o pozyskaniu pieniędzy z Funduszu Medycznego. Jednak ani ustawa o ww. Funduszu, ani ustawa o szczególnej opiece geriatrycznej, nie określa tego w żaden sposób.
Od 1 stycznia mimo, że ustawa o szczególnej opiece geriatrycznej obowiązuje, to nie jest ona w żaden sposób realizowana. Oprócz planów działania szczególnej opieki geriatrycznej opracowanych przez wojewodów, do końca marca miała powstać również Krajowa Rada, której zadaniem było doradzanie ministrowi zdrowia ws. funkcjonowania Centrów. Rada do dnia dzisiejszego nie została powołana. Ponadto, do końca czerwca lekarze POZ powinni ocenić, którzy z seniorów kwalifikują się do opieki przez Centra. Centra, które jeszcze nie powstały…
Na drugim biegunie problemy kadrowe
Innym problemem, który skutecznie uniemożliwia rozpoczęcie prac nad uruchomieniem Centrów Zdrowia 75+ są braki kadrowe. Zgodnie z ustawą w całym kraju powinno powstać ok. 300 tego typu miejsc. Do każdego powinien zostać przypisany jeden lekarz geriatra, pielęgniarki, fizjoterapueci oraz psycholog. Problemem, aby spełnić te wymagania mogą okazać się braki kadrowe w służbie zdrowia. Przykładowo lekarzy geriatrów w całej Polsce jest ok. 560. Trudno byłoby im opuścić swoje dotychczasowe miejsca pracy, aby świadczyć usługi w Centrach Zdrowia 75+.
Potrzebne zmiany w ustawie
Ze względu na zaistniałe problemy, konieczne będzie znowelizowanie ustawy o szczególnej opiece geriatrycznej. Taką informację przekazał naszej redakcji resort zdrowia. Jednocześnie ministerstwo poinformowało o powołaniu zespołu do spraw organizacji profilaktyki i opieki zdrowotnej dla osób starszych. Jego celem jest opracowanie zmian, które pozwolą na wdrożenie zapisów ustawy o szczególnej opiece geriatrycznej w życie.
– Zakres ewentualnych zmian lub wprowadzenie konkretnych rozwiązań, które będą wdrażane przy nowelizacji ustawy, zostaną poddane szczegółowej analizie przez tworzony Zespół do spraw organizacji profilaktyki i opieki zdrowotnej dla osób starszych. Aktualnie zarządzenie w tej sprawie jest na etapie ostatecznej akceptacji i niebawem zespół rozpocznie prace – poinformowało naszą redakcję Ministerstwo Zdrowia
Czy farmaceuci okażą się “kołem ratunkowym”?
Zapowiadane prace nad ustawą dają także możliwość uwzględnienia w niej farmaceutów. Zabiega o to Częstochowska Okręgowa Izba Aptekarska, która pod koniec maja wystosowała do Ministerstwa Zdrowia petycję. Apeluje w niej o umożliwienie farmaceutom przeprowadzania świadczeń z zakresu koncyliacji lekowych.
– Postulowane zmiany uzasadnia fakt, że koncyliacja lekowa to formalny proces uzgadniania listy leków, w ramach którego personel medyczny prowadzi dialog z pacjentem oraz między sobą w celu zapewnienia dokładnych i pełnych informacji o farmakoterapii podczas przekazywania opieki nad pacjentem (…) Farmaceuta kliniczny posiada kwalifikacje do sprawowania nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii oraz prowadzenia działalności profilaktycznej i działalności na rzecz promocji zdrowia zgodnie z aktualnym stanem wiedzy. Powyższe kwalifikacje wpisują się w cele szczególnej opieki geriatrycznej, przede wszystkim w zakresie koncyliacji lekowych, ale w innych obszarach tj. zapewnienie działań profilaktycznych i promocji zdrowia dostosowanych do potrzeb osób uprawnionych, w tym mających na celu zapobieganie ich niepełnosprawności i niesamodzielności oraz zapewnienie edukacji zdrowotnej pacjentom centrum oraz ich opiekunom
Zgodnie z ustawą, koncyliacje lekowe powinni przeprowadzać lekarze geriatrzy. Niestety ich zasób nie jest wystarczający, aby zaspokoić potrzeby funkcjonowania Centrów Zdrowia 75+. W związku z powyższym wykorzystanie wiedzy i kompetencji farmaceutów wydaje się być optymalnym rozwiązaniem. Czy po raz kolejny farmaceuci uratują pomysł Ministerstwa Zdrowia?
© MGR.FARM
