Nadmierne stosowanie antybiotyków w hodowli zwierząt i przy uprawie warzyw okazuje się szkodliwe dla środowiska i społeczeństwa. Bakterie odporne na antybiotyki mogą być także przenoszone przez osoby podróżujące za granicę, gdzie stosowany jest chętnie taki rodzaj leczenia.
– Wzrost odporności wśród bakterii na antybiotyki jest spowodowany ich nadużywaniem. Lekarze w chwili obecnej nie mają dokładnej i szybkiej metody określenia antybiotykooporności, ale także przyczyny, czyli rozróżnienia, czy mamy do czynienia z wirusem czy bakterią w przypadku danego pacjenta. W związku z tym są zmuszeni do leczenia z przewidywania i nie są dokładnie pewni, co jest przyczyną danej jednostki chorobowej. Często to pacjenci są przyczyną występowania antybiotykooporności, gdyż wymuszamy na lekarzu zastosowanie antybiotyku, ponadto nie stosujemy się do zaleceń lekarskich i przerywamy antybiotykoterapię w trakcie jej trwania. Kolejną przyczyną jest ogólnośrodowiskowe nadużywanie antybiotyków w weterynarii. Mięso, które spożywamy, często zawiera antybiotyki, są one stosowane wśród zwierząt, wobec czego problem narasta – twierdzi Miron Tokarski z Genomtec.
Według danych ECDC Polska pod względem ilości zażywanych dziennie antybiotyków na 1000 mieszkańców plasuje się na ósmym miejscu w Europie. W kraju spożywa się dziennie 26 antybiotyków, podczas gdy średnia w Europie od kilku lat utrzymuję się na poziomie 22 antybiotyków. Jak wynika z danych ECDC rzadziej antybiotyki w naszym kraju stosuję się w szpitalach niż po wizycie u lekarza w przychodni. Efektem takiego spożycia jest wzrost zakażeń choćby bakteriami E.coli czy gronkowca, których liczba niemal w całej Unii powoli wzrasta.
Jak wynika z prognoz Europejskiego Towarzystwa Mikrobiologii Klinicznej i Chorób Zakaźnych (ESCMID) bakterie odporne na antybiotyki mogą już za 10 lat powodować ponad 1 mln zgonów ludzi rocznie, a do 2050 roku liczba ta może wzrosnąć nawet do 10 mln rocznie.
Już teraz możemy obserwować w Polsce wzrost opornych na antybiotyki bakterii. Według Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów (KORLD) w Polsce w 2011 roku mieliśmy jeden przypadek zakażenia antybiotykoodpornym drobnoustrojem Escherichia coli NDM, w 2012 roku były to cztery przypadki, a w 2016 r. już ponad 1480.
Problem z nadmiernym stosowaniem antybiotyków próbuje rozwiązać Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), które ogłosiło 18 listopada Europejskim Dniem Wiedzy o Antybiotykach. W Polsce organem przekazującym informacje na temat szkodliwości stosowania antybiotykoterapii jest Ministerstwo Zdrowia, które uruchomiło Narodowy Program Ochrony Antybiotyków. Celem obu kampanii jest informowanie o szkodliwości stosowania leków bez konsultacji z lekarzem.
