W odpowiedzi na interpelację posła Adama Andruszkiewicza dotyczącą wycofania trzech serii leku Atram, który został pomieszany z lekiem psychotropowym, jakie miało miejsce na początku września, Krzysztof Łanda wyjaśnił krok po kroku przebieg wydarzeń.
Podmiotem odpowiedzialnym oraz wytwórcą produktu leczniczego ATRAM jest Zentiva k.s., Republika Czeska, a co za tym idzie przedmiotowy produkt leczniczy został wyprodukowany w zakładzie produkcyjnym zlokalizowanym na terenie Republiki Czeskiej. Tym samym organem nadzorującym tego wytwórcę jest czeski organ kompetentny.
– Należy podkreślić, że Główny Inspektor Farmaceutyczny przekazał informację o wycofaniu określonych serii produktu leczniczego ATRAM w związku z prawdopodobieństwem wystąpienia mix-up (pomieszania) produktów leczniczych do czeskiego organu kompetentnego, albowiem do pomyłki (pomieszania) doszło w zakładzie produkcyjnym znajdującym się poza granicami Polski – wyjaśnia Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia. – W związku z powagą zdarzenia Główny Inspektor Farmaceutyczny jest w stałym kontakcie z czeskim organem kompetentnym, celem uzyskania szczegółowych informacji dotyczących prowadzonego dochodzenia u czeskiego wytwórcy, gdyż z oczywistych względów tylko tam na miejscu można ustalić prawdopodobne przyczyny tej pomyłki.
Jednocześnie Krzysztof Łanda zaznacza, że z ostatnich informacji przesłanych w dniu 20 września 2016 r. do GIF z czeskiego organu kompetentnego wynika, iż inspekcja u czeskiego wytwórcy Zentiva k.s. miała miejsce w dniu 12 września 2016 r. Jednakże z uwagi na konieczność analizy obszernej dokumentacji przedmiotowa inspekcja nie została jeszcze zakończona. Dalsze informacje w sprawie oraz raport z inspekcji zostanie przesłany do Głównego Inspektora Farmaceutycznego po zakończeniu postępowania.
– Działania podejmowane w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym w przedmiotowej sprawie były zgodne z obowiązującymi procedurami oraz przepisami prawa – zaznacza Łanda. – Ponadto, należy podkreślić, iż dochodzenie prowadzone przez czeski organ kompetentny wobec wytwórcy czeskiego: Zentiva k.s. jest nadal w toku.
Jak zatem wyglądał przebieg wydarzeń związanych z wycofaniem leku Atram innych firmy Zentiva k.s. na początku miesiąca?
W dniu 16 sierpnia 2016 r. w godzinach popołudniowych do kancelarii Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego wpłynęło pismo, dotyczące decyzji własnej przedstawiciela podmiotu odpowiedzialnego o wycofaniu z obrotu produktu leczniczego: NEUROL 0,25 (Alprazolamum) 0,25 mg, tabletki, seria: 2011215, data ważności: 30.11.2017, podmiot odpowiedzialny: Zentiva k.s., Republika Czeska. Decyzja została podjęta w związku reklamacją z hurtowni farmaceutycznej. W oryginalnie zapakowanym pakiecie ww. produktu NEUROL 0,25 zostało zidentyfikowane opakowanie produktu leczniczego ATRAM 12,5 (Carvedilolum) 12,5 mg, tabletki, numer serii: 2561215, data ważności: 30.11.2017 (opakowanie jednostkowe). Powyższy przypadek dotyczył tylko 2 opakowań zaś błąd został wykryty na poziomie hurtowni farmaceutycznej. Wobec powyższego firma zawnioskowała o prewencyjne wycofanie z obrotu produktu leczniczego: NEUROL 0,25 (Alprazolamum) 0,25 mg, tabletki, numer serii: 2011215. Jednocześnie firma we wniosku o wycofanie produktu leczniczego NEUROL przekazała informację, że po otwarciu opakowania produktu leczniczego ATRAM, 0,25 mg, numer serii: 2561215, data ważności: 30.11.2017 okazało się, że zawiera ono blistry NEUROLU numer serii: 2011215, data ważności: 30.11.2017. Przedstawiciel podmiotu odpowiedzialnego poinformował, że nie stwierdzono odchyleń podczas czynności sprawdzenia czystości linii, procesu pakowania, sprawdzenia zapisów serii. Ponadto kontroli poddano próby archiwalne, które są zgodne z wymaganiami. Najbardziej prawdopodobną przyczyną wg przedstawiciela podmiotu odpowiedzialnego był błąd operatora jednakże wytwórca ww. produktów leczniczych wykluczył możliwość wystąpienia mix-up w prowadzonym procesie pakowania.
W związku z wątpliwościami do jakiego pomieszania produktów leczniczych doszło oraz braku proponowanych działań ze strony podmiotu odpowiedzialnego wobec produktu leczniczego ATRAM, pracownik Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego skontaktował się z osobą reprezentującą przedstawiciela podmiotu odpowiedzialnego o szczegółowe wyjaśnienia. Korespondencja z dnia 16 sierpnia 2016 r., poza wskazaniem daty ważności dla serii produktu leczniczego Atram oraz dystrybucji serii 2011215 produktu leczniczego Neurol, nie wnosiła dodatkowych, istotnych informacji w sprawie. Należy podkreślić, że na tym etapie nie dostarczono również zdjęć, które mogłyby zwizualizować zaistniała sytuację.
W związku z powyższym, zgodnie z wnioskiem przedstawiciela podmiotu odpowiedzialnego, w dniu 16 sierpnia 2016 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny wydał decyzję nr 25/WC/2016 wycofującą z obrotu wskazaną serię produktu leczniczego NEUROL.
Wobec zapewnień podmiotu odpowiedzialnego o braku ryzyka dla pacjenta wynikającego ze stosowania produktu leczniczego ATRAM o numerze serii: 2561215, oraz braku przesłanek na temat istnienia realnego zagrożenia dla zdrowia publicznego spowodowanego zgłoszoną wadą jakościową, Główny Inspektor Farmaceutyczny nie miał podstaw do wydania decyzji o wycofaniu z obrotu produktu leczniczego ATRAM, a tym bardziej do wycofania go z poziomu pacjenta.
Jednak mimo braku informacji od podmiotu odpowiedzialnego oraz rekomendacji do podejmowania działań wobec produktu leczniczego ATRAM, do czasu wyjaśnienia wątpliwości, Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją nr 6/WS/2016 wstrzymał w obrocie produkt leczniczy ATRAM, 12,5 (Carvedilolum) 12,5 mg, tabletki, numer serii: 2561215, data ważności: 30.11.2017., celem dokładnego wyjaśnienia sprawy.
W toku postępowania wyjaśniającego podmiot odpowiedzialny zobowiązał się do przekazania analizy ryzyka dla produktu leczniczego ATRAM 12,5 mg oraz w uzgodnieniu z Globalnym Quality Sanofi oraz Dyrekcją Jakości w Wytwórni Zentiva zobowiązał się do przekazania raportu z działań wyjaśniających przeprowadzonych dla produktu Atram.
W dniu 23 sierpnia 2016 r. do kancelarii Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego wpłynęła ocena ryzyka dla produktu Atram 12,5 mg o numerze serii 2561215. Informacje zawarte w ww. dokumencie budziły wątpliwości. Należy podkreślić, że w ocenie podmiotu odpowiedzialnego/wytwórcy na podstawie przedstawionej analizy ryzyka nie należało spodziewać się ryzyka pomieszania produktu leczniczego NEUROL o numerze serii 2011215 z produktem leczniczym ATRAM, numer serii: 2561215. Z tego powodu Spółka nie zalecała żadnych działań w stosunku do partii 2561215 produktu leczniczego ATRAM.
W dniu 31 sierpnia 2016 r. do GIF wpłynął wniosek przedstawiciela podmiotu odpowiedzialnego o ponowne dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego ATRAM, numer serii: 2561215. Hipotezę o błędzie na poziomie wytwarzania zdawały się wykluczać oświadczenia ww. podmiotu i dostarczona przez Sanofi-Aventis sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie analiza ryzyka wystąpienia pomieszania z dnia 31 sierpnia 2016 r. Na tej podstawie wnioskowała do GIF o zwolnienie do obrotu wstrzymanej serii ATRAMU. Innymi słowy, firma zapewniała, że nie doszło do błędów na etapie produkcji w fabryce Zentivy w Republice Czeskiej i w związku z niewielką, jej zdaniem, skalą problemu – wnosiła o przywrócenie wstrzymanej serii na rynek.
Główny Inspektor Farmaceutyczny nie miał podstaw, aby podważać wiarygodność oświadczenia firmy, ale nie zaprzestał postępowania wyjaśniającego i zwrócił się do swojego odpowiednika w Czechach o wykluczenie możliwości pomieszania dwóch preparatów w fabryce Zentivy w Czechach.
W dniu 6 września 2016 r. do Głównego Inspektora Farmaceutycznego wpłynęła informacja w systemie Rapid Alert z organu kompetentnego z Czech dotycząca wycofania z obrotu nw. produktów leczniczych dystrybuowanych na rynku polskim:
– ATRAM 12,5 (Carvedilolum), 12,5 mg, tabletki, nr serii: 2561215, data ważności: 11.2017;
– ATRAM 12,5 (Carvedilolum), 12,5 mg, tabletki, nr serii: 2510216, data ważności: 01.2018;
– ATRAM 6,25 (Carvedilolum), 6,25 mg, tabletki, nr serii: 2010216, data ważności: 01.2018;
– ENDIEX/12 (Nifuroxazidum), nr serii: 2020116, data ważności: 12.2017;
– SIMVACARD 10 (Simvastatinum), 10 mg, tabletki powlekane, nr serii: 3010116, data ważności: 12.2018;
– ENDIEX (Nifuroxazidum), 200 mg, kapsułki twarde, nr serii: 2020116, data ważności: 12.2017;
– ZOXON 2 (Doxazosinum), 2 mg, tabletki, nr serii: 3510216, data ważności: 01.2019;
– Chlorprothixen Zentiva (Chlorprothixeni hydrochloridum), 50 mg, tabletki powlekane, nr serii: 3600216, data ważności: 01.2019.
Powodem wycofania było prawdopodobieństwo wystąpienia mix-up w przedmiotowych produktach leczniczych. Z informacji przekazanych w komunikacie Rapid Alert wynikało, iż nie można wykluczyć prawdopodobieństwa pomieszania tabletek w blistrach (ww. serie produktu leczniczego: ATRAM) oraz wystąpienia mix-up w przypadku blistrów w opakowaniach zewnętrznych (pozostałe ww. produkty lecznicze).
W związku z powyższym organ kompetentny w Czechach wycofał z poziomu pacjenta wskazane produkty lecznicze z listy A załączonej do komunikatu Rapid Alert (w przypadku Polski sytuacja dotyczy ww. serii produktu leczniczego ATRAM) oraz wycofał produkty lecznicze z listy B z poziomu hurtowego i detalicznego (w przypadku rynku polskiego pozostałe ww. produkty lecznicze).
Mają na uwadze powyższe, Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzjami nr 29/WC/2016 oraz 30/WC/2016 z dnia 6 września 2016 r. wycofał z obrotu ww. produkty lecznicze. Główny Inspektor Farmaceutyczny, na podstawie uzyskanych informacji z czeskiego ostrzeżenia, oraz aktualnych informacji od firmy Sanofi, dokonał ponownej analizy ryzyka z której wynikało, że mimo jednostkowego niewielkiego medycznego zagrożenia dla pacjenta – skala pomieszania jest trudna do oszacowania i przyczyna wystąpienia wady (zakładany sabotaż pracownika) – kwalifikuje sytuację jako „poważne zagrożenie zdrowia publicznego”. Ze względu na trudną do określenia skalę zjawiska ocena ryzyka uprawniała do zastosowania wyjątkowego trybu – wycofania z poziomu pacjenta w przypadku produktu leczniczego ATRAM.
Wobec powyższego GIF zdecydował o wycofaniu z poziomu pacjenta produktu leczniczego: ATRAM 12,5 (Carvedilolum), 12,5 mg, tabletki, nr serii: 2561215, data ważności: 11.2017, ATRAM 12,5 (Carvedilolum), 12,5 mg, tabletki, nr serii: 2510216, data ważności: 01.2018, ATRAM 6,25 (Carvedilolum), 6,25 mg, tabletki, nr serii: 2010216, data ważności: 01.2018, podmiot odpowiedzialny: Zentiva k.s., Republika Czeska.
Równocześnie na stronie Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego ukazał się komunikat w przedmiotowej sprawie o następującej treści:
[i]„W związku z pomieszaniem na linii produkcyjnej w Republice Czeskiej blistrów produktów leczniczych Neurolu (lek psychotropowy), które zostały umieszczone w opakowaniach Atramu (lek kardiologiczny) istnieje niebezpieczeństwo zażycia leku psychotropowego przez pacjentów kardiologicznych. W związku z powyższym zwracam się z prośbą o zwrot leku Atram.”.[/i]
W dniu 7 września 2016 r. GIF wydał obwieszczenie informujące o możliwości zwrotu wskazanych serii produktu leczniczego ATRAM do apteki. Obwieszczenie wydane było zgodnie z art. 121 ust 3b ustawy Prawo farmaceutyczne, tj. w razie uzasadnionego podejrzenia wady jakościowej stanowiącej poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego w razie uznania, że produkt leczniczy wydano już pacjentom, GIF w terminie 24 godzin wydaje obwieszczenie w celu poinformowania o możliwości zwrotu produktu leczniczego do apteki.
W dniu 8 września 2016 r. w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym odbyło się robocze spotkanie z przedstawicielami firmy Sanofi dotyczące wycofania z obrotu 3 serii produktu leczniczego Atram, tabletki, 12mg, seria: 2561215, Atram 12,5, tabletki, 12mg, seria: 25102216, Atram 6,25, tabletki, 6,25mg, seria: 2010216. W spotkaniu uczestniczył Główny Inspektor Farmaceutyczny, rzecznik GIF, przedstawiciel Naczelnej Izby Aptekarskiej oraz przedstawiciel Ministerstwa Zdrowia. Celem spotkania było wypracowanie procedury dotyczącej zwrotu produktu leczniczego Atram przez pacjentów do aptek oraz zwrotu leku do hurtowni.
W dniu 9 września 2016 roku na stronie Ministerstwa Zdrowia ukazał się komunikat dla pacjentów dotyczący wycofanych serii leku ATRAM.
Źródło: sejm.gov.pl
