Farmaceuto! Czy dobrze odczytujesz stężenia etanolu na recepcie?

19 października 2018 08:37

W związku z licznymi wątpliwościami odnośnie prawidłowego wykonania recept zawierających w swoim składzie etanol, Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Farmacji Aptecznej – dr n. farm. Monika Zielińska-Pisklak – wyjaśnia jak poprawnie postępować w takich sytuacjach…

Zjawisko kontrakcji, czyli rozpuszczalność cieczy w cieczy (etanolu w wodzie) skutkuje zmniejszeniem objętości. (fot. Shutterstock)

Nieprawidłowości dotyczące wykonania leków recepturowych zawierających w swoim składzie etanol (roztwory do użytku zewnętrznego) dotyczą najczęściej błędnego odczytania stężenia etanolu na recepcie lub etanolu pro receptura dostępnego w aptece.

W przypadku jeśli na recepcie widnieje zapis:


  • „70% Spir. Vini” wówczas przyjmujemy, że osobie ordynującej chodziło o % wagowy (m/m), czyli liczbę gramów etanolu czystego na 100 g roztworu;
  • „70° Spir. Vini” wówczas przyjmujemy, że osobie ordynującej chodziło o % objętościowy (v/v), czyli liczbę ml etanolu czystego na 100 ml roztworu. Procent objętościowy etanolu można zapisać również „70% (v/v) Spir. Vini” (FP VI, str. 29, w załączeniu).

Podsumowując wg tablic etanolowych (nr str. 793 – 802, FP X):


  • etanol 70% (m/m) zawiera 70,00 g czystego etanolu w 100,00 g roztworu,
  • etanol 70° lub 70% (v/v) zawiera 62,39 g czystego etanolu w 100,00 g roztworu.

Wynika stąd, że roztwór etanolu 70° lub 70% (v/V) jest roztworem bardziej rozcieńczonym niż roztwór etanolu 70% (m/m).

W związku z tym, nie można sporządzić roztworu etanolu 70% (m/m) z roztworu etanolu 70° lub 70% (v/v), możliwa jest natomiast sytuacja odwrotna tj. poprzez odpowiednie rozcieńczenie roztworu etanolu 70% (m/m) można otrzymać roztwór etanolu 70° lub 70% (v/v).

Przykładowe przeliczenie wg tablic z FP X (dotyczy otrzymania 100,00 g roztworu etanolu 70° lub 70% (v/v) z roztworu etanolu 70% (m/m)):

(100 X 62,39) 770,00 = 89,13 g – ilość roztworu etanolu 70% (m/m) w gramach, którą należy odważyć i uzupełnić wodą do 100,00 g, aby uzyskać 100,00 g roztworu etanolu 70° lub 70% (v/v).

Powodem wspomnianych różnic i konieczności wykonywania odpowiednich przeliczeń jest zjawisko kontrakcji, czyli rozpuszczalność cieczy w cieczy (etanolu w wodzie) i związane z tym zjawisko zmniejszenia objętości.

– Pragnę również Państwa uczulić, aby przed przystąpieniem do sporządzenia roztworu etanolowego dokładnie sprawdzać stężenie etanolu pro receptura dostępnego w aptece, bowiem etanol pochodzący od różnych producentów różni się czasami stężeniem. Dodatkowo producenci etanolu pro receptura podają jego stężenie albo w procentach masowych (% lub % m/m) i/lub w procentach objętościowych, czyli stopniach (° lub % v/v), co może również stanowić przyczynę pomyłek – pisze dr n. farm. Monika Zielińska-Pisklak.

Ekspertka informuje też, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do prawidłowego stężenia etanolu (brak oznaczenia lub „°”, oznaczenie nieczytelne/niepełne itp.) należy skontaktować się z osobą ordynującą lek i umieścić na rewersie recepty prostą adnotację z informacją na temat stężenia etanolu użytego po konsultacji z lekarzem.

Źródło: NIA[/url]

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Łamanie zakazu łączenia hurtu i detalu Łamanie zakazu łączenia hurtu i detalu

Stowarzyszenie Leki Tylko z Apteki, jedną z patologii rynku farmaceutycznego upatruje w łączeniu hur...

Dyżury aptek w Pleszewie mają być 24-godzinne Dyżury aptek w Pleszewie mają być 24-godzinne

Niedawno Wojewoda Wielkopolski Zbigniew Hoffman orzekł, że uchwała w sprawie ustalenia pracy aptek w...

Zapisy do neurologa w aptece? Zapisy do neurologa w aptece?

Jedna z biłgorajskich aptek prowadziła zapisy do neurologa. Kiedy pacjent zapytał o możliwość umówie...