Minął już ponad rok od wejścia w życie przepisów nowelizujących Prawo farmaceutyczne w zakresie dotyczącym funkcjonowania aptek, tzw. Apteki dla Aptekarza 2.0. Przepisów wprowadzonych przez poprzedni rząd tzw. wrzutką poselską, której niekonstytucyjność potwierdził jednogłośnie 18 września br. Trybunał Konstytucyjny. O cofnięcie nowelizacji i rozpoczęcie rozmów o uregulowaniu rynku aptek wielokrotnie apelowali przedsiębiorcy.
– Skutki AdA 2.0 godzą przede wszystkim w bezpieczeństwo i komfort pacjentów. Spadająca liczba aptek, będąca konsekwencją przeregulowania rynku, wprost przekłada się na mniejszą konkurencyjność, wyższe ceny leków i ich gorszą dostępność. Apteki się zamykają, a w ich miejsce nie powstają nowe. Koszt otwarcia apteki przewyższa możliwości finansowe przeciętnego tzw. indywidualnego farmaceuty, a AdA 2.0, uderzając bezpośrednio w sieci apteczne, zahamowała możliwość rozwoju franczyzy na rynku aptecznym – tłumaczy Rafał Dutkiewicz, Prezes Pracodawców RP.
Zdaniem organizacji wbrew opinii kreowanej przez część środowiska aptekarskiego, polski rynek apteczny jest rozdrobniony i konkurencyjny. Dominuje na nim polski kapitał oraz małe i średnie przedsiębiorstwa rodzinne. Regulacje AdA 2.0 wprowadzone pod pozorem ochrony zdrowia publicznego godzą w interesy farmaceutów – właścicieli tych przedsiębiorstw. Zahamowanie rozwoju rynku w efekcie nowelizacji w dłuższej perspektywie znacząco zredukuje też inwestycje w opiekę farmaceutyczną. Jej rozwój jest naturalnym kierunkiem w innych krajach europejskich.
Minister zdrowia Izabela Leszczyna na początku października zapowiadała, że nad nowelizacją ustawy „Apteki dla Aptekarza” 2.0 pracuje Główny Inspektorat Farmaceutyczny. Z końcem miesiąca miał on przedstawić projekt zmian. Jak ustaliła redakcja DGP, GIF właśnie rozpoczął prace legislacyjne z upoważnienia Minister Zdrowia. Kolejną wyczekiwaną informacją pozostaje zatem termin projektu ustawy przedstawionego przez GIF rozwiązującego restrykcyjne przepisy na rynku aptecznym.
Skutki „Apteki dla Aptekarza”
Nowelizację Prawa farmaceutycznego, „Apteka dla aptekarza” uchwalono w czerwcu 2017 r. Wprowadziła ona zasadę, w myśl której właścicielem otwierającej się apteki może być tylko farmaceuta lub spółka farmaceutów. Ustawa miała służyć zmniejszeniu stopnia nasycenia aptek w poszczególnych gminach i poza ograniczeniami własnościowymi, wprowadziła ograniczenia geograficzne i demograficzne dla nowych aptek.
W ocenie Pracodawców RP w efekcie polski rynek farmaceutyczny stał się jednym z najbardziej przeregulowanych w Europie. Jak pokazuje przykład innych krajów europejskich, takich jak Estonia czy Węgry, tam, gdzie występuje zjawisko nadmiernej regulacji, rynek aptek się nie rozwija, nie rozwijają się też usługi farmaceutyczne, a cierpią na tym pacjenci. W krajach z bardziej liberalnym podejściem farmaceuci odciążają lekarzy, realizując w aptekach podstawowe usługi medyczne, na czym zyskuje cały system ochrony zdrowia.
- Czytaj również: 400 gmin bez apteki? W ponad 200 nigdy ich nie było…
Zdaniem Pracodawców RP w Polsce od 2017 r. zamkniętych zostało 3000 aptek. W ponad 400 gminach nie ma ani jednej apteki. 2 mln pacjentów nie ma dostępu do apteki w swojej gminie. Te niepokojące statystyki będą jeszcze gorsze, jeśli przepisy AdA 2.0 pozostaną w mocy.
AdA i bezpieczeństwo lekowe
W debacie publicznej coraz częściej podnoszony jest też wątek bezpieczeństwa lekowego jako równoznacznego z militarnym w potencjalnych sytuacjach kryzysowych. Jak alarmują eksperci ds. obronności, ograniczenie dostępności aptek, a w efekcie dostępu do leków dla społeczeństwa, to bardzo skuteczna broń w konflikcie zbrojnym. Apteki, tak jak inne elementy systemu ochrony zdrowia, są cennym zasobem w czasie pokoju. W niespokojnym czasie zaś stają się kluczowe.
– W tej chwili statystycznie co dzień zamyka się w Polsce jedna apteka. Jeśli decydenci nie zatrzymają tego trendu spadkowego, uszczerbiony już teraz zasób w sytuacji kryzysowej nie będzie w stanie zabezpieczyć potrzeb zdrowotnych Polaków. Czas na działania prewencyjne jest teraz. Jeśli apteki mają stanąć na wysokości zadania w godzinie „0”, trzeba stworzyć odpowiednie otoczenie prawne, które zamiast hamować, będzie wspierało rozwój. Żeby aptekarze mogli służyć pacjentom, wydawać leki, realizować usługi opieki farmaceutycznej, z których pacjenci chętnie korzystają, muszą mieć gdzie pracować. Pozostawienie w mocy przepisów AdA 2.0 sprawi, że apteki dalej będą się zamykać, a w ich miejsce nie powstaną nowe – podkreśla Mariusz Kisiel, Prezes Związku Aptek Franczyzowych, Wiceprzewodniczący Platformy Aptecznej Pracodawców RP.
Powrót do praworządności?
Sama procedura uchwalenia AdA 2.0 w lipcu 2023 budziła kontrowersje. Przedsiębiorcy apteczni od początku alarmowali, że nowelizacja w formie wrzutki do ustawy zupełnie niezwiązanej z ochroną zdrowia, godzi w wartości konstytucyjne. Doszło wówczas do naruszenia szeregu standardów legislacyjnych. Pominięto ocenę skutków regulacji, nie przedłożeno uzasadnienia projektu. Nie było też konsultacji z Ministerstwem Zdrowia i Sejmową Komisją Zdrowia i konsultacji publicznych. Naruszono też zasady trzech czytań. Wątpliwości te potwierdził Trybunał Konstytucyjny uznając tryb uchwalenia przepisów AdA 2.0 za niezgodny z Konstytucją RP.
– Farmaceuci liczą na to, że obecny rząd udowodni szacunek do ich praw jako przedsiębiorców działających na polskim rynku zgodnie z literą prawa. Głęboko wierzymy, że hasło o przywracaniu praworządności nie pozostanie w sferze deklaracji. Wprowadzona w sposób pogwałcający wszelkie zasady legislacyjne AdA 2.0 powinna zniknąć z porządku prawnego tak szybko i skutecznie jak została przeprocedowana. To byłby ukłon w stronę i prawa, i sprawiedliwości – podkreśla Rafał Dutkiewicz.
- Czytaj również: Do sądu trafił pozew zbiorowy na „Aptekę dla Aptekarza 2.0”. Pada kwota 11,2 mld zł…
Przedsiębiorcy i aptekarze głośno apelują o cofnięcie przepisów AdA 2.0. Kolejnym krokiem winna być konstruktywna dyskusja nad uregulowaniem rynku farmaceutycznego. Koniecznie z poszanowaniem konstytucyjnych zasad ochrony praw i interesów podmiotów działających na tym rynku i w interesie pacjentów.
Źródło: ŁW/Pracodawcy RP
