„Raport – stan sanitarny kraju” powstaje w Głównym Inspektoracie Sanitarnym na podstawie informacji i materiałów nadesłanych przez państwowych wojewódzkich, powiatowych i granicznych inspektorów sanitarnych. Dokument zawiera wiele dotychczas niepublikowanych danych statystycznych wraz z omówieniem najistotniejszych zagadnień z zakresu działalności Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
W Raporcie znalazły się też dane na temat rynku suplementów diety. Nadzór sanitarny w zakresie bezpieczeństwa suplementów diety sprawowany przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z ustawowymi kompetencjami obejmuje zarówno produkcję jak i dystrybucję tych produktów. Nadzór sanitarny sprawowany jest m. in. poprzez kontrole planowe i interwencyjne, realizację planu pobierania próbek, szybką wymianę informacji w ramach systemu RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed), AAC (Administrative Assistance and Cooperation), a także przy współpracy z Państwową Inspekcją Farmaceutyczną (czytaj również: UOKiK nałożył 1,2 mln zł kary na Solgar. Klienci przepłacali za suplementy…).
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wraz z organami Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej przeprowadziły kontrole obiektów znajdujących się pod wspólnym nadzorem (hurtownie farmaceutyczne, apteki ogólnodostępne, punkty apteczne oraz sklepy zielarsko-medyczne). Zakres tematyczny kontroli obejmował najczęściej zagadnienia dotyczące: poprawności prezentacji i reklamy oferowanych do sprzedaży suplementów diety. Sprawdzano czy prezentacja i/lub reklama umożliwia odróżnienie suplementów diety od produktów leczniczych oraz monitorowano pozostawanie w obrocie produktów spełniających jednocześnie kryteria produktów leczniczych oraz produktów z grupy suplementów diety lub produktów zafałszowanych substancjami niedozwolonymi do stosowania w żywności (czytaj również: Edukacja i samokontrola podstawą zaufania do suplementów diety).
Kontrole wytwórców i dystrybutorów
Rejestr przedsiębiorców podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej wskazuje, że na terenie Polski funkcjonują 273 wytwórnie oraz 844 hurtownie suplementów diety. Wdrożone zasady dobrej praktyki higienicznej (GHP) i/lub dobrej praktyki produkcyjnej (GMP) miało 244 wytwórni suplementów diety oraz 609 hurtowni. Wdrożony system HACCP posiadało 235 zakładów produkcyjnych oraz 344 hurtowni suplementów diety.
W 2020 r. organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej skontrolowały:
- 120 obiektów, tj. 43,96% wytwórców funkcjonujących na terenie kraju;
- 189 obiektów obrotu hurtowego, tj. 22,39% ogółu obiektów obrotu hurtowego suplementów diety.
Dokonano oceny kompleksowej w 35 obiektach kontrolowanych – 11,72% obiektów ogółem, natomiast w przypadku hurtowni ocenie kompleksowej poddano 25 obiektów – tj. 2,96% obiektów hurtowych ogółem. Wyniki oceny stanu sanitarnego z wykorzystaniem arkusza oceny nie wykazały żadnych niezgodności z ustalonymi wymaganiami sanitarno-higienicznymi. Łączna liczba kontroli i rekontroli przeprowadzonych w 2020 r.we wszystkich obiektach produkcji i obrotu hurtowego suplementami diety wynosiła 849, w tym 154 kontrole
stanowiły kontrole interwencyjne.
W następstwie przeprowadzonych kontroli właściwe organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydały łącznie 136 decyzji administracyjnych, w tym 72 decyzje skierowano do hurtowni zajmujących się ich dystrybucją, a 64 do wytwórców suplementów diety. Ponadto organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydały łącznie 32 decyzje zakazujące wprowadzania do obrotu różnych produktów kwalifikowanych do grupy suplementów diety.
Jakość zdrowotna suplementów diety
W 2020 r. laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach badań środków spożywczych dokonały analiz laboratoryjnych 2206 suplementów diety, w tym:
- 1 773 produkcji krajowej,
- 282 z krajów członkowskich UE,
- 151 produktów z importu.
Kierunki badań oraz liczbę zbadanych próbek suplementów diety przedstawia Tabela 11.
Największy odsetek próbek zdyskwalifikowanych stanowiły produkty oceniane pod względem znakowania (68,18%). Nieprawidłowości w tym zakresie wykazano w 30 przypadkach badanych próbek (4 spoza UE, 5 z krajów UE, 21 produktów krajowych). Odsetek zakwestionowanych próbek w stosunku do wszystkich zbadanych oraz z podziałem na pochodzenie próbek produktów (krajowe, import, UE) przedstawiono w Tabeli 12.
Ponadto w 2020 roku Narodowy Instytut Leków w ramach umowy z Głównym Inspektoratem Sanitarnym dokonał analizy 55 suplementów diety pobranych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Badania prowadzone były w kierunku identyfikacji w suplementach diety niedeklarowanych aktywnych farmakologicznie substancji (syldenafilu, tadalafilu, wardenfilu, sybutraminy i ich analogów, winpocetyny, hupercyny, johimbiny), delta – 9-tetrahydrokannabinolu oraz substancji zabronionych z listy Światowej Agencji Antydopingowej (WADA). Spośród przebadanych próbek w jednym produkcie wykryto substancję niedozwoloną w żywności – sildenafil, natomiast w drugim produkcie stwierdzono obecność johimbiny (czytaj również: 7 niedozwolonych składników suplementów diety w Polsce).
Źródło: ŁW/GIS
