Kilka miesięcy temu Agencja ds. Żywności i Leków FDA (Food and Drug Administration) po raz pierwszy poinformowała, że brakuje leków na ADHD. Teraz dostawcy ostrzegają, że niedobory te mogą utrzymywać się przez cały rok. Ma to związek ze zwiększonym popytem i nowymi diagnozami (czytaj również: Amerykanie mają ogromny problem z brakiem leku na ADHD).
ADHD (Attention deficit hyperactivity disorder)
ADHD to to zaburzenie neurorozwojowe, charakteryzujące się nadmierną nieuwagą, nadpobudliwością i impulsywnością. Objawy ADHD wynikają z dysfunkcji wykonawczych, a rozregulowanie emocjonalne jest często uważane za główny objaw. U dzieci problemy z koncentracją mogą skutkować słabymi wynikami w nauce. Chociaż osoby z ADHD mają trudności ze skupieniem się na zadaniach, których wykonaniem nie są szczególnie zainteresowane, często są w stanie utrzymać niezwykle długi i intensywny poziom uwagi na zadaniach, które uważają za interesujące lub satysfakcjonujące [1].
Adderall
Najbardziej znanym lekiem na ADHD jest Adderall. Jest to mieszanina czterech soli amfetaminy, która stymuluje ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Lek jest ogólnie dobrze tolerowany i skuteczny w leczeniu objawów ADHD i narkolepsji. W dawkach terapeutycznych Adderall wywołuje efekty emocjonalne i poznawcze, takie jak euforia, zmiana popędu płciowego, zwiększona czujność i lepsza kontrola poznawcza. Znacznie zwiększone dawki Adderallu mogą natomiast upośledzać kontrolę poznawczą, powodować szybki rozpad tkanki mięśniowej, wywoływać ataki paniki lub psychozy, np. paranoję, urojenia czy halucynacje [2].
Wykupienie leku wymaga recepty, podaż jest ściśle monitorowana, a dystrybucja ograniczona.
Niedobory leków
Według FDA na rynku nie ma już niedoborów Adderallu, ale jego niedawne braki nadal mają wpływ na dostępność leków generycznych. FDA powiedziało ABC News, że niedobór zaczął się od opóźnienia ze strony producenta, który został już rozwiązany i jest teraz napędzany popytem. Jednak zwiększony popyt staje się paradoksalnie problemem. Sandoz Pharmaceuticals powiedział ABC News, że spodziewają się ograniczenia podaży przez cały 2023 rok [3].
– W tej chwili realizujemy bieżące zamówienia klientów, ale nie byliśmy w stanie zaspokoić zwiększonego popytu ze względu na początkową kwotę w 2023 r. przyznaną nam przez DEA (Drug Enforcement Administration). Złożyliśmy do DEA nasze prośby o zwiększenie jej w 2023 r., ale wniosek ten nie został spełniony na warunkach jakie zakładaliśmy – powiedział ABC News Leslie Pott, wiceprezes ds. korporacyjnych w firmie Sandoz. Każdego roku DEA ustala limit ilości substancji czynnej w substancjach kontrolowanych, które mogą być produkowane przez producentów.
Firma Teva powiedziała ABC News, że chociaż nie doświadczają obecnie problemów produkcyjnych, to nadal obserwują bezprecedensowy popyt, który może powodować okresowe opóźnienia dla niektórych aptek, a w konsekwencji pacjentów. Alvogen i Teva zgłosiły FDA, że przyczyną niedoborów leków jest wzrost popytu, podczas gdy Epic Pharma i US Pharma Windlas zgłosiły niedobór substancji aktywnej. Aurobindo Pharma i SpecGX przewidują problemy z zaopatrzeniem do kwietnia 2023 r., zgodnie z bazą danych o niedoborach [3].
Z czego wynika zwiększony popyt?
Raport CDC podaje, że liczba recept na leki pobudzające, które są stosowane głównie w leczeniu ADHD, wzrosła o ponad 11% wśród dorosłych w wieku 25-44 lat w pierwszym roku pandemii COVID-19. Znaczący wzrost zaobserwowano również w przypadku pacjentów w wieku dojrzewania – liczba recept wzrosła o ponad 8% dla osób w wieku 10-14 lat i o ponad 15% dla osób w wieku 15-19 lat [3].
Dr Anish Dube, przewodniczący Rady Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego ds. Dzieci, Młodzieży i ich Rodzin, powiedział ABC News, że wzrost liczby stawianych diagnoz ma związek ze zwiększeniem świadomości na temat ADHD.
– Myślę, że świadomość i wiedza są znacznie większe, a ludzie są częściej oceniani pod kątem ADHD, co może być przyczyną większej ilości diagnoz – mówi Dube.
Miliony amerykańskich dzieci są w trakcie leczenia Adderallem lub odpowiednikami. Najnowsze szacunki Centrum Kontroli i Ochrony Chorób podają, że ADHD zdiagnozowano u około 10% amerykańskich dzieci w wieku od 3 do 17 lat.
– Pozostawanie w bezruchu przez dłuższe okresy jest szczególnie trudne dla dzieci, uczęszczających do szkoły lub, co jest jeszcze trudniejsze, dla dzieci na lekcjach online – mówi Dube [3].
Co zrobić w przypadku braku leku dla Ciebie lub Twojego dziecka?
Rodzice, którzy mają trudności z uzyskaniem lekarstwa dla swojego dziecka i czują, że wyczerpali wszystkie opcje, powinni zadzwonić do farmaceuty lub lekarza, aby omówić plan.
– Przynajmniej tymczasowo możesz rozważyć inne opcje leczenia, aby pomóc sobie lub młodej osobie radzić sobie z tymi objawami – mówi Dube.
FDA twierdzi, że bacznie obserwuje sytuację i pracuje nad złagodzeniem ograniczeń w przypadku substancji pobudzających.
Literatura:
1. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). Arlington: American Psychiatric Publishing. 2013. pp. 59–65. ISBN 978-0-89042-555-8.
2. „Adderall- dextroamphetamine saccharate, amphetamine aspartate, dextroamphetamine sulfate, and amphetamine sulfate tablet”. DailyMed. Teva Pharmaceuticals USA, Inc. 8 November 2019. Archived from the original on 2 October 2019.
3.https://abcnews.go.com/Health/amid-shortage-generic-adderall-frustration-builds-demand-increases/story?id=98160584
©MGR.FARM
