REKLAMA
Magazyn mgr.farm

O zdrowotnych (i nie tylko) właściwościach pierników

17 grudnia 202015:00

Zbliżają się Święta Bożego Narodzenia, a to oznacza, że na naszych stołach bez wątpienia pojawią się pierniki. Okazuje się, że oprócz wyjątkowego smaku, mogą nam zaoferować o wiele więcej, o czym opowiada w wywiadzie na portalu kopalniawiedzy.pl Anna Kornelia Jędrzejewska.

Jak opowiada Jędrzejewska, historia pierników jako produktów leczniczych sięga już XVI wieku - świadczą o tym poradniki i kompendia medyczne (fot. Shutterstock).
Jak opowiada Jędrzejewska, historia pierników jako produktów leczniczych sięga już XVI wieku - świadczą o tym poradniki i kompendia medyczne (fot. Shutterstock).

Anna Kornelia Jędrzejewska jest muzealniczką, historyczką sztuki, edukatorką, a także piperatolożką – pod tym tajemniczym terminem, kryje się właśnie badaczka piernikarstwa. Współtworzyła ona także Muzeum Toruńskiego Piernika i jest autorką bloga Piernikarka.

Pierniki a zdrowie

Jak opowiada Jędrzejewska, historia pierników jako produktów leczniczych sięga już XVI wieku – świadczą o tym poradniki i kompendia medyczne. Ich zdrowotne właściwości chwalą także poeci: Fryderyk Hoffmann, odnosząc się do toruńskich pierników, miał mówić: „Zdrowszej ponad ów chleb, rozkoszniejszej strawy nie szukaj; w nim masz posiłek i w nim uzdrawiający lek”. Z kolei Jan Andrzej Morsztyn pisał: „Ty bez ogródki Przyśli nam wódki; A jeśli jeszcze dasz i piernika, Napiszęć na drzwiach: tu sławna aptyka”.

REKLAMA

Ciastka korzenne miały być, jak kontynuuje Jędrzejewska, pomocne w przypadku problemów trawiennych. Znana jest tu receptura na „Konfekt na biegunki obozowe pewny” z 1724 roku – w jego składzie ma się pojawiać piernik toruński. Wypiek pierników, w które zaopatrywano dworskie apteczki, było to zadanie panien apteczkowych. Z XIX wieku pochodzi natomiast przepis na okład z podgrzanego wina i piernika – był on stosowany w razie problemów trawiennych u dzieci.

REKLAMA

Z kolei w XX wieku fabryka pierników Weese reklamowała swoje wyroby, wykazując, że paczka katarzynek zawiera tyle samo wartości odżywczych, co m.in. 2000 g marchwi czy jajek… – opowiada dalej Jędrzejewska.

Pierniki – co takiego mają w sobie

Uważano, że przyprawy zawarte w piernikach, takie jak cynamon, gałka muszkatołowa, imbir, kardamon, anyż, goździki czy pieprz, od którego wzięła się nazwa piernik (“pierny” – “pieprzny”), sprzyjają przyspieszeniu procesów trawiennych – czytamy dalej.

To dlatego, pierniki miały być podawane jako zakąski w czasie spożywania alkoholu. Co więcej, długi termin ważności, sprawiał, że pierniki stanowiły ważną część „bagażu” rycerzy podczas wypraw wojennych, a także pielgrzymów, którzy odwiedzali sanktuaria.  Z kolei według reguł dietetyki humoralnej, jak kontynuuje Jędrzejewska, dołożenie piernika do danej potrawy, miało zniwelować jej „zimne” właściwości. Stąd wynika jego działanie rozgrzewające – szczególnie istotne w czasie zimy. Jędrzejewska podkreśla także, że obecnie wiemy już, że niewskazane jest spożywanie zbyt dużych ilości cukru, a istotne znaczenie ma jakość składników, takich jak prawdziwa miód czy mąka dobrej jakości. Jakiś czas temu, można było usłyszeć również o piernikach, które zawierają polifenole pochodzące z naturalnych źródeł.

Pierniki i polityka

Jak przekazuje Jędrzejewska, w przeszłości pierniki miały pełnić „wiele funkcji”: były przekąską, ale też lekarstwem, podarunkiem, dekoracją, pamiątką, czy nagrodą. Zachowane narzędzia do kształtowania pierników pozwalają na poznanie motywów zdobniczych:

REKLAMA

Repertuar dekoracji był bardzo bogaty i różnorodny. Na formach odnajdujemy postacie władców, świętych, alegorie, eleganckie damy i kawalerów, ludzi przy pracy, sceny z życia, zwierzęta, ornamenty, symbole, pojedyncze przedmioty, pojazdy, herby. Popularne w całej Europie były serca, przedstawienia niemowląt czy jeźdźców na koniu.

Na początku, pierniki miały być rarytasem dla zamożnej szlachty i mieszczan. Obdarowywano nimi władców – można to zaobserwować, śledząc historię toruńskiego piekarstwa. Jako przykład, podaje tu Jędrzejewska przedstawienia polskich królów i królowych z rodu Wazów.

Pierniki związane były także z religią – mogły one przedstawiać postaci świętych. Najchętniej sięgano tu po wizerunek świętego Mikołaja.

Znane są także formy pokazujące, na przykład, Pokłon Trzech Króli czy Ukrzyżowanie, a także agnuski – wizerunki baranka, kojarzące się bardziej wielkanocnie. Pierniki zawieszone na choince miały zapewnić urodzaj i dostatek na kolejny rok. Wręczano je kolędnikom – relacjonuje dalej Jędrzejewska.

O tradycji wypiekania pierników

Według Jędrzejewskiej, początki te są tajemnicze i zasadniczo niewiele o nich wiadomo – jednak mają one sięgać już starożytności.

Wypieki pokazujące wirujące rozety, uproszczone kształty ludzi i zwierząt miały konotacje przedchrześcijańskie. Ciasta na bazie miodu i mąki nazywano miodownikami. Piernik powstaje ze zmieszania mąki, miodu i przypraw korzennych – czytamy w wywiadzie.

Pierniki były wypiekane w klasztorach. Natomiast od ok. XIII stulecia piernikarstwo ma już rozwijać się w miastach – wyróżnia się nawet specjalizację w zawodzie piekarza, a mianowicie: piernikarz.

Jedna z najstarszych historycznych wzmianek odnoszących się do wytwórców pieprznych korzennych ciast, czyli „piperatas tortas facientes”, pochodzi z naszej Świdnicy z 1293 roku. Ta sama data wiąże się z miastem Ulm – opowiada Jędrzejewska.

Wymienia tu Jędrzejewska Toruń i Norymbergię jako stolice świata, jeżeli wziąć pod uwagę tradycje piernikarstwa. Jednocześnie, zaznacza ona, że pierniki wypiekano w bardzo wielu miastach i miasteczkach – piernikarze swoje cechy mieli choćby w Krakowie, Wrocławiu czy Warszawie. 

XIX wiek to z kolei czas, gdy cena pierników spada, a te mają się licznie pojawiać na jarmarkach i odpustach. Uproszczono także ich kształt.

Oprócz Torunia, wskazuje Jędrzejewska także na Aachen, Tuły czy Pulsnitz jako na ośrodki słynące z wypieku pierników. W Chorwacji natomiast, wpisano wyrób pierników na Listę Dziedzictwa Niematerialnego UNESCO

AM/kopalniawiedzy.pl

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

1 komentarz Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

O zdrowotnych nie słyszałam, ale o innych pozytywnych i owszem. Uwielbiam :)

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz