Zambelli-Weiner i wsp. (2019) oraz Huybrechts i wsp. (2018) opublikowali w ostatnim czasie wyniki dwóch nowych, prowadzonych w USA, badań epidemiologicznych dotyczących stosowania produktów zawierających ondansetron w okresie ciąży. Lek ten jest antagonistą receptora 5-HT3. Po raz pierwszy został dopuszczony do obrotu w Stanach Zjednoczonych w 1991 roku, a w Unii Europejskiej w 1990 roku. Stosuje się go w leczeniu nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią lub radioterapią oraz w okresie pooperacyjnym. Jednocześnie nie został on zatwierdzony do stosowania w leczeniu nudności i wymiotów u kobiet w ciąży.
Obecnie w UE ondansetron nie jest przeciwwskazany u pacjentek, które są w ciąży lub mogą w nią zajść. Z uwagi na to, że dane z tych badań są istotne dla zdrowia publicznego, udostępniono dodatkowe, szczegółowe informacje w celu ułatwienia przedstawicielom fachowego personelu medycznego podejmowanie świadomych decyzji w sprawie pacjentów. Europejska Agencja Leków (EMA) dokonała przeglądu tych danych i zaleciła podanie dodatkowych szczegółów w punkcie 4.6 charakterystyki produktu leczniczego (ChPL) obowiązującej w Europie. Dotyczą one ryzyka wystąpienia dwóch wad wrodzonych: rozszczepu w obrębie twarzoczaszki oraz wad rozwojowych serca.
Zmiany w europejskiej wersji ChPL
W punkcie 4.6 charakterystyki produktu leczniczego dodano informację, że kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące ondansetron powinny rozważyć stosowanie antykoncepcji. Jednocześnie dopisano też, że na podstawie doświadczenie z badań epidemiologicznych podejrzewa się, że ondansetron podawany w pierwszym trymestrze ciąży wywołuje deformacje twarzoczaszki.
W jednym z badań kohortowych, które obejmowało 1,8 miliona kobiet, w pierwszym trymestrze ciąży, stosowanie ondansetronu powiązano ze zwiększonym ryzykiem wad wrodzonych twarzoczaszki (3 dodatkowe przypadki na 10 000 leczonych kobiet; skorygowane ryzyko względne 1,24 – 95% CI 1,03-1,48).
Dostępne badania epidemiologiczne w zakresie wad wrodzonych serca wykazują sprzeczne wyniki. Badania na zwierzętach nie wskazują na bezpośrednie lub pośrednie niepożądane działanie dotyczące toksyczności reprodukcyjnej. W rezultacie ondansetronu nie należy stosować podczas pierwszego trymestru ciąży.
Zmiany treści ulotki
EMA wskazuje też na konieczność zmiany treści ulotki dla pacjenta, która jest dołączana do leku. W punkcie drugim (Ciąża i karmienie piersią) powinna znaleźć się formułka:
„Nie należy stosować leku podczas pierwszego trymestru ciąży. Wynika to z tego, że lek może nieznacznie zwiększyć ryzyko wystąpienia rozszczepu wargi i (lub) podniebienia [otworu lub szczeliny w górnej wardze i (lub) podniebieniu]. Jeżeli pacjentka jest już w ciąży, podejrzewa ciążę lub zajście w ciążę, przed zastosowaniem leku powinna skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Jeżeli pacjentka jest kobietą w wieku rozrodczym, może zostać doradzone zastosowanie skutecznej antykoncepcji”.
Uwagi dla lekarzy i pacjentów
- Dostępne obecnie produkty lecznicze zawierające ondansetron mają ustalony pozytywny stosunek korzyści do ryzyka w zatwierdzonych wskazaniach do stosowania.
- Produkty lecznicze zawierające ondansetron nie są dopuszczone do obrotu z przeznaczeniem do stosowania w leczeniu nudności i wymiotów u kobiet w ciąży.
- Ondansetronu nie należy stosować w pierwszym trymestrze ciąży.
- Kobiety w wieku rozrodczym powinny rozważyć stosowanie antykoncepcji.
- Ze względu na to, że nudności i wymioty u kobiet w ciąży lub niepowściągliwe wymioty ciężarnych to najczęstsze zaburzenia występujące w czasie ciąży (ich występowanie pokrywa się z okresem rozwoju zarodkowego), a także zwiększa się odsetek przypadków zastosowania ondansetronu poza zarejestrowanymi wskazaniami, stanowczo zaleca się przestrzeganie wytycznych dotyczących leczenia NVP (nausea and vomiting of pregnancy) i HG (hypermesis gravidarum) z uwzględnieniem nowych dowodów na istnienie ryzyka wystąpienia wrodzonych wad rozwojowych.
- W przypadku gdy stan kliniczny kobiet wymaga podania ondansetronu, lekarze muszą zapewnić poinformowanie wszystkich pacjentek, które są albo mają być leczone ondansetronem, o potencjalnym ryzyko dla płodu związanym zastosowaniem ondansetronu w czasie ciąży i upewnić się, że rozumieją one zagrożenie.
- Przed przepisaniem pacjentkom leku z ondansetronem należy wziąć pod uwagę powyższe dane z najnowszych badań epidemiologicznych.
Źródło: ŁW/URPL
