Według naukowców z Centrum Nauki na Uniwersytecie w Teksasie (ang. University of Teas Health Science Center at Houston) przebyte szczepienie na wirusa półpaśca, przeciwko pneumokokom, na tężec i błonicę (ang. DT) lub zaszczepienie skojarzoną szczepionką na tężeć, błonicę i krztusiec (ang. DTP) wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka choroby Alzheimera o 25-30%.
Badanie przeprowadzone w Houston było kontynuacją badań przeprowadzonych w zeszłym roku, w których stwierdzono, że dorośli, którzy chociaż raz zostali zaszczepieni szczepionką na grypę, byli o ok. 40 % mniej narażeni na rozwój choroby Alzheimera niż ich nieszczepieni rówieśnicy.
Celem najnowszego badania było ustalenie czy dane dotyczące szczepienia na grypę można przenieść na inne szczepionki stosowane u osób dorosłych – informuje w komunikacie prasowym dr Paul Schulz, profesor neurologii na Uniwersytecie w Houston.
– Według naszych obserwacji układ odpornościowy bierze udział w procesach spowalniania degeneracji komórek nerwowych w przebiegu demencji – czytamy w dalszej części komunikatu prasowego Uniwersytetu w Teksasie – szczepienie poprzez pobudzenie tego układu wpływa pośrednio na zmniejszenie ryzyka rozwoju choroby Alzheimera – kontynuuje Schulz.
Szczepionki, które mogą chronić przed chorobą Alzheimera
Na Uniwersytecie w Houston na potrzeby badania przeanalizowano dokumentację medyczną 1,6 miliona pacjentów. Obserwacji poddano dwie grupy osób – pacjenci, którzy otrzymali rutynowe szczepienia zalecane w wieku dorosłym, a dokładnie na błonicę i tężec, przeciwko pneumokokom oraz na półpaśca. Przeprowadzono badanie retrospektywne, czyli odnoszące się do istniejącej już dokumentacji medycznej (w przebiegu takiego badania naukowcy koncentrują się głównie na analizie danych) i kohortowe (badania obserwacyjne, w których ocenia się, czy wystąpił dany punkt końcowy na skutek danego czynnika lub interwencji). Wszyscy pacjenci poddani badaniu na początku obserwacji, która trwała 8 lat, mieli co najmniej 65 lat i w przeciągu ostatnich dwóch lat nie mieli oznak demencji.
– Wykorzystując nowoczesne modele analizy danych i bardzo obszerną bazę danych, zdobyliśmy cenne informacje na temat tego, które szczepionki mogą chronić przed chorobą Alzheimera i potencjalnie opracować skuteczniejsze strategie zapobiegania jej – twierdzi dr Xiaoqian Jiang, współautor badania.
Jak wynika z danych, ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera u osób, którym podano szczepionkę przeciw tężcowi i błonicy, było o ok. 30 % mniejsze niż u nieszczepionych osób w tym samym wieku. Choroba rozwinęła się u 7% osób zaszczepionych, a u osób nieszczepionych – u 10%.
Sczepienie na półpaśca wiązało się z 25% zmniejszeniem ryzyka rozwoju choroby Alzheimera, a szczepionka przeciw pneumokokom – o 27%.
Szczepionki tak samo skuteczne jak przeciwciała antyamyloidowe
Jednocześnie zespół badaczy zauważył, że wprowadzone do leczenia przeciwciała antyamyloidowe zatwierdzone niedawno przez FDA jako leki modyfikujące przebieg choroby, spowalniają postęp choroby Alzheimera o 25%, 27% i 35%, co wskazuje na podobną skuteczność rutynowych szczepionek wieku dorosłego do nowych leków.
– W ciągu ostatnich kilku lat wiedza na temat leczenia choroby Alzheimera znacznie się poszerzyła, zwłaszcza po niedawnym zatwierdzeniu przez FDA leków zawierających przeciwciała antyamyloidowe. Jednak, aby móc je bezpiecznie podawać, leki te wymagają bardzo kosztownych badań, w wyniku czego kosztowne jest też samo leczenie. Jednocześnie szczepionki dla dorosłych są powszechnie dostępne i rutynowo podawane w ramach harmonogramu szczepień. Nasze odkrycia są korzystne zarówno dla badań nad zapobieganiem chorobie Alzheimera, jak i ogólnie dla zdrowia publicznego, ponieważ jest to kolejne badanie wykazujące wartość szczepień – czytamy na stronie Uniwersytetu w Houston.
Nieprzeceniona wartość szczepień
Zmniejszone ryzyko choroby Alzheimera związane ze szczepionkami prawdopodobnie wynika z połączenia różnych mechanizmów działania. Szczepionki mogą zmieniać sposób, w jaki układ odpornościowy reaguje na toksyczne białka gromadzone w przebiegu choroby Alzheimera (tzw. blaszki amyloidowe) np. poprzez zwiększenie efektywności komórek odpornościowych w usuwaniu tych białek lub poprzez udoskonalenie odpowiedzi immunologicznej np. w taki sposób, że w mniejszym stopniu dokonuje się jednoczesne niszczenie zdrowych komórek nerwowych leżących w pobliżu tych białek. Oczywiście nie można też zapominać o zasadniczej roli szczepienia, które zapobiegają infekcjom np. półpaścowi – w przebiegu choroby może dochodzić do stanów zapalnych w układzie nerwowym i na skutek tego do degeneracji komórek nerwowych.
Naukowcy podkreślają jak ważny jest łatwy dostęp pacjentów do rutynowych szczepień wieku dorosłego. Zgodnie twierdzą, że badanie dostarcza unikalnych informacji na temat możliwego wpływu niektórych technologii szczepionek na ochronę przed chorobą Alzheimera.
Według WHO (ang. World Health Organization) demencja dotyka około 55 mln ludzi na całym świecie, a u 60-70% z nich rozwija się choroba Alzheimera. Liczba osób dotkniętych tą chorobą rośnie ze względu na starzenie się społeczeństwa.
Źródła:
- University of Texas Health Science Center at Houston, news release, August 16, 2023
- Bukhbinder AS, Ling Y, Hasan O, Jiang X, Kim Y, Phelps KN, Schmandt RE, Amran A, Coburn R, Ramesh S, Xiao Q, Schulz PE. Risk of Alzheimer’s Disease Following Influenza Vaccination: A Claims-Based Cohort Study Using Propensity Score Matching. J Alzheimers Dis. 2022;88(3):1061-1074.
- Dementia (who.int)
©MGR.FARM
