REKLAMA
czw. 8 lutego 2024, 11:01

Weryfikacja wieku pacjenta – kiedy farmaceuta może jej dokonać?

W ostatnim czasie głośno jest o zmianach, jakie mają dotknąć tzw. pigułki „dzień po”. Nowa Minister Zdrowia chce, aby tabletka antykoncepcji awaryjnej dostępna była dla osób po 15 roku życia bez recepty. Trwają już nawet prace nad konkretnymi przepisami regulującymi tą kwestię. Pojawia się jednak pytanie dotyczące weryfikacji wieku pacjentek. W kontekście pigułki „dzień po” farmaceuta będzie miał prawo sprawdzić legitymację szkolną danej osoby. A jak to wygląda w odniesieniu do innych leków?

Pacjenci mają problem z zakupem drugiej dawki szczepionki przeciw grypie dla dzieci (fot. Shutterstock)
Weryfikacja wieku pacjenta dozwolona jest przez prawo w konkretnych przypadkach (fot. Shutterstock)

Minister Zdrowia Izabela Leszczyna zgodnie z przedwyborczymi obietnicami nadzoruje prace nad umożliwieniem sprzedaży bez recepty pigułek EllaOne. Według procedowanych przepisów możliwość taką zyskają dziewczęta, które ukończyły 15 rok życia. Weryfikacja wieku ma natomiast przejść w kompetencje farmaceutów. Nowe przepisy zakładają bowiem, że pracownicy aptek będą mogli skontrolować chociażby legitymację szkolną.

Farmaceuta będzie miał do tego prawo, na przykład na podstawie legitymacji szkolnej – wyjaśnia szefowa resortu zdrowia.

W tym miejscu warto przypomnieć, w jakich sytuacjach farmaceuci mogą, a nawet muszą zweryfikować wiek pacjenta? Czy mówią o tym konkretne przepisy? I jaki jest cel tego typu działań ograniczających sprzedaż niektórych preparatów osobom młodym?

Weryfikacja wieku dozwolona przez prawo

Zasady wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych z apteki reguluje m.in. ustawa Prawo Farmaceutyczne. Mówi o tym zwłaszcza artykuł 96 wspomnianego dokumentu. W ustępie 5 tego artykułu wymienione są sytuacje, w których farmaceuta lub technik farmaceutyczny mogą odmówić wydania produktu leczniczego. Należy do nich chociażby podejrzenie, że dany produkt leczniczy zostanie zastosowany w celu pozamedycznym. Wyjątkiem zezwalającym farmaceucie na odmowę wydania leku są także sytuacje związane z wiekiem pacjenta. Wówczas dozwolona jest weryfikacja wieku takiej osoby.

Farmaceuta może odmówić wydania produktu leczniczego, jeżeli osoba, która przedstawiła receptę do realizacji nie ukończyła 13 roku życia – brzmi zapis wspomnianego ustępu ustawy P.F.

Dodatkowo farmaceuci nie mają w obowiązku wydania leku osobom, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie co do wieku pacjenta, dla którego została wystawiona recepta. Biorąc pod uwagę te wymogi farmaceuci powinni weryfikować wiek osób młodych, przedstawiających w aptece receptę, jeśli zgodnie z ich przekonaniem nie ukończyli oni 13 roku życia. W sytuacji, gdy potwierdzą się obawy farmaceuty powinien on odmówić wydania leku – zwłaszcza silnie działającego lub mogącego wywołać uzależnienie. W ramach swojej wiedzy może to dotyczyć także innych, przepisanych na recepcie leków. Wszystko to w celu zapewnienia bezpieczeństwa osobie odbierającej dany preparat i następnie go przyjmującej.

Weryfikacja wieku zwłaszcza w odniesieniu do substancji psychoaktywnych

Ta sama ustawa, tj. Prawo Farmaceutyczne określa zasady obrotu substancjami psychoaktywnymi. Mówi o tym zwłaszcza artykuł 71a. Dotyczy on obrotu detalicznego produktami zawierającymi substancje o działaniu psychoaktywnym. Zgodnie z nim obrót taki prowadzić mogą wyłącznie apteki ogólnodostępne i punkty apteczne. Sprzedaż tego typu preparatów podlega licznym ograniczeniom. Jednym z nich jest konieczność przestrzegania maksymalnego poziomu zawartości tych substancji w ramach jednorazowej sprzedaży. Kolejnym ograniczeniem jest właśnie kwestia wieku pacjenta dokonującego zakupu. Komu farmaceuta lub technik farmaceutyczny może odmówić wydania danego produktu OTC z kodeiną, pseudoefedryną lub dekstrometorfanem?

(…) osobie, która nie ukończyła 18 roku życia lub jeżeli uzna, że może on zostać wykorzystany w celach pozamedycznych lub spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia – brzmi punkt 3 cytowanego artykuły 71a.

W związku z powyższym leki, zawierające w swoim składzie wspomniane związki można wydać w aptece tylko osobom pełnoletnim. Uzasadnia to zatem wymaganie przez farmaceutę dokumentu potwierdzającego wiek danej osoby. Kiedy? W sytuacji, gdy nie ma on pewności co do ukończenia przez nią 18 roku życia. Po co to wszystko? Celem zwiększonej kontroli nad wydawaniem tego typu preparatów jest troska o zdrowie i dobro osób niepełnoletnich. Tego typu działania wpisują się nie tylko w szeroko pojętą politykę zdrowotną państwa, ale też znajdują swoje uzasadnienie w Kodeksie Etyki Farmaceuty. Mówi o tym chociażby częściowo artykuł 7 znowelizowanego Kodeksu Etyki Farmaceuty Rzeczypospolitej Polskiej.

Farmaceuta polecając pacjentowi produkt leczniczy (…) kieruje się aktualną wiedzą, kryterium skuteczności oraz bezpieczeństwa stosowania poleconego produktu – brzmi konkretny zapis dokumentu.

A zatem farmaceuta zawsze, jeśli ma wątpliwości co do wieku pacjenta, to w odniesieniu do preparatów, których wydanie ograniczone jest wiekiem danej osoby ma prawo wymagać od niej przedstawienia dokumentu potwierdzającego ukończenie określonego wieku.

©MGR.FARM

Wpływ opakowania na trwałość leku recepturowego

15 kwietnia 202411:21

Leki wykonywane w aptece są bardziej wrażliwe na warunki otoczenia od leków przemysłowych. Wynika to z faktu, że przeważnie nie zawierają konserwantów oraz ulepszaczy, które sprawiają, że leki mają dłuższy okres przydatności do użycia.

Wpływ opakowania na trwałość leku recepturowego (fot. shutterstock)

Na szeroko rozumianą trwałość leku recepturowego składają się między innymi trwałość chemiczna, trwałość fizyczna, trwałość mikrobiologiczna, trwałość toksykologiczna, trwałość farmakologiczna i trwałość biofarmaceutyczna. Każda z tych składowych ma udział w całościowej, czyli praktycznej trwałości postaci leku.

Czynniki wpływające na trwalość leku recepturowego

Na okres przydatności środka leczniczego mają wpływ liczne czynniki występujące na poszczególnych etapach sporządzania i stosowania produktu:

– Przed wytworzeniem:

  • przechowywanie surowców
  • czystość surowców

– Przygotowywanie leku:

  • sekwencja dodawania składników,
  • sposób mieszania
  • temperatura procesu technologicznego
  • zastosowane opakowania

– Okres od wytworzenia do użycia:

  • warunki przechowywania w aptece
  • warunki w czasie transportu

– Użytkowanie preparatu:

  • sposób aplikacji przez pacjenta
  • warunki przechowywania w domu
  • częstotliwość otwierania opakowania

Opakowanie a trwałość leku recepturowego

Czytając powyższe punkty łatwo zauważyć, jak ważną rolę w trwałości leku recepturowego odgrywa opakowanie leku magistralnego. Najważniejszą rolą, jakie ma spełnić to zapewnienie bezpieczeństwa i jakości produktu, a w efekcie bezpieczeństwa pacjenta. Opakowanie chroni lek przed czynnikami zewnętrznymi, czyli wilgocią i temperaturą, które mogą zmienić właściwości produktu. Materiały, z których zostało wykonane, muszą być dobrane w taki sposób, aby nie miały niekorzystnego wpływu na produkt leczniczy. Również składniki, z których został wykonany lek magistralny, nie mogą mieć negatywnego wpływu na opakowanie.

Jałowe leki recepturowe i wpływ opakowania na ich trwałość

Szczególne wymogi stawiane są opakowaniom przeznaczonym do przechowywania leków jałowych i tych o podwyższonej czystości mikrobiologicznej. Przykładem takich produktów są opakowania firmy Med-Pak, które spełniają najwyższe standardy technologiczne.

Spośród szerokiej gamy pojemników, butelek, tub do mikserów aptecznych znajdujących się w ofercie firmy warto zwrócić uwagę na butelki sterylizowane tlenkiem etylenu, pakowane po 20 sztuk. Opakowanie zbiorcze przyspiesza produkcję roztworów, które wydawane są pacjentowi w opakowaniach jednodawkowych. Dobrym przykładem jest hipertoniczny roztwór chlorku sodu dla chorych na mukowiscydozę. W przypadku rozfasowania 200 gramów takiego roztworu do butelek o pojemności 5 ml będziemy potrzebować 40 buteleczek. Dzięki ofercie firmy Med-Pak osoba wykonująca taki lek robiony wystarczy, że otworzy 2 opakowania zbiorcze jałowych butelek pakowanych po 20 sztuk i tym samym nie traci czasu na rozpakowywanie pojedynczo pakowanych butelek.

Filtry strzykawkowe do przygotowywania jałowych roztowrów

Przygotowując roztwory jałowe, których sterylizacja odbywa się przez sączenie wyjaławiające, warto pamiętać o zastosowaniu dobrych filtrów strzykawkowych. Oprócz jakości ważną rolę odgrywa również cena produktu, gdyż koszty użycia takich sączków do wykonania leku nie są pokrywane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Firma Med-Pak w swojej ofercie na stronie www.opakowaniadoreceptury.pl posiada w atrakcyjnej cenie wysokiej jakości sączki o średnicy 25 mm z membraną 0,2 µm wykonaną z celulozy octanowej (CA). Sączki pozwalają na sterylną filtrację roztworów oftalmicznych jak krople oczne, płyny do przemywania oczu czy roztwory do szkieł kontaktowych. Produkt umożliwia usunięcie mikroorganizmów (m. in. bakterii, grzybów) i stałych substancji zawieszonych. Rekomendowana objętość filtrowanej próbki: < 10ml.
Obudowa filtra posiada z obu stron końcówki Luer – z jednej strony do mocowania w strzykawce, z drugiej opcjonalnie umożliwia montaż igły.

Wybierając opakowanie dla leku magistralnego, warto postawić na jakość. Dzięki temu preparat będzie dobrze zabezpieczony przed środowiskiem zewnętrznym, co przełoży się na jego trwałość i bezpieczeństwo.

Autor: mgr farm. Arkadiusz Przybylski

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]