Maść wygrywa z bólem? – porównanie postaci leków przeciwbólowych

Ból mięśniowo-szkieletowy

Ból stanowi powszechne zjawisko w przebiegu chorób układu mięśniowo-szkieletowego. Do najczęstszych zaliczamy chorobę zwyrodnieniową stawów oraz pourazowe stany zapalne ścięgien, stawów i mięśni. Do innych dolegliwości, na które uskarżają się pacjenci cierpiący na powyższe schorzenia należą obrzęk, tkliwość oraz zaburzenia funkcjonowania mięśni, a także ograniczenie ruchomości i sztywność stawów. Ból zlokalizowany w układzie mięśniowo-szkieletowym może wykazywać charakter ostry bądź przewlekły. (1)

Farmakoterapia bólu pochodzenia mięśniowo-szkieletowego

W leczeniu bólu umiejscowionego w obrębie narządu ruchu stosowany jest szereg substancji o odmiennym mechanizmie działania, których wybór zależy przede wszystkim od stopnia nasilenia dolegliwości oraz współistniejących chorób u konkretnego pacjenta. W stanach łagodnych i umiarkowanych lekami ordynowanymi w pierwszej kolejności są Paracetamol i Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne (NLPZ), przy czym wyniki przeprowadzonych badań jednoznacznie wskazują na wyższą skuteczność analgetyczną tych drugich. (2) (3) (4)

Zobacz też:

Kalkulator dawek paracetamolu i ibuprofenu

Forma podania leku przeciwbólowego ma znaczenie

W terapii chorób układu mięśniowo-szkieletowego stosowane są leki o zróżnicowanych postaciach farmaceutycznych. Do najczęściej wybieranych przez pacjentów zaliczamy preparaty o działaniu miejscowym- maści, kremy i żele oraz doustne środki przeciwbólowe w formie tabletek bądź kapsułek. Jakie korzyści niesie za sobą zastosowanie terapii zewnętrznej i w jaki sposób konkuruje ona z lekami o aktywności ogólnoustrojowej? (czytaj także: Leki przeciwbólowe – jak łączyć? Działania niepożądane leków przeciwbólowych)

Maści, kremy, żele vs. doustne środki przeciwbólowe

• Efektywność działania

W kontekście schorzeń układu mięśniowo-stawowego liczne badania wykazały porównywalną, wysoką skuteczność działania analgetycznego miejscowych środków przeciwbólowych w odniesieniu do leków podawanych ogólnoustrojowo. Ponadto udowodniono pewną przewagę terapii miejscowej w przypadku bólu zlokalizowanego w układzie ruchu, z uwagi na mechanizm jego powstawania. Otóż aplikacja leku na skórę zapewnia bezpośrednią interakcję z receptorami obwodowymi bólu. Co więcej, dowiedziono, że tkanki, które są słabiej unaczynione w znacznie większym stopniu reagują na leczenie miejscowe niż ogólnoustrojowe. (2) (5)

• Bezpieczeństwo i ryzyko wystąpienia działań niepożądanych 

Miejscowe środki przeciwbólowe charakteryzują się zarówno wysokim profilem bezpieczeństwa jak i niskim ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych w porównaniu do preparatów doustnych. Substancje czynne w maściach, kremach i żelach aplikowane na skórę w przeciwieństwie do leków ogólnoustrojowych w niewielkim stopniu przenikają do krążenia ogólnego w związku z czym możliwość pojawienia się działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego, krążenia czy nerek jest w znacznym stopniu zminimalizowane. Stanowi to istotną kwestię dla pacjentów cierpiących dodatkowo na inne schorzenia takie jak np.: owrzodzenie żołądka.  (2)

• Aplikacja 

Kolejną zaletą miejscowych środków przeciwbólowych jest wygoda podania. Forma maści, kremu bądź żelu stanowi komfortowe rozwiązanie dla każdego pacjenta. Połknięcie tabletki bądź kapsułki może być niekiedy dużym obciążeniem spowodowanym przez inne choroby bądź lęk. Ponadto duże korzyści przynosi masaż wykonywany przy wsmarowywaniu maści w miejscu bólu. (6)

Diklofenak jako lek o najlepszych właściwościach stosowany w preparatach miejscowych

Wyniki badań porównujące skuteczność analgetyczną substancji leczniczych należących do grupy NLPZ w środkach stosowanych miejscowo jednoznacznie wskazują na przewagę diklofenaku. Substancja czynna charakteryzuje się znacznie silniejszym działaniem przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwobrzękowym wykazując przy tym wysoki profil bezpieczeństwa. Diklofenak zawarty w preparatach do stosowania zewnętrznego- maściach, kremach bądź żelach działa bezpośrednio w miejscu aplikacji i osiąga odpowiednio wysokie stężenie zapewniające maksymalną efektywność. Ponadto, substancja w minimalnym stopniu wchłania się do krwioobiegu, co wiąże się z niskim ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. (7) (8) (9) Voltaren Max to lek o właściwościach przeciwzapalnych, przeciwbólowych i przeciwobrzękowych o najwyższej zawartości diklofenaku, wśród żeli dostępnych na rynku (23,2mg/g). Preparat przeznaczony jest do stosowania miejscowego w terapii pourazowych stanów zapalnych ścięgien, stawów, wiązadeł i mięśni, ograniczonych stanach zapalnych tkanek miękkich (zapalenie torebki stawowej, zapalenie ścięgien, łokieć tenisisty), a także bólu pleców. W związku z wysoką zawartością substancji aktywnej, Voltaren Max aplikuje się raz na 12h, co absolutnie wyróżnia go na tle innych preparatów wymagających podania leku 3-4 razy dziennie. Stanowi to duże udogodnienie dla pacjenta mając na uwadze kontrolę bólu i dawkowania. Lek zaleca się delikatnie wcierać w miejscu zmienionym chorobowo używając odpowiednią ilość preparatu- od 2g do 4g do aplikacji na powierzchni 400 cm² -800 cm². (8) (9)

mgr farm. Ilona Gołąbek-Karaś

Bibliografia

1. Dobrogowski, J., i inni. Patofizjologia i klasyfikacja bólu. Polski Przegląd Neurologiczny. 2011.
2. Budzyńska, B. Farmakoterapia w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Aptekarz Polski. 98/76, 2014.
3. Romanowski, W., Zdanowska, A. i Romanowski, M. Choroba zwyrodnieniowa stawów- aktualne standardy leczenia. Rheumatology Forum. 52-57, 2016, Tom 2, 2.
4. Ból mięśniowo-szkieletowy – epidemiologia, patofizjologia, leczenie, Magdalena Kocot-Kępska, mp.pl. . 
5. Hagen, M. i Baker, M. Skin penetration and tissue permeation after topical administration of diclofenac. Current Medical Research and Opinion. 1623-1634, 2017, Tomy 33,9, 9.
6. Cal, K. i Sznitowska, M. Leki na skóre i podanie przezskórne. [aut. książki] M. Sznitowska i R. Kaliszan. Biofarmacja. Wrocław : Elsevier Urban& Partne, 2014.
7. Sheena Derry, R., Moore, A. i Rabbie, R. Topical NSAIDs for chronic musculoskeletal pain in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2014.
8. Voltaren Max- materiały informacyjne. 
9. Charakterystyka produktu Voltaren Max. 

ARTYKUŁ SPONSOROWANY

PM-PL-VOLT-20-00050 

VOLTAREN MAX, diklofenak dietyloamoniowy 23,2 mg/g, żel. Wskazania do stosowania: Voltaren MAX jest wskazany do stosowania u dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 14 lat. Produkt działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo. Stosowany jest w miejscowym leczeniu: Dorośli i młodzież powyżej 14 lat: pourazowych stanów zapalnych ścięgien, więzadeł, mięśni i stawów (np. powstałych wskutek skręceń, nadwerężeń lub stłuczeń), bólu pleców , ograniczonych stanów zapalnych tkanek miękkich takich, jak: zapalenie ścięgien, łokieć, tenisisty, zapalenie torebki stawowej, zapalenie okołostawowe. Dorośli (powyżej 18 lat): ograniczonych i łagodnych postaci choroby zwyrodnieniowej stawów. Dawkowanie i sposób podawania: Dorośli i młodzież powyżej 14 lat Dawkowanie: Voltaren MAX działa przeciwbólowo do 12 godzin, stosowany dwa razy na dobę. Produkt należy delikatnie wcierać w skórę w miejscu bólu. Ilość żelu należy dostosować do rozmiarów miejsca zmienionego chorobowo: ilość żelu od 2 g do 4 g (ilość odpowiadająca wielkości owocu wiśni do rozmiarów orzecha włoskiego) jest odpowiednia do leczenia obszaru o powierzchni 400 – 800 cm2. Po zastosowaniu produktu należy umyć ręce, chyba, że to właśnie ręce są miejscem leczonym. Czas leczenia zależy od wskazań i od reakcji na leczenie. Pourazowe stany zapalne i reumatyzm tkanki miękkiej: nie należy stosować dłużej niż 14 dni, o ile nie zalecono inaczej. Zwyrodnienie stawów (powyżej 18 lat): należy stosować do 21 dni, o ile nie zalecono inaczej. Należy skontaktować się z lekarzem po 7 dniach stosowania żelu w przypadku braku poprawy lub nasilenia się objawów chorobowych. Stosowanie u dzieci i młodzieży (poniżej 14 lat): Brak wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania produktu u dzieci i młodzieży poniżej 14 lat. Stosowanie u młodzieży (powyżej 14 lat): U młodzieży powyżej 14 lat, w razie konieczności stosowania produktu leczniczego przez dłużej niż 7 dni w leczeniu bólu, lub w przypadku pogorszenia się objawów, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem. Stosowanie u osób w podeszłym wieku (powyżej 65 lat): W przypadku stosowania produktu Voltaren Max u osób w podeszłym wieku należy stosować dawkowanie jak u osób dorosłych. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na diklofenak lub na którąkolwiek substancję pomocniczą produktu, u pacjentów, u których napady astmy, pokrzywka, czy ostre nieżyty błony śluzowej nosa są wywoływane przez kwas acetylosalicylowy lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostatni trymestr ciąży, u dzieci i młodzieży poniżej 14 lat. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Nie można wykluczyć możliwości wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych w przypadku stosowania produktu Voltaren MAX na duże powierzchnie skóry lub podczas stosowania długotrwałego.Voltaren MAX należy stosować tylko na nieuszkodzoną powierzchnię skóry. Należy unikać kontaktu żelu z oczami i błonami śluzowymi, nie połykać. Należy zaprzestać stosowania produktu, jeśli po jego użyciu pojawi się wysypka skórna. Voltaren MAX może być stosowany jednocześnie z nieokluzyjnymi bandażami, ale nie należy stosować go pod opatrunki uniemożliwiające dostęp powietrza. Informacje o niektórych składnikach produktu: Voltaren Max zawiera glikol propylenowy, który u niektórych osób, może powodować podrażnienie skóry. Produkt zawiera butylohydroksytoluen, który może powodować miejscową reakcję skórną (np. kontaktowe zapalenie skóry) lub podrażnienie oczu i błon śluzowych. Działania niepożądane: Działania niepożądane obejmują łagodne i przemijające objawy skórne w miejscu zastosowania. W bardzo rzadkich przypadkach mogą wystąpić reakcje alergiczne. Działania niepożądane zostały zestawione według częstości ich występowania, zaczynając od najczęściej występujących, według następującej konwencji: bardzo często (≥1/10); często (≥ 1/100, < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000, < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000, < 1/1000); bardzo rzadko (< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).W obrębie każdej z grup objawy zostały zestawione według malejącej ciężkości. Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: Bardzo rzadko: Wysypka grudkowata; Zaburzenia układu immunologicznego: Bardzo rzadko: Nadwrażliwość (w tym pokrzywka), obrzęk naczynioruchowy; Zaburzenia oddechowe, klatki piersiowej i śródpiersia: Bardzo rzadko: Astma; Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Często: Wysypka, wyprysk, rumień, świąd, zapalenie skóry (w tym kontaktowe zapalenie skóry); Rzadko: Pęcherzykowe zapalenie skóry; Bardzo rzadko: Reakcje nadwrażliwości na światło. OTC – Lek wydawany bez recepty. Pozwolenie Prezesa URPL WM i PB nr 20030. Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Consumer Healthcare Sp. z o.o. v. XII.2015.