Lek musi osiągnąć odpowiednio wysokie stężenie w stawie i strukturach okołostawowych, wystarczające do zablokowania izoenzymu COX. Wpływ na stopień przezskórnej penetracji mają nie tylko właściwości fizykochemiczne samej substancji, ale również rodzaj podłoża, które powinno zwiększyć wchłanianie substancji czynnej leku.
Diklofenak łatwo przenika ze względu na lipofilność
Lipofilowość najbardziej zewnętrznej warstwy skóry – martwej warstwy rogowej (stratum corneum) – powoduje, że przez skórę przenikają przede wszystkim substancje lipofilowe, niepolarne i o niskiej masie cząsteczkowej. Często istnieje potrzeba zwiększenia przenikania substancji leczniczych przez skórę zarówno w odniesieniu do substancji lipofilowych, jak i hydrofilowych [1, 2].
Diklofenak ze względu na swoje właściwości jest odpowiednim lekiem do stosowania miejscowego. Jest cząsteczką o niewielkiej masie cząsteczkowej, charakterze słabego kwasu i właściwościach lipofilnych [1].
Jakie podłoże zastosować przy NLPZ?
Wpływ podłoża zastosowanego w postaci leku do podania na skórę jest niezwykle ważny i bezpośrednio wpływa na proces wchłaniania substancji czynnej do okolicznych tkanek objętych stanem zapalnym. W przypadku NLPZ do stosowania miejscowego na skórę korzystne jest wykorzystanie nowoczesnych formuł.
Nie tylko poprawią one przezskórne wchłanianie leku, ale zapewnią również wygodę i komfort podczas aplikacji. Obecnie najkorzystniejsze wydaje się być zastosowanie preparatów działających miejscowo w postaci żelu bądź mikroemulsji. Jest tak ze względu na lepszą przenikalność w porównaniu do tradycyjnych maści lub kremów [1].
Co to są promotory wchłaniania?
Przenikanie leku do tkanki docelowej poprawi zastosowanie substancji, które przenikają do warstwy rogowej naskórka i zwiększają jego przepuszczalność. Te substancje są to tzw. promotory wchłaniania. Substancje te powinny być nieaktywne farmakologicznie, nie mogą wywoływać podrażnień i reakcji alergicznych. Do najczęściej stosownych promotorów sorpcji należą kwasy tłuszczowe oraz ich analogi.
Badania wykazały, że dodatek alkoholu oleinowego (pochodnej hydroksylowej kwasu oleinowego) istotnie zwiększa przezskórne przenikanie diklofenaku (badania in vitro) [3]. Specyficznym promotorem sorpcji jest również woda, gdyż zwiększenie uwodnienia warstwy rogowej naskórka zmienia jej przepuszczalność. Dodatkowo, wodno-alkoholowe podłoże leku może przynosić ulgę pacjentowi poprzez działanie chłodząco-kojące.
Dobrą opcją jest emulgel
Szybkie i skuteczne przenikanie diklofenaku przez skórę zapewnia także wygodna do stosowania formuła łącząca właściwości kremu i żelu, stosowana w lecznictwie oraz w kosmetyce, tzw. emulgel.
Taka postać leku ułatwia dyfundowanie go przez kolejne warstwy skóry, co więcej zapewnia wygodną aplikację na skórę. Formuła emulgel ułatwia rozprowadzanie leku na skórę, zapobiega jej przesuszeniu, jednocześnie nie pozostawiając nieprzyjemnego, tłustego filmu na powierzchni skóry.
Literatura:
- Hagen M., Baker M., Skin penetration and tissue permeation after topical administration of diclofenac. Curr Med Res Opin. 2017; 33(9): 1623–
- Cal K., Stefanowska J., Metody zwiększania substancji leczniczych przez skórę. Farm Pol. 2010; 66, 7: 514–
- Kim M-J et al., Skin Permeation Enhancement of Diclofenac by Fatty Acids. Drug Deliv. 2008; 15(6): 373–
