Case study: wypadanie włosów a rekomendacja preparatu złożonego

Wywiad

Pani Kasia jest 28-letnią mamą, aktywną zawodowo. Na co dzień jest młodszą księgową, która od kilku miesięcy wykonuje pracę zdalną. Miała zwyczaj dojeżdżać rowerem do pracy, jednak teraz ograniczyła ruch i pracuje głównie z domu. Mimo większej ilości czasu, ma coraz więcej obowiązków w pracy, jak i w domu, a na dodatek zauważyła, że codziennie wyczesuje na szczotce coraz więcej włosów. Po dokładniejszym wywiadzie zaprzeczyła, by kiedykolwiek wystąpiły u niej nieprawidłowości ze strony układu hormonalnego. Nie zauważyła również prześwitów ani znacznych przerzedzeń na skórze głowy, szczególnie na jej czubku. Koleżanka poleciła jej suplementować biotynę, ale po prawie 2 miesiącach stosowania nie zauważyła żadnych pozytywnych efektów, więc prosi Cię o poradę w doborze odpowiedniego preparatu.

Wypadanie włosów – kierunek suplementacji

Zdecydowana większość pacjentów, zgłaszających się do lekarza pierwszego kontaktu lub dermatologa, najprawdopodobniej nie będzie miała żadnej rozpoznanej choroby w przypadku utraty włosów i należy wziąć pod uwagę stosowaną dietę, a co za tym idzie, dostarczanie z nią odpowiednich aminokwasów, witamin i minerałów [1]. Na jakie składniki powinniśmy zwrócić uwagę, polecając preparat złożony?

Cynk i miedź

Jako kofaktor metaloenzymów, cynk bierze udział w prawie każdym procesie metabolicznym, zachodzącym w organizmie, m.in. w poszczególnych fazach wzrostu włosa. Pierwiastek ten odgrywa również ważną rolę w cyklu mieszków włosowych – jest silnym inhibitorem procesu regresji mieszków włosowych oraz przyspiesza ich regenerację. Natomiast miedź pełni kluczową rolę w różnicowaniu i proliferacji komórek brodawek włosa, które są grupą wyspecjalizowanych fibroblastów w procesie rozwoju mieszków włosowych [2].

Aminokwasy siarkowe i witamina B6 

L-cysteina jest endogennym aminokwasem, posiadającym w swojej budowie grupę tiolową, niezbędną w tworzeniu mostków disiarczkowych w określonych białkach. Jest prekursorem glutationu – jednego z głównych antyoksydantów oraz sama jest silnym przeciwutleniaczem i zwalcza wolne rodniki. Powstają one m.in. na skutek złego trybu życia, ubogiego sposobu odżywiania i przewlekłego stresu, istotnie wpływają na procesy starzeniowe w organizmie oraz odgrywają ważną rolę w patogenezie wzmożonego wypadania włosów. L-cysteina może pomóc zapobiegać wypadaniu włosów i stymulować ich wzrost, głównie dzięki swojej utlenionej formie – L-cystynie. Wchodzi ona w skład keratyny, która jest istotnym elementem łodygi włosa. W badaniach trychologicznych niedobór aminokwasów siarkowych (w tym również metioniny) jest powiązany z obserwowaną łamliwością włosa [3]. Natomiast witamina B6 zapewnia  inkorporację L-cystyny do komórek włosa [4,5]. Przeprowadzono badanie na zdrowych kobietach w wieku od 25 do 65 lat ze stwierdzonym łysieniem telogenowym. Po 6 miesiącach suplementacji L-cystyną wraz z witaminami z grupy B, grupa badana wykazała statystycznie istotną poprawę, dotyczącą fazy wzrostu (anagenowej) włosów, co oceniono na podstawie cyfrowej analizy obrazu włosa [6].

Żelazo

Żelazo jest niezbędnym pierwiastkiem dla prawie wszystkich żywych organizmów, ponieważ bierze udział w procesach metabolicznych, niezbędnych dla jego prawidłowego funkcjonowania – w transporcie tlenu, transferach elektronów (reakcje redoks), syntezie DNA oraz hemoglobiny [7]. Jego niedobór jest najpowszechniej stwierdzanym na świecie niedoborem, który objawia się zaburzeniami zachowania, zmniejszoną sprawnością intelektualną, zdolnością do pracy i odpornością na infekcje oraz wpływa na obniżenie kondycji włosów, skóry i paznokci [8,9]. Aktualne doniesienia naukowe wskazują również na potencjalny związek między niedoborem żelaza a najczęstszymi typami wypadania włosów u kobiet, tj. łysieniem androgenowym, rozproszonym i telogenowym [9].

Kwas pantotenowy i tiamina

Kwas pantotenowy (witamina B5) jest składnikiem koenzymu A oraz bierze udział w syntezie kwasu cytrynowego, kwasów tłuszczowych, cholesterolu czy acetylocholiny. Jest szeroko rozpowszechniony w żywności (drożdże, wątróbka, jaja, mleko, orzechy), jednak przetwórstwo żywności powoduje straty w jego biodostępności na poziomie 50-75%. Związek ten wspomaga pigmentację włosów i odpowiada za regenerację skóry. Natomiast tiamina (witamina B1) należy do witamin, które muszą być dostarczane z pożywieniem. Znajduje się ona jednak w niewielkich ilościach w żywności (produkty zbożowe oraz nasiona roślin strączkowych) [10]. Wykazano istotną rolę tiaminy (wraz z L-cysteiną, kwasem pantotenowym oraz kwasem p-aminobenzoesowym-PABA) w procesie proliferacji keratynocytów w mieszkach włosowych. Komórki te są odpowiedzialne za syntezę keratyny wchodzącej w skład łodygi włosa [11].

Krzemionka

Krzem jest drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem na Ziemi i trzecim pod względem ilości pierwiastkiem śladowym w ludzkim ciele. Uczestniczy w biosyntezie kolagenu, podstawowego składnika tkanki łącznej. Jeśli chodzi o korzyści dla włosów, zauważono, że wyższa zawartość krzemu we włosach skutkuje mniejszym wskaźnikiem wypadania włosów i ich zwiększoną jasnością. Poziom tego pierwiastka w organizmie zmniejsza się wraz z wiekiem, co powoduje siwienie włosów oraz kruchość paznokci. Badania wskazują również na możliwą interakcję krzemionki (najważniejszego związku krzemu obecnego w surowcach roślinnych, np.: w pędach bambusa lub zielu skrzypu polnego) z keratyną, co bezpośrednio wpływa na strukturę włosa [12,13].

Analizując skład preparatu, warto zwrócić uwagę na jakość wyciągu ziołowego. Przy jego ocenie należy sprawdzić jakie zioła i w jakiej ilości znajdują się w ekstrakcie. Na początek dobrze jest przeformułować pytanie. Dzieje się tak, ponieważ ekstrakty ze swej natury nie zawierają już wyjściowego zioła. Zamiast tego zawierają jego fitochemiczne związki, które są oddzielone od materiału strukturalnego rośliny. To właśnie nadaje ekstraktowi jego szczególnych właściwości. Więc lepiej byłoby zapytać, ile gramów surowca zostało użyte w celu uzyskania konkretnej ilości ekstraktu? Tutaj pomocny jest wskaźnik Drug Extract Ratio (DER), gdzie np.: DER 15:1 oznacza użycie 15 g surowca (pędów bambusa lub ziela skrzypu polnego) do uzyskania 1 g ekstraktu, a im wyższa wartość parametru tym, wyciąg charakteryzuje się większą mocą [14]. Ważnym elementem opisującym preparaty ziołowe jest również standaryzacja wyciągu na obecność określonej substancji czynnej, w tym przypadku krzemionki.

Komentarz

Przede wszystkim tłumaczysz pani Kasi dlaczego suplementacja samą biotyną nie odniosła pożądanych skutków. Chociaż jej stosowanie, jako suplementu na porost włosów i paznokci, jest powszechne, badania wykazujące skuteczność biotyny są ograniczone. W przypadku nabytych i dziedzicznych przyczyn niedoboru biotyny, a także patologii, takich jak zespół łamliwych paznokci czy anomalie strukturalne włosów, suplementacja biotyny może być korzystna. Jednak takie przypadki są rzadkie i brakuje wystarczających dowodów na korzyści z suplementacji u zdrowych osób [15].

Wskazujesz na istotną rolę poszczególnych składników w cyklach wzrostu włosa i polecasz ich regularną suplementację w połączeniu ze zrównoważoną dietą. Zachęcasz również do powrotu na rower, który z pewnością pozwoli pacjentce odciąć się od codziennych obowiązków oraz zmniejszyć poziom stresu, którego nadmiar też może mieć wpływ na obniżenie kondycji włosów.

Bibliografia:

1. Rushton D.H. Nutritional factors and hair loss. Clinical dermatology. 2002. 27, 396-404.
2. Kil M.S., Kim C.W., Kim S.S. Analysis of Serum Zinc and Copper Concentrations in Hair Loss. 2013. 25(4), 405-409.
3. Lengg N., Seifert B., Trueb R.M. Dietary supplement increases anagen hair rate in women with telogen effluvium: results of a double-blind, placebo-controlled trial. Therapy. 2007. 4(1), 59-65.
4. D’Agostini F, Fiallo P, Pennisi TM, De Flora S. Chemoprevention of smoke-induced alopecia in mice by oral administration of L-cystine and vitamin B6. Journal of Dermatological Science. 2007. 46, 189–98.
5. Piste P. Cysteine – master antioxidant. International Journal of Pharmaceutical, Chemical and Biological Sciences. 2013. 3(1), 143-149.
6. Trueb R.M. Systematic approach to hair loss in women. Journal of the German Society of Dermatology. 2010. 4, 284-297.
7. Abbaspour N., Hurrell R., Kelishadi R. Review on iron and its importance to human health. Journal in Research in Medical Sciences. 2014. 19(2), 164-174.
8. https://www.silesianpharma.pl/nasze-produkty/rodzina-zdrowia-vitabella,2,70.html
9. Olsen E.A. Iron deficiency and hair loss: The jury is still out. Journal of the American Academy of Dermatology. 2006. 54(5), 903-906. 
10. Krzystyniak K.L., Klonowska J. Nowe trendy w dietetyce. 2019, Warszawa. ISBN 978-83-942432-4-1
11. Hengl, T., Herfert, J., Soliman, A. et al. Cystine-thiamin-containing hair-growth formulation modulates the response to UV radiation in an in vitro model for growth-limiting conditions of human keratinocytes. Journal of Photochemistry and Photobiology. 2018. doi:10.1016/j.jphotobiol.2018.09.005 
12. Advincula de Araujo L., Addor F. et al. Use of silicon for skin and hair care: an approach of chemical forms available and efficacy. An Bras Dermatol. 2016. 91(3), 331-335.
13. Bojarowicz H., Dźwigulska P. Suplementy Diety. Część II. Wybrane składniki suplementów diety oraz ich przeznaczenie. Hygeia Public Health. 2012. 47(4), 433-441.
14. https://www.herb-pharm.com/pharm-journal/ask-an-herbalist-how-can-you-tell-how-much-herb-is-in-an-herbal-extract/
15. Patel D.P., Swink S.M., Castelo-Soccio L. A Review of the Use pf Biotin for Hair Loss. Skin Appendage disroders. 2017. 3, 166-169.

ARTYKUŁ SPONSOROWANY