Dieta a zaparcia

Opis przypadku

W przerwie świątecznej pomiędzy Bożym Narodzeniem a Sylwestrem do apteki zgłasza się Pani Jagoda, 44-letnia nauczycielka języka angielskiego. Pani Jagoda nie jest stałą pacjentką, ponieważ pochodzi z innego miasta, a urlop grudniowy spędza u bliskiej rodziny w okolicy.

Pani Jagoda prosi o skuteczny lek przeczyszczający. Z wywiadu dowiadujemy się, że pacjentka od Wigilii nie wypróżniała się (5 dni). Problem pojawił się u niej po raz pierwszy. Wcześniej jej rytm wypróżnień był regularny. Pani Jagoda na co dzień stara się również prowadzić zdrowy styl życia – uczęszcza regularnie na zajęcia fitness, odżywia się zdrowo, pilnuje nawodnienia. Jednak przyznaje, że ostatnie kilka dni było odstępstwem od reguły – przez okres Świąteczny w jej diecie pojawiło się wiele niezdrowych pokarmów, jak na przykład tłuste, smażone potrawy, biały ryż, białe pieczywo, słodkości oraz alkohol. Przez ten czas miała również zdecydowanie za mało aktywności fizycznej, ponieważ większość dni spędzała przy suto zastawionym stole na pogaduszkach z dawno niewidzianą rodziną.

W wywiadzie Pani Jagoda nie zgłasza żadnych chorób przewlekłych, nie stosuje również żadnych leków na stałe. Potrzebuje szybkiego i skutecznego rozwiązania swojego problemu, ponieważ czuje już spory dyskomfort z powodu aktualnego zaparcia.

Rozwiązanie

Na podstawie rozmowy z pacjentką można stwierdzić, że cierpi ona na zaparcie na tle czynnościowym. Jest to problem dość powszechny w ogólnej populacji, ponieważ dotyczy nawet co piątego pacjenta, a w wielu przypadkach przybiera również formę o charakterze przewlekłym [1].

Jednym z ważnych czynników mogących powodować takie dolegliwości jest nieprawidłowa dieta, ale również zbyt mała aktywności fizyczna oraz niewystarczające nawodnienie [1,2]. Tak też było w przypadku naszej pacjentki. Podczas świąt w jej diecie dominowały potrawy ciężkostrawne i zapierające, dodatkowo spożywała również alkohol. Poza tym zdecydowanie ograniczyła w ostatnich dniach aktywność fizyczną, a brak ruchu wpływa na rozleniwienie układu pokarmowego i wolniejszy pasaż [1,2].

Zalecenia

Ze względu na fakt, iż problem pacjentki trwa już kilka dni, to w pierwszej kolejności powinna zastosować skuteczne leczenie przeczyszczające. Zaproponować jej możemy substancje z grupy środków drażniących śluzówkę jelita grubego, np. bisakodyl (Dulcobis), który pozwoli na stosunkowo szybkie rozwiązanie problemu z wypróżnieniem. Bisakodyl to substancja czynna, która stymuluje skurcze okrężnicy, przyspiesza motorykę jelit oraz utrudnia wchłanianie elektrolitów. Jednocześnie zwiększa zawartość wody w stolcu, dzięki czemu ułatwia wypróżnienie [3]. Jest to preparat bezpieczny [4]. Ważny jest również fakt, iż czas działania jest przewidywalny, ponieważ wypróżnienie następuje po 6-12 godzinach od jego podania [5].

Kolejnym elementem, o którym pacjentka powinna pamiętać, jest powrót do zdrowych nawyków żywieniowych – wdrożenie diety bogatej w błonnik, warzyw i owoców oraz ograniczenie pokarmów ciężkostrawnych i zapierających np.:

szparagów, grochu, fasoli, grzybów i orzechów
produktów bogatotłuszczowych
słodyczy
jaj w nadmiernej ilości
potraw grillowanych, smażonych i pieczonych
alkoholu
napojów gazowanych
cukru [6]

Dużą pomocą w poprawie rytmu wypróżnień będzie również powrót do aktywności fizycznej.

Jeśli jednak leczenie doraźne nie pomoże lub objawy będą nawracać, to należy pacjentkę poinformować o konieczności wizyty u lekarza celem diagnozowania potencjalnej przyczyny i wdrożenia odpowiedniego leczenia, aby przede wszystkim zapobiec potencjalnym powikłaniom nieleczonych zaparć, do których należą między innymi:

stany zapalne i poranienia okolic odbytu
zaburzenia napięcia ściany odbytnicy i jej atonia
guzki krwawnicze
zaczopowanie jelita
powstawania uchyłków i krwawień
rozwój niedrożności
patologiczne zmiany składu flory bateryjnej [6,7]

Piśmiennictwo:

1. Dzierżanowski T, Rydzewska G. Zaparcie stolca – trudny problem leczniczy. Prz Gastroenterol 2012; 7(5): 249-263
2. Kożuch M, Dzieniszewski J. Zaparcie – istotny problem w codziennej praktyce lekarskiej. Terapia 2005; 6(180) 47-53
3. Bisacodyl – Medycyna Praktyczna; http://indeks.mp.pl/desc.php?id=117 (data wejścia 21-10-2019)
4. Kienzle-Hom S, Vix JM, Schuijt C, Peil H, Jordan CC, Kamm MA. Efficacy and safety of bisacodyl in the acute treatment of constipation: a double-blind, randomized, placebo-controlled study. Aliment. Pharmacol. Ther. 2006 May 15;23(10): 1479-88.
5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dulcobis tabletki 12/2017
6. Ehrmann-Jóśko A i in. Zaparcie – problem ludzi w różnym wieku. Terapia 2013; 2(287): 68-76
7. Karwacki M. Twardy problem w medycynie: przewlekłe zaparcie jako trudna do opanowania dolegliwość w leczeniu schyłkowej fazy przewlekłych chorób u dzieci. Opieka paliatywna nad dziećmi; IX Konferencja Naukowo-Szkoleniowa dla Lekarzy i Pielęgniarek, Rynia 2003: 79-91

Dulcobis, 5 mg, tabletki dojelitowe. Jedna tabletka dojelitowa zawiera 5 mg bisakodylu (Bisacodylum). Substancje pomocnicze: laktoza 33,2 mg, sacharoza 23,4 mg. Wskazania do stosowania: Krótkotrwałe, objawowe leczenie zaparć. W przygotowaniu do badań diagnostycznych, w leczeniu przed i pooperacyjnym, w stanach wymagających ułatwienia defekacji. Dawkowanie i sposób podawania: Produkt przeznaczony jest do krótkotrwałego stosowania. Okres samodzielnego stosowania produktu leczniczego Dulcobis nie powinien przekraczać 5 dni. Dawkowanie: Jeśli lekarz nie zaleci inaczej, zaleca się następujące dawkowanie: Krótkotrwałe leczenie zaparć: Dorośli: 1-2 tabletki dojelitowe (5-10 mg) na dobę przed snem. Zaleca się rozpoczęcie leczenia od najmniejszej dawki. Dawkę można dostosować do najwyższej zalecanej dawki w celu uzyskania regularnych wypróżnień. Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej. Dzieci i młodzież: Młodzież i dzieci powyżej 10 lat: 1-2 tabletki dojelitowe (5-10 mg) na dobę przed snem. Zaleca się rozpoczęcie leczenia od najmniejszej dawki. Dawkę można dostosować do najwyższej zalecanej dawki w celu uzyskania regularnych wypróżnień. Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej. Dzieci 4-10 lat: 1 tabletka dojelitowa (5 mg) na dobę przed snem. Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej. Dzieci w wieku 10 lat i młodsze z przewlekłymi lub uporczywymi zaparciami powinny być leczone wyłącznie pod opieką lekarza. Sposób podawania: Aby spowodować wypróżnienie rano, produkt leczniczy należy zastosować dzień wcześniej wieczorem. Tabletki dojelitowe należy połknąć w całości i obficie popić wodą. Przygotowanie do badań diagnostycznych i zabiegów chirurgicznych: Produkt powinien być stosowany pod nadzorem personelu medycznego. Dorośli: 2-4 tabletki dojelitowe (10-20 mg) wieczorem w dniu poprzedzającym badanie, a następnego dnia rano zalecane jest podanie natychmiast działającego środka przeczyszczającego (np. czopka). Dzieci powyżej4 lat: jedna tabletka dojelitowa (5 mg) wieczorem, a następnego dnia rano zalecane jest podanie natychmiast działającego środka przeczyszczającego (np. czopka). Przeciwwskazania: Dulcobis jest przeciwwskazany u pacjentów z niedrożnością jelit, z ostrymi stanami w obrębie jamy brzusznej, w tym z zapaleniem wyrostka robaczkowego, ostrymi chorobami zapalnymi jelit oraz z silnymi bólami brzucha z towarzyszącymi mdłościami i wymiotami, które mogą być objawem poważnych chorób. Dulcobis jest również przeciwwskazany w stanach ciężkiego odwodnienia oraz u pacjentów ze znaną nadwrażliwością na bisakodyl lub jakikolwiek inny składnik produktu. W przypadku rzadkich chorób genetycznych, w których występuje nietolerancja składnika pomocniczego produktu, stosowanie produktu jest przeciwwskazane. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Tabletki dojelitowe nie powinny być przyjmowane wraz ze środkami zmniejszającymi zakwaszenie górnego odcinka przewodu pokarmowego, takimi jak mleko, leki zobojętniające sok żołądkowy lub inhibitory pompy protonowej, aby zapobiec przedwczesnemu rozpuszczaniu otoczki tabletki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeczyszczających, produktu leczniczego nie należy stosować codziennie przez długi okres bez zbadania przyczyny zaparć. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej i hipokaliemii. Utrata wody z jelit może sprzyjać odwodnieniu. Do objawów należy pragnienie i skąpomocz. U pacjentów z utratą płynów, u których odwodnienie może być niebezpieczne (np. w niewydolności nerek, u osób w podeszłym wieku) przyjmowanie produktu leczniczego Dulcobis powinno zostać przerwane, a leczenie można wznowić tylko pod nadzorem lekarskim. Leki przeczyszczające, w tym Dulcobis nie wpływają na utratę masy ciała. Pacjenci mogą zaobserwować obecność krwi w kale, jednak objaw ten ma zwykle łagodne nasilenie i samoograniczający się charakter. Odnotowano przypadki zawrotów głowy oraz omdleń u pacjentów stosujących produkt leczniczy Dulcobis. Dostępne dane na temat tych przypadków wskazują, że omdlenia te wiążą się z wysiłkiem przy wypróżnieniu lub z reakcją wazowagalną na ból brzucha, który może być związany z zaparciami, ale niekoniecznie bezpośrednio związany ze stosowaniem produktu leczniczego. W okresie ciąży preferowanymi metodami leczenia zaparć jest zwiększenie podaży płynów, zwiększenie zawartości błonnika w diecie oraz zwiększenie aktywności fizycznej. Stosowanie leków pobudzających perystaltykę jelit, takich jak np. bisakodyl nie jest zalecane poza ściśle uzasadnionymi przypadkami. Produkt leczniczy zawiera 33,2 mg laktozy w jednej tabletce dojelitowej, co w przeliczeniu na maksymalną dawkę dobową daje 66,4 mg w leczeniu zaparć u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 10 lat i 33,2 mg w leczeniu zaparć u dzieci w wieku 4-10 lat. W przygotowaniu do badań radiologicznych ilość ta wyniesie 132,8 mg w maksymalnej zalecanej dawce dobowej u dorosłych i 33,2 mg u dzieci w wieku 4-10 lat. Lek nie powinien być stosowany 2 u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Produkt leczniczy zawiera 23,4 mg sacharozy w jednej tabletce dojelitowej, co w przeliczeniu na maksymalną dawkę dobową daje 46,8 mg w leczeniu zaparć u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 10 lat i 23,4 mg w leczeniu zaparć u dzieci w wieku 4-10 lat. W przygotowaniu do badań radiologicznych ilość ta wyniesie 93,6 mg w maksymalnej zalecanej dawce dobowej u dorosłych i 23,4 mg u dzieci w wieku 4-10 lat. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy, nie powinni przyjmować produktu leczniczego Dulcobis. Działania niepożądane: Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych podczas leczenia należą bóle brzucha i biegunka. Częstość działań niepożądanych określono na podstawie połączonego zestawu danych z 23 badań klinicznych nad preparatem Dulcobis, obejmujących 3368 pacjentów. Częstość występowania zgodnie z konwencjami terminologicznymi MedDRA: bardzo często: > 1/10; często: > 1/100, < 1/10; niezbyt często: > 1/1000, < 1/100; rzadko: >1/10 000, < 1/1000; bardzo rzadko (< 1/10 000) częstość nieznana (nie można jej oszacować na podstawie dostępnych danych). Zaburzenia układu immunologicznego: Rzadko: reakcje nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy*, reakcje anafilaktyczne* Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: Rzadko: odwodnienie* Zaburzenia układu nerwowego: Niezbyt często: zawroty głowy Rzadko: omdlenie. Zawroty głowy i omdlenie występujące po zażyciu bisakodylu mogą się pojawić w związku z odpowiedzią wazowagalną (np. skurcze w obrębie jamy brzusznej, defekacja). Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: Często: skurcze w obrębie jamy brzusznej, ból w jamie brzusznej, biegunka, nudności. Niezbyt często: uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, wymioty, krew w kale, uczucie dyskomfortu w okolicach odbytu. Rzadko: zapalenie okrężnicy, w tym niedokrwienne zapalenie jelita grubego*. *Działania niepożądane nie były obserwowane w żadnym z wybranych badań klinicznych dla leku Dulcobis. Szacunki opierają się na górnej granicy jego 95% przedziału ufności, obliczanego dla całej populacji leczonych pacjentów zgodnie z wytycznymi UE (3/3056, który odnosi się do „rzadko”). Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych: Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, e-mail: ndl@urpl.gov.pl Dzialania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z pełną informacją o leku. Podmiot odpowiedzialny posiadający pozwolenie na dopuszczenie do obrotu: Sanofi-Aventis Sp. z o.o. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane przez Prezesa URPLWMiPB nr: 18720 Informacji w Polsce udziela: Sanofi-Aventis Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa, Tel. +22 280 00 00.{ChPL 12/2017}. 

MAT-PL-2200668-1.0-04.2022

ARTYKUŁ SPONSOROWANY